Hôm nay,  

Chất đất hiếm: R.E.E.

10/10/201700:00:00(Xem: 29926)
Chất đất hiếm - REE
Thanh Trương Lacey

 
Trong tương lai, quốc gia nào làm chủ nguồn đất hiếm sẽ làm bá chủ về mặt công nghiệp kỹ thuật cao cấp trong nhiều lãnh vực.

*

Đất hiếm đang được dùng trong công nghệ có mức đòí hỏi kỹ thuật cao như pin điện cho xe hơi, các cơ phận điện tử quốc phòng và trong nhiều lảnh vực khác.    Đất hiếm được xem là “quý hơn vàng” vì có nó mới có thể chế tạo đươc những sản phẩn công nghệ cao.  Hiện nay Trung quốc có rất nhiều mỏ về đất hiếm và coi như đang ở vị thế “bá chủ hoàn cầu” về khoáng chất quý này và đang cố tình giảm lại mức xuất cảng làm ảnh hưởng rất nặng nề đế công nghệ kỷ thuật của Nhật và nhiều quốc gia tiên tiến khác.  Chúng ta thử tìm hiểu thêm về chất đất hiếm  hay R.E.E. này.                   

Chất đất hiếm, hay rare earth element, viết tắc là R.E.E., được định nghĩa là một kết hợp của 17 hoá chất , trong đó có hai chất có tên là Scandium, Yttrium và 15 chất Lanthanides.  Scandium và yttrium được xem là đất hiếm vì có nằm chung quặng mỏ với chất lanthanides và có cùng giá trị hoá học.

Dù có tên khác nhau nhưng các chất đất hiếm ( trừ chất có tính bất định cao là promethium ) thì các chất khác tương đối có nhiều trong vỏ trái đất.  Tuy nhiên vì do tính sở -hữu- điạ- chất, chúng không thể được tìm ở hình thức cô đọng và ít tốn kém.  Chính vì sự hiếm hoi của những khoáng chất này  nên chúng được gọi là “đất hiếm”.  Chất đầu tiên là gadoline được lấy ra từ một mỏ ở làng Ytterby, Thụy điển; nhiều chất khác được đặt tên lấy từ địa danh này, một số khác được lấy tên các khoa học gia đã tìm ra chúng.  Chúng được phân loại ra:

- Đất hiếm

- Kim loại đất hiếm

- Phần tử đất hiếm

- Ốc-xit đất hiếm

- Phần tử đất hiếm nhẹ

- Phần tử đất hiếm nặng.

Chất đất hiếm được thế giới biết đến từ khám phá “khoáng chất đen” tên ytterbite (được đổi thành tên là “gadolinite” năm 1800) do một sĩ quan tên Carl Axel Arrhenius vào năm 1787 tại một hầm mỏ đá ở làng Ytterby, Thụy điển.

Cho đến năm 1802, có hai chất đất hiếm nữa được tìm ra là yttrium và cerium và cả 30 năm nữa mơí tìm ra được những chất khác như ceria và ochroia.

Năm 1839, một nhà hóa học dùng nhiệt tách chất ceria và cho hoà tan vào acid nitric và gọi tên nó là dung dịch muối lanthana và ông phải mất 3 năm nữa để tách lanthana thành chất didymia và lanthana ròng.

Đến năm 1842 thì số chất đất hiếm được tìm ra là 6 chất.  Các chất đất hiếm thường được tìm ra chung với nhau.  Chúng khó tách rời ra khỏi nhau.  Hai chất tách ra được đầu tiên tìm ra ở thể tách rời là yttria ( năm 1794) và ceria (1802).  Quặng có chất cerium có ở nhiều nơi trên thế giới và hiện đang được đào xới.  Còn quạng có chất yttrium thì nhỏ và hiếm lại ít tập trung một chỗ.  Phần lớn quặng yttrium có ở miền Nam Trung quốc.  Có nơi có độ tập trung đến 65% chất yttrium oxide.  Khoáng chất eudialyte được tìm ra ở miền nam của Greenland có số lượng nhỏ nhưng có trử lượng rất cao chất yttrium.  Trong nhiều năm qua, nhiều quặng có các chất đất hiếm được tìm ra ở Brazil, Ấn độ, Úc và Nam Phi, ở Nga, California và China.


Trong những năm vừa qua, chất đất hiếm được dùng trong kỹ thuật hiện đại ngày càng gia tăng đáng kể như trong các dụng cụ kỷ thuật, kể cả dụng cụ có tính siêu-dẩn, hợp kim, máy đánh bóng điện tử, các tác nhân tinh tế và các bộ phận trong xe hơi điện (phần chính yếu là cho pin và nam châm).   Ions của đất hiếm được trong ngành nhản khoa điện tử có tên là Nd:YAG laser.  Chất Erbrium được dùng trong quang sợi trong hệ thống truyền thông.  Chất đất hiếm cũng được dùng trong bóng điện cathode cho máy tv.  Chất euphorium làm cho màu của truyền hình CRT đẹp hơn.  Yttrium được dùng trong loại microwave có dĩa quay đựng thức ăn.  Chấtđất hiếm oxides được thay thế trong việc hàn vì ít tiết ra chất độc.  Nhiều sản phẩm quôc phòng dùng các chất đất hiếm như: kính quan sát ban đêm, máy đo tầm xa, radar SPY-1 trang bị cho tàu chiến và cho hệ thống phóng ngư lôi của ngư lôi đỉnh Arleigh Burke.

Từ năm 1948, phần lớn đất hiếm trên thế giới được lấy từ Ấn và Brazil.  Trong những năm của 1950, Nam Phi chiếm điạ vị độc tôn.  Trong những năm của 1960 cho đến những năm của 1980, rặng nứi Mountain Pass ở California dẫn đầu sản xuất.  Ngày nay, Ấn và Nam Phi vẫn còn sản xuất nhưng không theo kịp China.  Hiện nay China sản xuất 97% lượng đất hiếm trên thế giới, phần lớn là ở Nội Mông cổ. Tất cả đầt hiếm nặng trên thế giới như chất dysprosium đều nằm ở China.  Năm 2011, Hội Đia chất Mỹ cho ra một tài liệu nghiên cứu là Hoa kỳ có 13 triệu thước khối  các chất đất hiếm.  Nhu cầu  mới hiện nay vượt quá mức cung, người ta e rằng thế giới sẽ sớm bị thiếu chất đất hiếm.

Vì China hạn chế xuất cảng đất hiếm nên ngươì ta đi tìm những nguồn quặng  ở Úc, Brazil, Canada, Nam Phi và tại Mỹ.  Năm 2010 Việt Nam ký hợp đồng với Nhật để cung cấp đất hiếm ở phiá tây bắc tỉnh Lai Châu.   Một phương cách để lấy được đất hiếm là từ phế chất điện tử và từ các chất phế thải có chứa chất đất hiếm.

Việc khai mỏ, lọc và tái phục hoàn chất đất hiếm nếu không được quản trị đúng cách sẽ đem lại hậu quả nghiêm trọng cho môi trường.  Các chất như thorium và uranium, cũng như các chất acids độc đều tạo ra phóng xạ.  Tuy China đã đưa ra những biện pháp đối phó nhưng những nơi khai thác lớn như ở Baotu, thuộc Nội Mông Cổ, nơị tinh luyện hầu hết chất đất hiếm cho thế giới đang bị hũy hoại trầm trọng về môi trường.

Viện dẫn  cớ này, China tuyên bố giảm đi mức sản xuất đất hiếm để tạo thành phẩm với chất  đất hiếm rồi bán ra với giá cao  thay vì bán ra nguyên liệu với giá rẽ cho các quốc gia khác.  Trong biến cố một tàu của Trung cộng bị Nhật bắt giữ hồi tháng Chín năm 2010, TC đã cấm xuất cảng chất oxides đất hiếm sang Nhật [nhưng lại không cấm xuất cảng thành phẩm tạo từ chất đất hiếm của mình!].  TC cũng đã giãm mức xuất cảng chất R.E.E. mỗi năm ở mức 40%, tương đương với 30.258 tấn./.

 
 - Thành phố cuả Bình Yên - Trung tuần tháng Hai, 2011

 

Khoảng đầu tháng 03/2019, đại diện hãng Samsung Electronic xác nhận với trang Forbes sẽ rút khỏi thị trường sản phẩm đầu đĩa Blu-ray và sẽ không ra mắt thêm thiết bị mới ngay từ năm 2019. Dù không nêu rõ nguyên nhân dẫn đến quyết định, nhiều khả năng là do các nhà sản xuất nổi tiếng khác trên thị trường như Panasonic hay Sony đang có mức tiêu thụ ổn định, khiến Samsung không thể nhảy vào và tìm cách chia thị phần. Trước Samsung, Oppo hồi năm 2018 cũng thông báo ngừng sản xuất các thiết bị chơi Blu-ray mặc dù sản phẩm của họ được các chuyên gia công nghệ đánh giá khá tốt.
Westminster (Bình Sa)- - Tại hội trường Viện Việt Học 15355 Brookhursr St,. Suite # 222 Thành Phố Westminster, Nam California CA 92683 vào lúc 6 giờ chiều thứ Sáu, ngày 1 tháng 3 năm 2019, Hội Đồng Trung Ương Hướng Đạo Việt Nam, Miền Tây Nam Hoa Kỳ đã tổ chức cuộc họp báo để thông báo kết quả sau khi phái đoàn các Trưởng Miền Tây Nam Hoa Kỳ có phiên họp với ông Jeff Herrmann Châu Trưởng BSA Châu Orange County.
SEATTLE (Đường Bình) -- Hoa Kỳ là một nước rộng lớn, phía Đông giáp Đại Tây Dương, phía Tây giáp Thái Bình Dương. Washington State miền Tây Bắc có thành phố Seattle tại đây có ngôi chùa Việt Nam là ngôi chùa Phật Giáo đầu tiên do người Việt Nam sáng lập năm 19 tại thành phố Seattle tiểu bang Washington State Mỹ Quốc.
SEATTLE () -- Tu viện Sakya Monastery Seattle là tu viện Phật Giáo Tây Tạng, Ngươi dân địa phương coi đây là viên ngọc quý của khu vực Greenwood Seattle. Du khách đi một khoàn ngắn trên đường Greenwood Ave, bạn sẽ thấy một dàn bánh xe Phật Pháp bên ngoài chùa, hảy giơ tay lên nhẹ nhàng lăng các bánh xe và cầu nguyện.
COSTA MESA, California (VB)-- Một học khu trong Quận Cam đang điều tra về một tấm hình trên mạng xã hội, trong đó cho thấy các học sinh đang chào kiểu phát xít Đức trong khi các em đứng quanh một chiếc bàn, trên đó các ly nhựa màu đỏ xếp hành hình huy hiệu chữ vạn của phát xít Đức -- một huy hiệu gắn liền với chủ trương thanh lọc chủng tộc, đề cao sắc dân da trắng và miệt thị da màu.
LEE COUNTY - Ít nhất 23 người thiệt mạng trong 1 loạt bão lốc phát sinh lúc 2 giờ chiều chủ nhật tại quận Lee thuộc miền đông tiểu bang Alabama – cảnh sát trưởng Jay Jones mô tả thiệt hại do thiên tai gây ra là tai họa, hàng chục người bị thương và có thể tiếp tục tìm thấy xác người chết.
WASHINGTON - Tổng Thống Trump từng hứa rằng xây tường biên giới Mỹ-Mễ sẽ xây bằng tiền Mexico. Bây giờ, tiền Mexico không bao giờ kiếm được cho việc xây tường.
WASHINGTON - Twitter của cựu thống đốc Colorado cho hay ông sẽ tranh cử TT năm 2020 – cựu thống đốc John Hickenlooper nhấn mạnh : đất nước đang chia rẽ, cần có người củng cố đoàn kết toàn dân.
WASHINGTON - Ông Clinton được công nhận là TT của đảng DC thành công nhất trong nửa thế kỷ - gần 20 năm sau khi từ giã Bạch Ốc, ông được 1 số ứng viên TT của đảng hỏi ý kiến. Nhưng, không ai trong số này là những ứng viên xuất hiện trước, và không gồm 1 nữ ứng viên nào.
WASHINGTON - Ủy ban pháp chế Hạ Viện yêu cầu các cơ quan chính phủ, thể nhân pháp lý và cá nhân cung cấp 81 tài liệu như là 1 phần trong cuộc điều tra về các hành động cản trở công lý và lạm quyền của TT Trump.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.