Tuần trước hàng chục ngàn dân Beirut đã biểu tình do phe đối lập điều động để chống đối chính quyền Lebanon thân Syria và đòi hỏi Syria rút hết quân khỏi nước này cùng với tổ chức tình báo rất lớn của Syria có trụ sở ngay tại thủ đô Lebanon. Tuần này, nhóm Hezbollah võ trang cũng tổ chức một cuộc biểu tình quy mô lớn, số người tham dự có phần đông hơn để biểu lộ sự ủng hộ Syria và hô “chống ngoại quốc can thiệp”, ám chỉ Mỹ, Pháp và LHQ đã làm áp lực đòi Syria rút quân ra khỏi Lebanon. Người biểu tình của Hezbollah còn mang hình ảnh lãnh tụ Syria Bashar Assad và biểu ngữ tố cáo chính sách Mỹ ở Trung Đông. Hai cuộc biểu tình đối nghịch nhau có ảnh hưởng gì đến thời cuộc Lebanon và Trung Đông"
Trước hết cũng nên nhìn lại ý nghĩa các cuộc tập họp ngoài đường phố mệnh danh theo tiếng Việt là “biểu tình” quá quen thuộc với chúng ta kể từ sau thế chiến II. Biểu tình giản dị là biểu lộ tình cảm, ước mong và đòi hỏi phần lớn bắt nguồn từ chính kiến. Nếu gọi đây là phương pháp đấu tranh thì thật ra nó cũng đã lỗi thời và không còn bao nhiêu hiệu lực, nhất là khi nó bị lạm dụng. Dĩ nhiên biểu tình là quyền căn bản của người dân được bộc lộ công khai nguyện vọng tư tưởng đúng theo tinh thần dân chủ, thế nhưng biểu tình không phải là bầu cử và tự nó cũng không phải là dân chủ. Khi một chính quyền lùa dân xuống đường, cuộc biểu tình bao giờ cũng đông đảo. Nhưng khi cho rằng đó là tiêu biểu cho ý nguyện toàn dân, đó là sai. Bởi vì dù có hàng trăm ngàn người biểu tình ở Beirut, đó cũng là thiểu số so với gần 4 triệu dân Lebanon. Cuộc biểu tình “thân Syria” tuần này của Hezbollah có đặc điểm là tổ chức rất có trật tự, hòa bình và không hề có bạo động. Vậy Hezbollah là gì"
Trước hết cũng nên nhìn lại ý nghĩa các cuộc tập họp ngoài đường phố mệnh danh theo tiếng Việt là “biểu tình” quá quen thuộc với chúng ta kể từ sau thế chiến II. Biểu tình giản dị là biểu lộ tình cảm, ước mong và đòi hỏi phần lớn bắt nguồn từ chính kiến. Nếu gọi đây là phương pháp đấu tranh thì thật ra nó cũng đã lỗi thời và không còn bao nhiêu hiệu lực, nhất là khi nó bị lạm dụng. Dĩ nhiên biểu tình là quyền căn bản của người dân được bộc lộ công khai nguyện vọng tư tưởng đúng theo tinh thần dân chủ, thế nhưng biểu tình không phải là bầu cử và tự nó cũng không phải là dân chủ. Khi một chính quyền lùa dân xuống đường, cuộc biểu tình bao giờ cũng đông đảo. Nhưng khi cho rằng đó là tiêu biểu cho ý nguyện toàn dân, đó là sai. Bởi vì dù có hàng trăm ngàn người biểu tình ở Beirut, đó cũng là thiểu số so với gần 4 triệu dân Lebanon. Cuộc biểu tình “thân Syria” tuần này của Hezbollah có đặc điểm là tổ chức rất có trật tự, hòa bình và không hề có bạo động. Vậy Hezbollah là gì"
Hezbollah, chữ gốc Hồi giáo nghĩa là “đảng của Chúa”, do một nhóm du kích thành lập vào đầu thập niên 80 với sự tài trợ của Iran giữa lúc Lebanon lâm vào nạn nội chiến. Nhờ số tiền này, Hezbollah tạo được sự ủng hộ rộng rãi trong dân chúng bằng cách tổ chức các hệ thống y tế và an sinh xã hội. Sau khi Lebanon kết thúc nội chiến vào đầu thập niên 90, số phận của Hezbollah với 25,000 dân quân võ trang đã ràng buộc chặt chẽ vào Syria, nước đã đem quân chiếm đóng Lebanon từ năm 1976. Hezbollah đã bị Mỹ chỉ đích danh là bọn khủng bố, nhưng Syria cho phép nhóm du kích này tiếp tục cuộc chiến tranh chống Israel với điều kiện Syria được quyền chế ngự Hezbollah về mặt chính trị và quân sự. Vì Syria đóng quân ở Lebanon nên Hezbollah được duy trì lực lượng võ trang, trong khi các phe phái khác trong cuộc nội chiến như Hồi giáo, Druse và Ky-tô-giáo đều phải giải giới. Hiện nay Hezbollah có 13 ghế dân biểu ở Quốc hội Lebanon, gần đây nhóm này có khuynh hướng đổi thành một chính đảng. Cuộc biểu tình tuần này có hàng trăm ngàn người Hồi giáo gốc Shi-a ủng hộ. Cũng nên ghi nhận đảng cầm quyền ở Syria là đảng Baath của Syria, nước này 18 triệu dân, trong đó 74% là Hồi giáo Sunni.
Cuộc biểu tình của Hezbollah còn có mục tiêu chính là chống Israel. Một lãnh tụ của nhóm này nói dù Lebanon chấp nhận hòa bình với Israel, Hezbollah sẽ không chấp nhận. Đây cũng là nguyên nhân sự ràng buộc của nhóm này với Syria. Năm 1982, quân đội Israel đánh chiếm miền Nam Lebanon nhằm mục đích phá tan sào huyệt của Mặt trận Giải phóng Palestine. Đến tháng 5 năm 2000, quân Israel rút hầu hết khỏi Nam Lebanon, để lại Hezbollah kiểm soát vùng này. Và cũng từ đó Hezbollah thỉnh thoảng bắn rốc kết qua Bắc Israel để yểm trợ cuộc nổi dậy của người Palestine. Mới đây Israel và chính quyền mới của Palestine đã thỏa hiệp ngừng bắn, dù còn khó khăn nhưng vẫn duy trì được khiến tình hình có hy vọng đổi mới. Hôm thứ ba tuần này trước áp lực quốc tế, kể cả Ai Cập và Saudi Arabia có ảnh hưởng mạnh đến vấn đề Palestine, Syria đã phải hứa rút quân sau một cuộc họp tại Damas giữa Tổng Thống Lebanon Emile Lahoud và Tổng Thống Assad của Syria. Tuy nhiên đây chỉ là một cuộc triệt thoái dần dần từng giai đoạn chớ không phải rút hết ngay một lúc. Theo kế hoạch, Syria rút tất cả 15,000 quân về thung lũng Bekaa, một vùng ở Đông Lebanon, ráp giới Syria. Đến giai đoạn II, toàn bộ 15,000 quân sẽ vượt biên giới trở về lãnh thổ Syria.
Điều đáng chú ý là Hezbollah đã tổ chức cuộc biểu tình “ủng hộ” Syria một ngày sau khi có thỏa hiệp Lahoud-Assad ở Damas. Trong khi cuộc biểu tình diễn ra, những toán quân đầu tiên của Syria đã rời khỏi Beirut, có quân đội Lebanon hộ tống. Bạch Cung và các giới đối lập Lebanon chỉ trích đây là giải pháp nửa vời, đòi quân Syria phải rút ngay và rút hết ra khỏi Lebanon không được trì hoãn. Tổng Thống Bush đã yêu cầu Syria phải rút hết quân, tháo gỡ các cơ cấu tình báo đặt ở Lebanon, và buông ra bàn tay đang nắm chặt các lãnh vực kinh tế và chính trị của Lebanon trước khi nước này thực hiện bầu cử vào tháng 5 năm nay. Thỏa hiệp rút quân còn có vẻ mù mờ, nhưng Đại sứ Syria tại Mỹ nói việc triệt thoái về thung lũng sẽ hoàn tất trong hai hay ba tuần lễ. Sau đó toàn bộ quân Syria sẽ rút qua biên giới trở về nước. Nhưng sau đó là lúc nào, có kịp trước tháng 5 như TT Bush đòi hỏi hay không"
Mặt khác vấn đề võ trang của Hezbollah vẫn chưa thấy nói đến. Nếu Hezbollah còn tiếp tục kiểm soát Nam Lebanon, thì đây là một quốc gia trong một quốc gia. Một cuộc tuyển cử toàn quốc sẽ không còn ý nghĩa gì nếu có tình trạng này. Mùa thu năm qua, Hội đồng Bảo an LHQ đã thông qua nghị quyết 1559 do Mỹ và Pháp thảo, kêu gọi các “quân đội ngoại quốc” rút ngay ra khỏi Lebanon. Nghị quyết này cũng kêu gọi giải tán các toán võ trang kể cả Hezbollah. Lập trường của Hezbollah là chống lại hòa bình Israel-Palestine và thề tiếp tục võ trang để thực hiện mục tiêu này. Chúng tôi vẫn nghĩ nút rối của vấn đề Palestine nằm ở Lebanon. Nay cái nút lớn là Syria đang được gỡ, chỉ còn cái nút nhỏ nhưng khá chặt là Hezbollah lẽ nào không gỡ được" Lúc này còn sớm để bàn đến tuyển cử ở Lebanon, nhưng một cuộc bầu cử chỉ có giá trị khi có LHQ kiểm soát và có lực lượng quốc tế giữ gìn an ninh trật tự.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình