Cuộc chiến chống khủng bố của Mỹ đã có những tiến bộ rõ rệt. Liên minh Bắc quân đã tiến đánh Kandahar sào huyệt cuối cùng của chế độ Taliban, nơi có lãnh tụ tối cao Mullah Mohammad Omar tử thủ và ra lệnh cho tàn quân của ông ta đánh đến chết chớ không hàng. Việc Liên quân Bắc phương tiến đánh Kandahar là một sự ngạc nhiên, vì trong hai tuần nay, quân bao vây thành phố này là quân Pashtun ở miền Nam. Nhưng khi Mỹ lập căn cứ cố định ở một phi trường cách Kandahar có 12 dậm, người ta hiểu Mỹ đã nhằm chiếm thành phố này để kết thúc chế độ Taliban trên bình diện quân sự. Có thể Mỹ đã chờ vài ngày củng cố căn cứ này để đưa hơn 1,000 Thủy quân Lục chiến có nhiệm vụ tác chiến đến đây, trước khi bật đèn xanh cho các lực lượng chống Taliban tiến chiếm.
Việc chiếm Kandahar có nhiều ý nghĩa. Nó đánh dấu sự kết thúc vĩnh viễn một chế độ bao che khủng bố. Mặt khác nó thúc đẩy các phe phái Afghanistan hiện đang họp ở Đức mau tiến đến thỏa hiệp về một chính quyền chuyển tiếp thay thế Taliban. Và quan trọng nhất, sự có mặt của quân bộ chiến Mỹ có nghĩa là Mỹ có ảnh hưởng mạnh đến việc thành lập một chế độ hậu-Taliban, việc này có thể làm dịu đi những tranh chấp giữa các phe phái chống Taliban. Tại Bonn, phái đoàn của Liên minh Bắc quân không còn chống đối đề nghị thành lập một lực lượng quốc tế gìn giữ hòa bình ở Afghanistan.
Nhưng chiến thắng về quân sự đập tan chế độ Taliban chỉ là một tiên đề, một điều kiện tiên quyết không có không xong để tiến đến mục tiêu chính yếu của Mỹ là phá tan tổ chức khủng bố al-Qaida do Osama bin Laden cầm đầu. Về mặt này, đã có những tiến bộ cụ thể. Tại Kabul, một phát ngôn nhân của Bắc quân nói họ đã ghim được hai khu vực có khả năng Mullah Omar và bin Laden lẩn trốn. Một là dãy núi Safi Koh gần phía đông thành phố Jalalabad, nằm giữa biên giới Pakistan và Kabul, hai là vùng núi kế cận Bắc Kandahar. Cho đến tuần này Taliban vẫn nói lãnh tụ tối cao của họ là Mullah Omar còn ở Kandahar. Khi Bắc quân tiến vào Kandahar, số phận Omar sẽ ra sao" Omar không cầm đầu tổ chức al-Qaida, nhưng chính phủ Mỹ đã xác định kẻ bao che khung bố, tiếp tay cho khủng bố cũng là khủng bố. Và người ta không quên lời tuyên bố của Tổng Thống Bash, ông muốn truy nã những kẻ khủng bố đến cùng...sống hay chết. Bất luận trong trường hợp nào, người ta đã thấy cả Omar và bin Laden đều đã kẹt lại trong nước Afghanistan và sợi dây thòng lọng đang xiết chặt. Mọi phe phái chống Taliban muốn tạo ảnh hưởng với Mỹ để có một chỗ ngồi vững chắc trong chính quyền tương lai, đều bị thúc đẩy phải truy lùng bọn cầm đầu al-Qaida cho bằng được.
Về mặt truy nã khủng bố, một tin đáng chú ý, được một giới chính thức ở Washington xác nhận, Liên minh Bắc quân đã bắt được Ahmed Abdel-Rahman, một nhân vật quan trọng của mạng luới al-Qaida. Ahmed 28 tuổi là con của tu sĩ mù người Ai Cập Omar Abdel-Rahman 63 tuổi hiện đang bị tù chung thân vì dính líu đến vụ đánh bom dưới hầm xe của tòa nhà WTC ở New York năm 1993. Ahmed đang bị Mỹ thẩm vấn ở Mazar-e-Sharif và một người anh của hắn là Mohammed cũng ở Afghanistan hiện đang bị truy lùng gắt. Vụ tù Taliban gốc ngoại nhập nổi loạn đầu tuần này đã kết thúc đẫm máu với 600 tù nhân chết thảm, trong số này chắc chắn phải có quân al-Qaida, nhưng sự nhận diện rất khó khăn, nhiều kẻ đã tan xác và chúng cũng như quân Taliban không có đồng phục. Dù vậy cũng có nguồn tin cho biết ở những nơi khác, nhất là Kabul và vùng phụ cận, đã có hàng chục quân al-Qaida bị bắt sống hay đầu hàng. Chúng sẽ khai báo nhiều điều quan trọng, cộng thêm với những tài liệu ngày càng tìm thấy nhiều, có thể tiết lộ nhiều điều quan trọng về những hang ổ của bin Laden. Không phải ngẫu nhiên mà Liên minh Bắc quân nói đến hai nơi có khả năng để bin Laden và Omar ẩn núp. Trong khi đó, quân chính thức của Taliban đang tan rã, nhiều toán quân không còn tuân lệnh chỉ huy mặc dù Mullah Omar đã ra lệnh phải chiến đấu đến chết, việc bao vây những hang ổ nói trên càng dễ dàng thêm.
Nếu Mullah Omar và bin Laden bị bắt sống, số phận họ sẽ ra sao" Trong tình trạng hiện nay, bất cứ phe phái nào bắt được hai người đó, họ sẽ trao cho Mỹ nếu không lấy thưởng cũng để tạo một mối quan hệ có tín nhiệm với Mỹ. Một tòa án quân sự đặc biệt của Mỹ có thể sẽ được thiết lập trên đảo Guam ở Thái Bình Dương. Tất cả những tên khủng bố từ bọn lãnh tụ hay chỉ huy cho đến quân sĩ sẽ bị giam ở Guam và số phận của chúng sẽ được quyết định ở đây. Loại tòa án binh này khác hẳn các tòa án thường ở Mỹ. Tòa xử kín, không có bồi thẩm đoàn và sau khi tuyên án, hình phạt sẽ được thi hành ngay. Thủ tục này là thiếu dân chủ chăng" Mỹ đang lâm vào một cuộc chiến sống còn, những người trực diện với khủng bố không phải chỉ có người lính Mỹ ở tiền tuyến mà cả người dân Mỹ ở trong nước cũng là đích để quân khủng bố thi hành những thủ đoạn ác độc.
Nhưng trong cuộc chiến chống khủng bố, kẻ thù quan trọng nhất không phải là người mà là tổ chức. Trừ khử những cá nhân như bin Laden, Omar, bộ tham mưu của chúng và các tên chỉ huy dưới quyền là cần, nhưng nếu không bẻ gãy được toàn bộ hệ thống tổ chức al- Qaida và các nhóm khủng bố liên hệ, hậu họa vẫn còn. Từ ngày Mỹ tấn công Afghanistan, người ta không thấy bọn khủng bố đánh môt đòn trả đũa nào trên đất Mỹ. Nhưng mạng lưới al-Qaida chưa tan rã, chúng chỉ lặn xuống, thu hình lại để chờ thời cơ. Bộ Tư pháp Mỹ đã có những biện pháp quyết liệt để tận diệt bọn này. Các biện pháp đó đã làm sai những điều khoản Hiến pháp về thi hành dân chủ chăng" Chúng tôi nghĩ bảo vệ dân chủ không phải là thi hành dân chủ.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình