Bạn,
Theo các báo Sài Gòn, sinh hoạt cải lương ở miền Nam ngày càng sa sút, nhiều đoàn hát đã phải ngưng hoạt động vì không còn kinh phí. Một điều nghịch lý là gần mười năm nay, cải lương càng xuống dốc thì tiền thù lao của các nghệ sĩ ngôi sao lại cứ tăng vọt, và theo lời của một số ông bầu thì chính chuyện trả thù lao cho các ngôi sao đã là nguyên nhân chính tạo nên tình trạng suy yếu của các đoàn, nhất là các đoàn thuộc hạng trung và các đoàn tỉnh. Hiện trạng này đã được báo Thanh Niên ghi nhận qua bài viết “nhức nhối chuyện cát-sê trong cải lương” qua trích đoạn dưới đây.
Theo các báo Sài Gòn, sinh hoạt cải lương ở miền Nam ngày càng sa sút, nhiều đoàn hát đã phải ngưng hoạt động vì không còn kinh phí. Một điều nghịch lý là gần mười năm nay, cải lương càng xuống dốc thì tiền thù lao của các nghệ sĩ ngôi sao lại cứ tăng vọt, và theo lời của một số ông bầu thì chính chuyện trả thù lao cho các ngôi sao đã là nguyên nhân chính tạo nên tình trạng suy yếu của các đoàn, nhất là các đoàn thuộc hạng trung và các đoàn tỉnh. Hiện trạng này đã được báo Thanh Niên ghi nhận qua bài viết “nhức nhối chuyện cát-sê trong cải lương” qua trích đoạn dưới đây.
Những người yêu cải lương không khỏi đặt câu hỏi và mong tìm ra phương hướng giải quyết sự nhức nhối này. Không nhức nhối sao được khi mà các nghệ sĩ của nhà hát Trần Hữu Trang và đoàn Sài Gòn hưởng theo mức: hạng A từ 300 ngàn đồng-500 ngàn đồng/suất, hạng A 2 từ 100 ngàn đồng đến 200 ngàn đồng/suất, diễn viên phụ công nhân hậu đài 30 ngàn đến 50 ngàn đồng/suất, nhưng nếu mời ngôi sao về tăng cường thì phải trả cho ngôi sao từ 4 đến 5 triệu đồng/suất. Còn tăng cường cho đoàn tỉnh thì hạng siêu sao cỡ như Vũ Linh từ 10 đến 20 triệu đồng/suất, cỡ như Kim Tử Long, Ngọc Huyền thì từ 4 đến 6 triệu đồng/suất, trong khi diễn viên chính chỉ lãnh 100 ngàn đến 150 ngàn đồng, diễn viên phụ, hậu đài chỉ 10 ngàn đồng. Mức chênh lệch hàng chục, hàng trăm lần như thế có phi lý chăng. Thậm chí chênh lệch ngay cả trong cùng hàng sao với nhau. Vở của đoàn T.N có cặp đào kép chính cùng là nghệ sĩ ưu tú, cùng lãnh huy chương vàng Trần Hữu Trang, nhưng kép thì cát sê đến 4 triệu đồng, còn đào thì chỉ 1 triệu đồng.
Sự phi lý có lẽ bắt đầu từ nguyên nhân bùng nổ của ca nhạc và video. Các ông bầu đại nhạc hội đã thử mời các ngôi sao cải lương về hát tân nhạc và thấy khán giả rất thích. Tất nhiên, các giọng ca này chất lượng ra sao thì ai cũng biết rồi, nhưng vì đáp ứng lòng ái mộ của khán giả, muốn thấy mặt nghệ sĩ, nên các giọng ca trở nên có giá. Cái giá đủ làm hoảng hốt giới nghệ thuật: 2 triệu đồng cho một bài hát 5 phút. Còn quay video thì 5-10 triệu đồng, bằng hình thức khỏi tập tuồng mà “mix” cho mau, có khi chẳng biết bạn diễn của mình là những ai. Với cái khung như thế, khi trở lại diễn cho cải lương, tự nhiên các sao đâm ra so sánh và đòi nâng giá cho bằng. Hậu quả là các đoàn và khán giả lãnh đủ, và cải lương đang ốm yếu lại còn phải bỏ tiền ra mua thuốc với giá sạt nghiệp. Các trưởng đoàn cũng phải bấm bụng mời các ngôi sao vì dù sao nghệ thuật vẫn cần những tên tuổi. Nhưng kinh doanh tên tuổi đến mức đó thì liệu có đúng với lương tâm của người nghệ sĩ" Có sao bảo rằng: Nhờ tôi mà đoàn hoạt động được thì tôi đáng lãnh thù lao cao. Thực tế, doanh thu cao của đoàn cuối cùng cũng dồn cho cát sê của ngôi sao, chứ anh em trong đoàn có tăng được bao nhiêu. Ngay cả video đang giãy chết mà các ngôi sao cũng không chịu hạ giá. Bởi thế các hãng sản xuất phải gỡ lại bằng cắt xén khâu này, khâu kia mỗi nơi một ít, rồi kéo kịch bản ra thành nhiều tập để bán băng. Kiểu làm này thì ai cũng thấy rõ tương lai của video đi về đâu.
Bạn,
Cũng theo ghi nhận của báo Thanh Niên, một hậu quả nữa là từ đó xuất hiện bệnh ngôi sao. Họ đã lấy cát sê làm thước đo tài năng. Đòi giá cao là chứng tỏ mình có tài hơn đồng nghiệp. Bệnh ngôi sao còn ở chỗ các nghệ sĩ tên tuổi nghĩ rằng chính mình ban ơn cho các ông bầu, các trưởng đoàn. Một số trưởng đoàn ngậm ngùi nói: Mình phải đi năn nỉ, cầu cạnh nghệ sĩ. Họ hát cho mình một tuồng như làm từ thiện vậy, năn nỉ tuồng thứ hai không được. Giá như các sao chịu lấy phân nửa mức cát sê hiện nay thôi thì đoàn chúng tôi có thể sáng đèn liên tục và giảm giá vé!
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình