Hôm nay,  

Cà Tím

03/11/201700:00:00(Xem: 21360)
BS_NGUYEN_Y_DUC nguyen y du
Bác sĩ Nguyễn Ý Đức

 
Cà tím thuộc họ Solanaceae, cùng họ với cà chua, khoai tây, ớt xanh và ớt đỏ. Tiếng Mỹ gọi cà tím là eggplant, Pháp gọi là aubergine.

Quả cà tím  có đực, có cái. Để phân biệt ta chỉ cần nhìn ở  đáy quả cà: Nếu vết lõm sâu và dài như một cái gạch ngang là cà cái; nếu vết lõm nông và tròn là cà đực. Cà đực có ít hạt do đó ít đắng hơn cà cái.

Giá trị dinh dưỡng            

Tuy có ít năng lượng và chất dinh dưỡng, nhưng cà được nhiều người ưa thích vì có nhiều chất xơ, tốt cho bài tiết tiêu hóa, ăn lại mau no, không sợ béo mập. Một chén cà tím (khoảng 180g) có 20 calori, 2.5 g chất xơ và 0.5 mg sinh tố C.

 Cà tím có cấu tạo đặc biệt giống  như thịt và dễ thấm hút gia vị trong món ăn. Vì thế, người ăn chay thường dùng để nấu nướng thay cho thịt. Nhưng khi nấu với mỡ béo, cà sẽ hút rất nhiều mỡ, vì thế nên dùng dầu thực vật có ít chất béo bão hòa.

 Sau khi nấu, đôi khi cà có vị hơi đắng. Để làm mất vị đắng này, ướp cà với một chút muối, xếp mỏng trên một cái đĩa, lấy một cái đĩa khác đậy lên trên cho nặng, chắt bỏ nước cà chẩy ra; hoặc ngâm các miếng cà trong nước muối chừng 30 phút rồi mới vớt ra nấu. Khi nấu cà tránh  dùng nồi nhôm, vì chất nhôm làm cà đổi mầu.

Cà đã nấu không nên để ngoài không khí quá lâu vì chất nitrate trong cà chuyển hóa thành nitite, ăn vào có thể gây ngộ độc, nhất là ở trẻ em.

Cũng chỉ nên cắt cà ít phút trước khi nấu, kẽo cà bị oxy hóa thành mầu thâm nâu.

Nên cất giữ  cà tươi trong tủ lạnh, để cà khỏi mau khô héo.

Công dụng y học

Cà tím nom có vẻ rẻ tiền, nhưng theo kinh nghiệm dân gian ở  nhiều nơi, món ăn này còn có những tác dụng trị bệnh quý giá.

Y học cổ truyền Triều Tiên ăn cà tím để chữa bệnh đau lưng, đau bụng, bệnh sởi,  nghiện rượu và đắp ngoài da để chữa phong thấp, phỏng, đau bụng.

Người  Nigeria dùng cà tím như thuốc ngừa thai, chữa kinh phong, viêm xương khớp.

Nghiên cứu ở Nhật Bản cho thấy nước chiết cà tím có thể ngăn chặn ung thư ở màng tế bào. Ở vùng mà dân chúng ăn nhiều cà tím thì số người mắc bệnh ung thư bao tứ rất thấp.

 Cách đây hơn 30 năm, một bác sĩ người Áo thử nghiệm cho thỏ ăn nhiều cà tím thì thấy sức tác hại của cholesterol trên thành động mạch máu của những con thỏ này thấp hơn ở nhóm thỏ không ăn cà. Ông ta cho rằng chất xơ trong cà đã bám chặt vào cholesterol, rồi đưa ra ngoài theo chất thải của sự tiêu hóa, do đó bảo vệ được động mạch.

Vài điều cần lưu ý

Khi uống thuốc chữa bệnh trầm cảm MAO  inhibitor (Monoamine oxidase inhibitor), nên cẩn thận vì chất tyramine trong cà có tác dụng tương phản với MAO, làm huyết áp lên cao.

 Trước khi đi thử nước tiểu kiểm tra u bướu bao tử hoặc tuyến nội tiết, không được ăn cà tím, vì cà tím có nhiều serotonin có thể làm thử nghiệm thành dương tính giả (false positive). U bướu tiết ra nhiều serotonin và được thải ra trong nước tiểu.

Serotonin cũng có nhiều trong chuối, cà chua, mận, dứa, trái bơ....Nếu ăn những thứ này thì nước tiểu sẽ có serotonin ngay cả khi không bị u bướu.

 

DÂU

 

Dâu là loại trái cây có quanh  năm, nhiều nhất là vào tháng 4 tới tháng 6.

Dâu có loại hái một mùa hoặc loại có nhiều vụ cho tới khi tàn vào mùa lạnh băng giá.

Thành phần dinh dưỡng

Dâu có nhiều sinh tố C, sinh tố B; chất xơ không hòa tan lignin ở hạt dâu và trên vỏ, và  chất xơ hòa tan pectin trong trái dâu. Một trăm gram dâu có 21mg folate, 42mg sinh tố c, 1.5 g chất xơ.

Cất trữ

 Không nên mua dâu mềm chẩy nước, vỏ mọc nấm. Thường thường dâu nhỏ và trung bình lại ngon ngọt hơn trái to.

Dâu ngon khi nom còn mầu đỏ tươi, thịt chắc, cuống xanh có lá nhỏ. Dâu mầu hơi tái là dâu non, còn dâu có những đốm đỏ sậm lại chín quá. Dâu mà cuống lá non mầu nâu đất thì là dâu già.

Mua dâu về lựa bỏ trái hư để tránh nấm mốc lan tràn, giữ nguyên cuống rồi cất giữ trong tủ lạnh, nhưng đừng để quá lâu. Chỉ rửa dâu trước khi ăn và cắt cuống sau khi rửa, tránh nước thấm vào làm nhạt vị ngọt của dâu.

Chỉ cắt dâu khi sắp ăn vì cắt để lâu, sinh tố C bị phân hủy, làm giảm giá trị dinh dưỡng của dâu.

Muốn dâu dịu ngọt, cho thêm chút đường. Đường hòa nhập với nước tiết của dâu, một lúc sau dâu trở lên mềm, dễ ăn.

Dâu có thể ăn tươi, làm mứt, đóng hộp.

Dâu khử trùng để dành bằng sức nóng mất bớt một phần sinh tố C và cũng ngả sang mầu đất nên để giữ mầu tự nhiên của dâu, người ta thường châm thêm một chút nước trái chanh.

 Dùng trong y học

Trái dâu vừa  là một loại trái ăn ngon, vừa là một vị thuốc được dân gian dùng để chữa bệnh.

Dâu có tác dụng nhuận tràng, lợi tiểu, làm bớt đau nhức xương khớp,  chữa các bệnh ngoài da như mụn trứng cá, nấm trên da.

Dâu có nhiều chất chống oxy hóa, có tác dụng làm giảm nguy cơ bệnh tim, ung thư, thoái hóa thần kinh và làm chậm sự lão suy.

Chất folate trong dâu góp phần làm giảm nguy cơ khuyết tật bẩm sinh ở trẻ em như chẻ cằm, và ống thần kinh  kém phát triển.

Sinh tố C có nhiều trong dâu nên cũng tốt để ngừa thiếu sinh tố này, tránh bệnh hoại huyết (scurvy hay scorbut).

 Vài điều cần lưu ý

Dâu là một trong mười hai loại thực phẩm hàng đầu gây ra dị ứng cho người ăn. Mười một thứ kia là sô cô la, trứng, cá, bắp ngô, hạt đậu, sữa, quả hạch (nuts ), quả đào, thịt heo, đồ biển và hạt lúa mì (wheat).

Dâu có một hóa chất salicylate, tương tự như Aspirin, nên quý vị dị ứng với thuốc giảm đau nhức này nên cẩn thận.

Ngoài ra, oxalic acid trong dâu có thể làm trầm trọng bệnh sạn thận, sạn ống dẫn nước tiểu và làm cơ thể khó hấp thụ calci và sắt./.

Bác sĩ Nguyễn Ý Đức

www.bsnguyenyduc.com

 

WASHINGTON - TT Trump khuyến cáo : giới lãnh đạo của quân đội Venezuela nên làm việc vì dân chủ, nếu không sẽ mất mọi thứ đang có.
MONTRAL - Trong lúc 2 nguyên thủ sắp tái ngộ tại Vietnam, Hoa Kỳ ngăn trở nỗ lực của LHQ giúp Bắc Hàn tăng tiến ngành hàng không dân sự để mở không phận cho các đường bay quốc tế - Washington muốn thấy thiện chí cụ thể của Pyongyang về phi nguyên tử như đã hứa hẹn trong Thông Cáo Chung Singapore Tháng 6-2018.
LONDON - 7 dân biểu của đảng Lao Động bất đồng về Brexit và về chống-Jew với lãnh tụ Jeremy Corbyn đã từ chức.
TEHRAN - TT Rouhani tuyên bố “Trừng phạt kinh tế là gây chiến” và xác nhận “chiến tranh kinh tế gây khó khăn hơn chiến tranh quân sự” – phát biểu kể trên được nguyên thủ Iran neu ra nhân dịp khánh thành giai đọan cuối cùng của công trình xây dựng nhà máy lọc dầu Persian Gulf Star khởi công năm 2006.
JERUSALEM - Nổi giận vì các tuyên bố của giới lãnh đạo Israel về sự liên quan với vụ bách hại gọi là Holocaust, Ba Lan rút lui, không dự hội nghị thượng đỉnh Trung Âu. Israel định tiếp đón hội nghị thượng đỉnh của nhóm gọi là Visegrad (gồm Ba Lan, Hungary, Czech và Slovakia) từ Trung Âu. Đức Quốc Xã tàn sát 6 triệu người Jew, phần lớn tại Ba Lan – 1 số người Ba Lan cộng tác với quân Đức chiếm đóng.
CĂN CỨ KHÔNG QUÂN BẮC SYRIA - Viên chỉ huy của “lực lượng dân chủ Syria - SDF” hô hào liên minh đánh ISIS do Hoa Kỳ dẫn đầu giữ lại Syria từ 1000 đến 1500 quân, và hy vọng TT Trump đình chỉ kế hoạch triệt thoái hoàn toàn. Sau cuộc hội đàm với các Tướng chiến trường của Hoa Kỳ tại 1 căn cứ miền bắc Syria, thủ lãnh Kobani nêu đề nghị cụ thể như trên.
NEW DEHLI - 10 ngày sau vụ cảnh sát bán quân sự bị tấn công bằng bom xe tại lãnh thổ tranh chấp Kashmir, 41 người thiệt mạng, lực lượng chính phủ mở chiến dịch tiễu phạt – loạn quân Hồi Giáo đặt căn cứ trên lãnh thổ Pakistan giao chiến tại Quận Nam của Kashmir, gây 4 tử vong đối phương.
ISLAMABAD - Trong chuyến công du 3 nước, thế tử Mohamed bin Salman đã đến thủ đô Pakistan hôm chủ nhật với mong đợi loan báo tài trợ phát triển – nhân vật thực quyền này từng hứa hẹn trên 10 tỉ MK đầu tư của vương triều Riyadh khi Thủ Tướng Imran Khan viếng thăm Saudi hồi Tháng 10-2018.
NEW ORLEANS - Tin cảnh sát xác nhận : 5 người chờ đón xe bus trúng đạn khi cảnh sát đuổi bắt 1 nghi can cướp giựt – cảnh sát trưởng Shaun Ferguscon cho biết : nghi can bị bắn chết và súng nổ trong suốt cuộc rượt bắt.
WASHINGTON - Trong 1 cuộc phỏng vấn của NPR phát sóng ngày Thứ Hai 18-2, nguyên giám đốc FBI Andrew McCabe tố cáo chiến dịch chống phá của TT Trump không ngừng đả kích cơ quan này trong 2 năm qua. Ông McCabe đang giới thiệu với công chúng tập sách mới của ông tựa đề “How FBI Protects America in the Age of Terrorism and Trump” – đó là lý do để ông viết sách.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.