Hôm nay,  

Chất đất hiếm: R.E.E.

10/10/201700:00:00(Xem: 31651)
Chất đất hiếm - REE
Thanh Trương Lacey

 
Trong tương lai, quốc gia nào làm chủ nguồn đất hiếm sẽ làm bá chủ về mặt công nghiệp kỹ thuật cao cấp trong nhiều lãnh vực.

*

Đất hiếm đang được dùng trong công nghệ có mức đòí hỏi kỹ thuật cao như pin điện cho xe hơi, các cơ phận điện tử quốc phòng và trong nhiều lảnh vực khác.    Đất hiếm được xem là “quý hơn vàng” vì có nó mới có thể chế tạo đươc những sản phẩn công nghệ cao.  Hiện nay Trung quốc có rất nhiều mỏ về đất hiếm và coi như đang ở vị thế “bá chủ hoàn cầu” về khoáng chất quý này và đang cố tình giảm lại mức xuất cảng làm ảnh hưởng rất nặng nề đế công nghệ kỷ thuật của Nhật và nhiều quốc gia tiên tiến khác.  Chúng ta thử tìm hiểu thêm về chất đất hiếm  hay R.E.E. này.                   

Chất đất hiếm, hay rare earth element, viết tắc là R.E.E., được định nghĩa là một kết hợp của 17 hoá chất , trong đó có hai chất có tên là Scandium, Yttrium và 15 chất Lanthanides.  Scandium và yttrium được xem là đất hiếm vì có nằm chung quặng mỏ với chất lanthanides và có cùng giá trị hoá học.

Dù có tên khác nhau nhưng các chất đất hiếm ( trừ chất có tính bất định cao là promethium ) thì các chất khác tương đối có nhiều trong vỏ trái đất.  Tuy nhiên vì do tính sở -hữu- điạ- chất, chúng không thể được tìm ở hình thức cô đọng và ít tốn kém.  Chính vì sự hiếm hoi của những khoáng chất này  nên chúng được gọi là “đất hiếm”.  Chất đầu tiên là gadoline được lấy ra từ một mỏ ở làng Ytterby, Thụy điển; nhiều chất khác được đặt tên lấy từ địa danh này, một số khác được lấy tên các khoa học gia đã tìm ra chúng.  Chúng được phân loại ra:

- Đất hiếm

- Kim loại đất hiếm

- Phần tử đất hiếm

- Ốc-xit đất hiếm

- Phần tử đất hiếm nhẹ

- Phần tử đất hiếm nặng.

Chất đất hiếm được thế giới biết đến từ khám phá “khoáng chất đen” tên ytterbite (được đổi thành tên là “gadolinite” năm 1800) do một sĩ quan tên Carl Axel Arrhenius vào năm 1787 tại một hầm mỏ đá ở làng Ytterby, Thụy điển.

Cho đến năm 1802, có hai chất đất hiếm nữa được tìm ra là yttrium và cerium và cả 30 năm nữa mơí tìm ra được những chất khác như ceria và ochroia.

Năm 1839, một nhà hóa học dùng nhiệt tách chất ceria và cho hoà tan vào acid nitric và gọi tên nó là dung dịch muối lanthana và ông phải mất 3 năm nữa để tách lanthana thành chất didymia và lanthana ròng.

Đến năm 1842 thì số chất đất hiếm được tìm ra là 6 chất.  Các chất đất hiếm thường được tìm ra chung với nhau.  Chúng khó tách rời ra khỏi nhau.  Hai chất tách ra được đầu tiên tìm ra ở thể tách rời là yttria ( năm 1794) và ceria (1802).  Quặng có chất cerium có ở nhiều nơi trên thế giới và hiện đang được đào xới.  Còn quạng có chất yttrium thì nhỏ và hiếm lại ít tập trung một chỗ.  Phần lớn quặng yttrium có ở miền Nam Trung quốc.  Có nơi có độ tập trung đến 65% chất yttrium oxide.  Khoáng chất eudialyte được tìm ra ở miền nam của Greenland có số lượng nhỏ nhưng có trử lượng rất cao chất yttrium.  Trong nhiều năm qua, nhiều quặng có các chất đất hiếm được tìm ra ở Brazil, Ấn độ, Úc và Nam Phi, ở Nga, California và China.


Trong những năm vừa qua, chất đất hiếm được dùng trong kỹ thuật hiện đại ngày càng gia tăng đáng kể như trong các dụng cụ kỷ thuật, kể cả dụng cụ có tính siêu-dẩn, hợp kim, máy đánh bóng điện tử, các tác nhân tinh tế và các bộ phận trong xe hơi điện (phần chính yếu là cho pin và nam châm).   Ions của đất hiếm được trong ngành nhản khoa điện tử có tên là Nd:YAG laser.  Chất Erbrium được dùng trong quang sợi trong hệ thống truyền thông.  Chất đất hiếm cũng được dùng trong bóng điện cathode cho máy tv.  Chất euphorium làm cho màu của truyền hình CRT đẹp hơn.  Yttrium được dùng trong loại microwave có dĩa quay đựng thức ăn.  Chấtđất hiếm oxides được thay thế trong việc hàn vì ít tiết ra chất độc.  Nhiều sản phẩm quôc phòng dùng các chất đất hiếm như: kính quan sát ban đêm, máy đo tầm xa, radar SPY-1 trang bị cho tàu chiến và cho hệ thống phóng ngư lôi của ngư lôi đỉnh Arleigh Burke.

Từ năm 1948, phần lớn đất hiếm trên thế giới được lấy từ Ấn và Brazil.  Trong những năm của 1950, Nam Phi chiếm điạ vị độc tôn.  Trong những năm của 1960 cho đến những năm của 1980, rặng nứi Mountain Pass ở California dẫn đầu sản xuất.  Ngày nay, Ấn và Nam Phi vẫn còn sản xuất nhưng không theo kịp China.  Hiện nay China sản xuất 97% lượng đất hiếm trên thế giới, phần lớn là ở Nội Mông cổ. Tất cả đầt hiếm nặng trên thế giới như chất dysprosium đều nằm ở China.  Năm 2011, Hội Đia chất Mỹ cho ra một tài liệu nghiên cứu là Hoa kỳ có 13 triệu thước khối  các chất đất hiếm.  Nhu cầu  mới hiện nay vượt quá mức cung, người ta e rằng thế giới sẽ sớm bị thiếu chất đất hiếm.

Vì China hạn chế xuất cảng đất hiếm nên ngươì ta đi tìm những nguồn quặng  ở Úc, Brazil, Canada, Nam Phi và tại Mỹ.  Năm 2010 Việt Nam ký hợp đồng với Nhật để cung cấp đất hiếm ở phiá tây bắc tỉnh Lai Châu.   Một phương cách để lấy được đất hiếm là từ phế chất điện tử và từ các chất phế thải có chứa chất đất hiếm.

Việc khai mỏ, lọc và tái phục hoàn chất đất hiếm nếu không được quản trị đúng cách sẽ đem lại hậu quả nghiêm trọng cho môi trường.  Các chất như thorium và uranium, cũng như các chất acids độc đều tạo ra phóng xạ.  Tuy China đã đưa ra những biện pháp đối phó nhưng những nơi khai thác lớn như ở Baotu, thuộc Nội Mông Cổ, nơị tinh luyện hầu hết chất đất hiếm cho thế giới đang bị hũy hoại trầm trọng về môi trường.

Viện dẫn  cớ này, China tuyên bố giảm đi mức sản xuất đất hiếm để tạo thành phẩm với chất  đất hiếm rồi bán ra với giá cao  thay vì bán ra nguyên liệu với giá rẽ cho các quốc gia khác.  Trong biến cố một tàu của Trung cộng bị Nhật bắt giữ hồi tháng Chín năm 2010, TC đã cấm xuất cảng chất oxides đất hiếm sang Nhật [nhưng lại không cấm xuất cảng thành phẩm tạo từ chất đất hiếm của mình!].  TC cũng đã giãm mức xuất cảng chất R.E.E. mỗi năm ở mức 40%, tương đương với 30.258 tấn./.

 
 - Thành phố cuả Bình Yên - Trung tuần tháng Hai, 2011

 

ACRA, Ghana - Đệ nhất phu nhân đã đến thủ đô Ghana trong chuyên công du châu Phi đơn thân – chương trình 5 ngày tại 4 nước của bà Melania Trump tập trung vào phúc lợi của trẻ em, gồm các hoạt động thăm viếng bệnh viện, trường học, nhà tạm trú.
WASHINGTON - Theo các dòi hỏi mới của Bộ ngoại giao, Hoa Kỳ sẽ chỉ công nhận hôn thú hợp lệ, không nhận bạn tình đồng giới, khi cấp chiếu khán nhập cảnh cho thân nhân của viên chức ngoại giao.
WASHINGTON - Từ trước khi giáo sư Ford trình bày hành vi tình dục bất xứng của ứng viên TCPV Kavanaugh bằng sự điềm tĩnh nhưng “chắc nịch”, thành phần nữ giới có học bậc cao đẳng đã tỏ ra là mối đe dọa ngày càng tăng với đảng CH trong cuộc bầu cử giữa kỳ Tháng 11.
Khoảng đầu tháng 10/2018, Verizon chính thức trở thành nhà cung cấp mạng 5G đầu tiên trên thế giới khi phủ sóng 5G tại 4 thành phố của Mỹ là Houstion, Indianapolis, Los Angeles và Sacramento. Hãng cũng đã lắp đạt dịch vụ mạng Verizon 5G Home tại gia đình của Clayton Harris tại Houston, khách hàng 5G đầu tiên trên thế giới.
Từ trước đến nay, FBI luôn gặp khó khăn và trở ngại trong việc điều tra từ các thiết bị di động của những đối tượng tình nghi vì họ không có passcode. Tuy nhiên, khoảng đầu tháng 10/2018, một số nguồn tin cho biết, lần đầu tiên Cục điều tra liên bang Mỹ đã có thể mở được chiếc iPhone của nghi phạm mà không gặp khó khăn gì nhờ tính năng FaceID.
AN GIANG, VN -- Vụ án dụ trai để rồi giết hại và cướp đoạt xe của 2 thiếu nữ tại Tỉnh An Giang làm rúng động dư luận, theo bản tin hôm Thứ Ba của báo Người Lao  Động cho biết.
SÀI GÒN, VN -- Nhạc sĩ Mỹ Zack Hemsey nạp đơn ở tòa án thành phố Sài Gòn kiện ca sĩ Noo Phước Thịnh vì vi phạm bản quyền hát nhạc không xin phép đòi bồi thường 850 triệu đồng, theo bản tin của báo Một Thế Giới cho biết hôm Thứ Ba.
Các nước trong vùng Biển Đông đang thách chức tham vọng xâm chiếm biển đảo của Trung Cộng bằng việc ngày càng có nhiều nước biểu hiện rõ lập trường bảo vệ quyền tự do hàng hải tại Biển Đông, mà cụ thể gần đây nhất là 5 nước Tân Gia Ba, Mã Lai, Úc  Đại Lợi, Tân Tây Lan và Anh Quốc tổ chức cuộc tập trận hải quân trên Biển Đông từ ngày 2 đến 20 tháng 10, theo bản tin hôm Thứ Ba của Đài Tiếng Nói Hoa Kỳ (VOA) cho biết.
Cộng Sản Việt Nam vẫn chưa thoát khỏi được hệ lụy của vụ bắt cóc Trịnh Xuân Thanh từ Đức đem về VN xử, mà cụ thể là việc tòa án Slovakia quyết định tiến hành truy tố hình sự những người có liên quan trong việc dùng máy bay Slovakia để chở ông Thanh ra khỏi Đức, theo bản tin hôm Thứ Ba của Đài Phát Thanh Quốc Tế Pháp Tiếng Việt (RFI) cho biết.
Westminster, Nam California (Bình Sa) - - Đại Hội Khoáng Đại Tập Thể Chiến Sĩ Việt Nam Cộng Hòa Hải Ngoại đã được tổ chức trong hai ngày 29 và 30 tháng 9 năm 2018 tại Thành phố Westminster, Nam California, với Lễ khai mạc vào sáng thứ Bảy, ngày 29 tháng 9, 2018 tại Seafood Palace Restaurant.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.