Bạn,
Tại Quảng Bình, một tỉnh miền Trung ở phía Bắc sông Bến Hải, địa giới về phía Nam giáp huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị, có một ngôi chợ chuyên bán bò. Đó là chợ bò Ba Đồn. Những ngày có phiên chợ, ngay từ ba, bốn giờ sáng, từng đàn bò từ khắp nơi đổ về đây, khi trời vừa sáng thì chợ đã đông. Các chuyên viên kinh tế địa phương gọi đây là thị trường chứng khoán “bò”, Một phóng viên báo Tuổi Trẻ đã ghi lại hoạt động của chợ này như sau:
Tại Quảng Bình, một tỉnh miền Trung ở phía Bắc sông Bến Hải, địa giới về phía Nam giáp huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị, có một ngôi chợ chuyên bán bò. Đó là chợ bò Ba Đồn. Những ngày có phiên chợ, ngay từ ba, bốn giờ sáng, từng đàn bò từ khắp nơi đổ về đây, khi trời vừa sáng thì chợ đã đông. Các chuyên viên kinh tế địa phương gọi đây là thị trường chứng khoán “bò”, Một phóng viên báo Tuổi Trẻ đã ghi lại hoạt động của chợ này như sau:
Tôi đến Ba Đồn vào ngày cận phiên chợ. Người bạn thổ địa vồn vã nói như cướp lời: “Chậm thêm ngày nữa chỉ nằm dài đợi bò. Ở đây chợ bò họp theo phiên vào ngày 6 (âm lịch) trong tháng: mồng 6, 16 và 26. Chợ bò Ba Đồn độc nhất vô nhị trong nước đấy”. Quả không rõ chợ lạ đến đâu mà qua lời rao tôi đã một đêm mất ngủ. 4 giờ sáng, trời còn tối thẫm, hơi lạnh từ ngoài sông Gianh kéo lên mờ ảo. Theo chân người bạn, tôi băng qua phố chợ. Đến nơi, trong màn sương đã rộ lên tiếng bò rống, tiếng bê gọi mẹ. Những người chủ cứ đứng nép vào bò cho đỡ lạnh. Tôi nghĩ, chắc họ bịn rịn chuẩn bị chia tay con bò cơ nghiệp của mình. Người đàn ông trùm khăn kín mặt, miệng phả đầy hơi lạnh, mau lời: Nhà tuốt tận Ngư Hóa, dắt bò đi suốt đêm đến nơi chợ đã có bò rồi. Những chú bò ở đây đứng sướng quá. Mình rứa mà còn đỡ, có người đi chợ từ hôm qua nay chưa đến. Đã đợi hơn một tuần mới đến phiên, giờ mong bán được giá...Xung quanh mấy hàng quán đã đỏ đèn. Trời vừa sáng chợ đã đông. Trên bãi đất giữa các dãy quán có đến hàng trăm con bò, đủ màu: đen, vàng, bạc... Bỗng từ góc chợ có tiếng mọi người la oai oái: Chạy, chạy...thì ra hai con bò đực lớn bị sổng đang choảng nhau. Chỉ ít phút sau, tiếng sừng đánh cộp khô khốc không còn nữa. Hai con bò đực được tách ra. Tiếng mua bán lại rộ lên khắp nơi. Người nông dân ở Phan Hải đang dắt con bò đi tìm chỗ đứng, vẻ nóng ruột nói: Chợ bò ngỗn ngang là thế nhưng vẫn đứng theo khu vực. Mỗi khu dành riêng cho từng loại: cày kéo, làm thịt, nuôi đẻ và cả nghé con. Nhà ở bên Quảng Văn qua chợ phải vượt sông Gianh. Sáng nay, nhiều người đến chợ qua đò chở mấy lượt chưa hết bò. Người qua ngang còn ép được chứ bò thì chịu. Mới sớm đã đông thế này, phiên này chắc bán tốt.
Chợ đông như ngày hội bò. Tiếng kêu rống của bò cùng tiếng đập tay ra giá rộn lên. Bên mỗi chú bò có bốn, năm người tụm vào, đánh tay bồm bộp. Mỗi tiếng bộp là có giá khác nhau. Người nâng lên, kẻ đánh xuống vào lòng bàn tay chủ bò. Bốp: 3 triệu, bốp: 3,2 triệu, bốp: 3,3 triệu... Chợ bò Ba Đồn có tự bao giờ, lão nông tóc bạc mà tôi gặp ở chợ cũng không biết nữa. Đến phiên chợ, không chỉ người dân các xã trong huyện Quảng Thạch mà từ Tuyên Hóa, Bố Trạch cũng dắt bò tới chợ. Anh Hữu Định từ Tiến Hóa xuống vừa bán xong con bò được giá, vui vẻ nói: Đầu mùa mua con đực 4 triệu, cày xong một vụ bán vẫn còn lãi. May quá đợi thêm vài phiên nữa hết mùa, mọi người đua nhau bán nên giá bị trụt lắm. Năm nay nhiều người bán bò mua máy cày. Chợ phiên là thế, chỉ chậm hay nhanh một phiên là được mất cả triệu đồng... Người mua kẻ bán cứ liên tục. Nhưng bò kéo có giá cả thất thường hơn cả. Nông dân hể cần sức kéo là xuống chợ. Đến vụ, nông dân kéo nhau mua bò về dùng, hết vụ lại bán. Có gia đình cần kéo đất, đá làm nhà, ngại thuê mướn, cũng đợi phiên mua tạm vài con. Khi làm xong nhà, họ vỗ béo vài hôm rồi đem xuống chợ. Chủ bò hễ bán được giá thì bán. Những phiên ế, họ bán hòa vốn hoặc chịu lỗ nhưng bù lại đỡ thuê mướn, đỡ công chăm sóc.
Bạn,
Cũng theo ghi nhận của phóng viên trên, nhiều người đi mua bò, mỗi lần xuống phiên chợ lại kéo theo các chuyên gia về bò trong làng đi theo. Thế nên chợ vốn đã đông người lại càng đông hơn!
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình