Nếu dân Pháp có “Ngày thứ ba Mập” (Mardi Gras), dân Mỹ cũng có “Ngày thứ ba Súp-pe” (Super Tuesday) ít ra cũng trong năm 2000. Người Mỹ đã có nhiều thứ “siêu” hơn thiên hạ, họ đã có “super bowl”, có “súp-pe lô-tô”, nay họ có ngày súp-pe đi bỏ thăm, âu cũng là chuyện thường... hợp lẽ trời.
Ngày thứ ba 7 tháng 3 tuần tới là ngày “siêu” cho cuộc đấu trong nội bộ đảng Cộng Hòa vì ngày đó Cộng Hòa có các cuộc bầu sơ cử trong 11 tiểu bang California, Connecticut, Georgia, Maine, Mariland, Massachusets, Missouri, New York, Ohio, Rhodes Island và Vermont. Sơ cử ở nhiều tiểu bang như vậy nên cũng có thể coi như một phần toàn quốc trong một ngày, nhưng quan trọng nhất vẫn là California vì ở tiểu bang này có đến 162 đại biểu cử tri. Súp-pe là vì sau những cuộc sơ cử trước, nay người ta có thể dự biết kết quả trong cuộc đấu nội bộ, ai có thể sẽ lãnh ấn của đảng ra tranh cử Tổng Thống vào tháng 11 năm nay. Tổng số đại biểu cử tri của đảng Cộng Hòa là 2,066 người, vậy ứng viên nào hội đủ đa số quá bán 1,034 sẽ được đảng ủy nhiệm ra tranh cử Tổng Thống.
Sau cuộc các cuộc sơ cử ngày 29-2 vừa qua tại các tiểu bang North Dakota, Virginia và Wasington, ông George W, Bush đã có 226 phiếu và ông John McCain có 105 phiếu, như vậy gần như chắc chắn trong các vòng tới chỉ có hai ông này nhất nhì. Vậy ai sẽ thắng" Chúng ta đã thấy trường hợp ngựa về ngược khi McCain thắng lớn ở New Hampshire. Sau đó McCain lại thua đau ở South Carolina, và 3 tiểu bang nhỏ ít đại biểu là Iowa, Alaska, Delaware. Nhưng đến cuộc sơ cử ở Michigan và Arizona, McCain lại thắng lớn, để rồi lại thua trong 3 tiểu bang ngày 29-2. Dù vậy trước cuộc sơ cử tại 11 tiểu bang tuần tới, khí thế của McCain vẫn không giảm sút, nên chưa biết mèo nào cắn mửu nào. Dù ông McCain có thua đi nữa, tình hình nói chung vẫn còn có thể gây rắc rối cho các thế lực nồng cốt của đảng Cộng Hòa đã bầu ra những người lãnh đạo hiện nay để giữ vững giếng mối truyền thống từng tạo thế mạnh cho đảng từ cả trăm năm nay. Truyền thống đó là lập trường bảo thủ hữu phái chống khuyng hướng tự do tả phái của đảng Dân Chủ.
Trong đảng Cộng Hòa có những cánh hữu cực đoan nhưng cũng có những cánh lấn qua trái, coi như phe đòi “đổi mới”, muốn canh tân lập trường cố hữu của đảng. McCain từ một thế yếu khi khởi sự vận động tranh cử đã vọt lên thành thế mạnh chính là nhờ những phái muốn canh tân trong đảng. McCain đưa ra một lập trường cải cách quyết liệt chủ trương thay đổi chính sách của đảng, ông muốn làm một cuộc “cách mạng” về đường lối có thể đưa đến tái cấu trúc đảng. Bush được các thế lực nồng cốt của đảng Cộng Hòa ủng hộ. Nhưng điều đáng lo ngại cho trung ương Cộng Hòa là McCain không những được phe đổi mới ủng hộ mà còn được sự hưởng ứng của những người độc lập không thuộc đảng nào, nhất là được sự ủng hộ của cả những người trong đảng Dân Chủ. Một thế liên minh mới “trung- hữu” thành hình chăng"
Chưa chắc, vì thế lực nồng cốt của Cộng hòa rất mạnh và cũng cần phải ghi thêm một điểm chiến lược của địch thủ Dân Chủ. Những người Dân Chủ đã bầu cho McCain trong cuộc đấu với Bush là có ý gì" Họ giúp McCain thắng Bush trong đảng Cộng Hòa, nhưng đến khi bầu Tổng Thống họ sẽ bầu cho McCain hay bầu cho Al Gore" Đảng Dân Chủ muốn thấy cuộc đấu Bush-McCain dữ dội và quyết liệt vì nó chỉ phơi trần những rạn nứt trầm trọng trong đảng Cộng Hòa. Nó cũng cho thấy luồng mạnh chính của đường lối lập trường đảng này đã có một cái gì bất ổn. Nó không còn hợp thời nữa. Một đảng thiếu đoàn kết không thể thắng. Và một số cử tri Cộng Hòa có thể tách rời đảng. Nếu McCain còn có khí thế mãnh liệt trong các vòng sơ cử tới, đảng Dân Chủ sẽ được hưởng thế “tọa sơn quan song hổ đấu”. Ngồi trên núi an toàn xem hai con hổ cắn lẫn nhau là một điều thú vị vì cả hai hổ cùng mang thương tích nặng. Lúc đó dù Bush hay McCain được lãnh ấn tiên phong cũng khó lòng địch lại với Al Gore.
Về đảng Dân Chủ, những cuộc sơ cử chỉ mới bắt đầu nhưng cũng cho thấy chắc chắn Al Gore sẽ thắng Bradley. Và có lẽ cuộc sơ cử ở California ngày 7 tháng 3 sẽ đem lại nhiều dấu hiệu mới cho tình hình tranh cử giữa hai đảng vào tháng 11 năm nay. California là nơi cả hai đảng Cộng Hòa và Dân Chủ tổ chức sơ cử cùng trong một ngày. Đây không phải là một sự trùng hợp ngẫu nhiên. California có tầm quan trọng then chốt trong cuộc tranh cử Tổng Thống vì tiểu bang này có nhiều phiếu cử tri đoàn nhất. Ứng cử viên Tổng Thống chiếm đa số cử tri đoàn ở một tiểu bang nào là có quyền hốt hết phiếu cử tri đoàn ở tiểu bang đó về phần mình. Theo luật bầu Tổng Thống, ứng cử viên có phiếu cử tri đoàn nhiều nhất trên toàn quốc sẽ thắng cử Tổng Thống bất luận số thăm tổng cộng của các cá nhân đi bỏ phiếu ra sao.
Ai sẽ thắng ở California" Cố nhiên trong cuộc sơ cử, Cộng Hòa hay Dân Chủ đều bỏ thăm riêng trong nội bộ. Nhưng một cuộc thăm dò dư luận của Time/CNN cho thấy kết quả nhiều ý nghĩa. Trong số những người ghi danh Cộng hòa có 48% bầu cho Bush, 23% cho McCain, 7% cho Al Gore. Trong số những người ghi danh Dân Chủ có 56% bầu cho Al Gore, 12% cho Bradley, 11% cho McCain và 7% cho Bush. Thí dụ bầu cử Tổng Thống diễn ra ngay lúc này, nếu McCain đấu với Gore thì McCain được 47%, Gore được 46%; nếu Bush đấu với Gore thì Gore được 54%, Bush được 41%.
Như vậy đảng Cộng Hòa có thể làm cho Bush thắng trong vòng sơ cử ở California để rồi phải trả cái giá này về sau.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình