Vi Anh
Độc tài là căn bịnh rất khó trị trong chánh trị. Cách mạng 1789 Pháp phá được ngục Bastille, giết được dòng nhà vua độc tài nhưng không diệt được nạn độc tài. Chẳng bao lâu sau đó Hoàng đế Nã phá Luân tóm thâu trọn bộ quyền hành trong nước và gồm thâu nhiều nước ở Aâu châu. Liên minh Aâu châu thắng được Chiến tranh Thế giới lần thứ nhứt, đè bẹp được con sư tử Đức, nhưng không chận được hoạ độc tài Phắt xít và Nazi, cầm đầu là Hitler. Một thứ độc tài mới, độc tài đảng trị dựa vào tinh thần dân tộc và quốc gia cực đoan, gây nên Chiến tranh Thế giới thứ hai chỉ sau Thế Chiến thứ nhứt chưa đầy một phần tư thế kỷ.. Đồng Minh trong đó có Mỹ và Nga hạ được độc tài đảng trị của Hitler và Mussolini, nhưng tạo điều kiện cho độc tài CS Staline dàn trải ra phân nửa Aâu châu ( Đông Aâu ) và nhiều nước rải rác khắp nơi trên trên quả Địa Cầu.Nặng nhứt là Á châu với Trung Cộng, Bắc Hàn và Miền Bắc VN.
Độc tài đi từ cá nhân đến phe đảng. Độc tài quân chủ dù sao cũng chỉ là độc tài của một người, một gia đình, hay một dòng họ. Độc tài Phát xít là độc tài của một bộ phận tự cho là ưu tú của một nước. Độc tài CS là độc tài của cả một hay hai giai tầng của xã hội, thường là công nhân và nông dân liên minh theo lý thuyết CS. Nhưng bản chất của độc tài vẫn là một. Độc tài dù cá nhân hay tập thể, dù quân chủ hay đảng phái, dù cộng sản hay quốc gia, quyền bính tối hậu vẫn chỉ nằm trong tay của một hai người thôi. Và số phận của nhà độc tài, đảng độc tài, chế độ độc tài sau cùng thường bi thảm. Nhưng luôn luôn bi thảm nhứt vẫn là số phận của quốc gia, dân tộc nạn nhân chẳng những trong thời kỳ độc tài và mà sau đó nữa. Bi thảm như lời một nhà vua độc tài tiêu biểu của nền quân chủ Pháp đã nói, "Sau ta là cơn đại hồng thủy." (Après moi c'est le déluge). Dưới góc nhìn lịch sử đó, thử lướt qua tình hình nước Nga sau khi chế độ CS sụp đổ để từ đó phỏng đoán thời hậu CS ở VN sẽ ra sao hầu tìm cách tránh hoàn cảnh bi đát của đất nước và nhân dân Nga đang gánh chịu bây giờ.
Cuộc thay đổi ở Nga không giống với các cách mạng cổ điển, tiềân hung hậu kiết. Không có bạo lực máu chảy, lệ rơi, người chết như các cuộc cách mạng lật đổ chế độ độc tài trên thế giới trước đó, như cách mạng 1776 Mỹ lật đổ Thực dân Anh, cách mạng 1789 Pháp lật đổ nhà vua, cách mạng Tháng 10 lật đổ sa hoàng Nga.
Cách mạng Nga lật đổ chế độ CS của Liên bang xô viết là một cuộc cách mạng nhung. CS bị đột quị do nhiều lý do mà lý do chánh là kinh tế . CS thất bại ngay trên lãnh vực CS tự hào là sân nhàø. Độc tài đảng trị của CS Liên xô chánh yếu là của người Bạch Nga thâm căn cố đế từ thời quân chủ. Thế quyền và thần quyền thời quân chủ của Nga bắt tay nhau. Sa hoàng được Nhà Thờ Ky Tô giáo Chính thống chịu ảnh hưởng cực đoan của Đông Phương xem vua là người "thế Thiên hành đạo", kiểm soát hồn lẫn xác người dân. CS lật đổ được sa hoàng nhưng không từ bỏ căn bản độc tài truyền thống ấy vì có lợi cho Đảng CS. CS thay tôn giáo bằng cách tôn giáo hoá Đảng và tông đồ hoá cán bộ. Staline vốn là một người tu xuất.
CS đột quị. Boris Yeltsin lên. Oâng được xem như người hùng dân chủ, lật đổ Đảng CS, chiến thắng một quốc hội gồm tàn dư CS Liên xô. Nhưng Oâng cũng không thoát ra khỏi lối mòn của tư tưởng độc tài cỗ đại, nắêm chặt quyền bính không khác một sa hoàng hay một lãnh tụ CS. Còn ở địa phương nhà cầm quyền đổi màu CS nhưng không đổi chất độc tài. Xã hội Nga đứng trước một cuộc khủng hoảng hậu CS hoang tàn, vô luật pháp. Đó là đất dụng võ, miếng mồi ngon cho những tay đầu sỏ hoạt đầu chánh trị, đầu cơ kinh tế nhiều đặc quyền, đặc lợi từng là những người CS thân với Oâng Yeltsin. Kế đến là những nhóm tội phạm có tổ chức đứng ra bảo vệ người làm ăn lắm bạc nhiều tiền và giải quyết mướn các vụ tranh chấp - hoặc "nói phải quấy" như Oâng Trùm hay "trải thảm" như người con của Oâng Trùm trong tiểu thuyết Mỹ được dịch ra Việt ngữ tựa là Bố Già. Quân nhân, công chức không được trả lương đủ, tự giải quyết sự sống bằng bán vũ khí và hối mại quyền thế để kéo lê những ngày đầy mặc cảm tội lỗi và thiếu thốn. Công nhân thường bị nợ lương. Nông dân bị cường hào ác bá gốc là CS bóc lột áp bức mà không kêu vào đâu được. Nói gọn người dân là nạn nhân trầm trọng nhứt của tàn dư CS.
Các biến tướng hậu quả của độc tài CS đó đưa lại hậu quả khôn lường cho dân tộc Nga. Sinh suất giảm, tử suất tăng. Cứ 1 người sanh ra là có 2 người chết.. Nước Nga bây giờ là nước duy nhất trên thế giới có dân số giảm. Con số của CIA Mỹ phổ biến trên Internet cho biết năm 1999, dân số Nga giảm sụt 900 ngàn; năm 2000 là 1 triệu. Một thập niên trước dân số Nga là 150 triệu. Theo đà này nửa thế kỷ tới dân số Nga chỉ còn từ 100 đến 80 triệu thôi. TT Putin đã tỏ mối quan tâm sâu sắc về nạn giảm sụt dân số tai hại này.
Theo Tiến sĩ Nicholas Eberstad thuộc Đại học Harvard, đó là bịnh tâm thần của xã hội Nga, người dân không còn thiết tha với cuộc sống nữa. Họ tự sát bằng rượu, thuốc lá, hay chết vì bịnh hoạn do thiếu thốn đủ mọi mặt.
Nhưng có lẽ nhận xét của vị Cưu Bộ Trưởng của nước Do Thái, Ô. Sharansky, một người trí thức Nga gốc Do Thái, sát với chân lý và thực tiễn hơn. Oâng viết chủ nghĩa CS là hiện thân của sự chết chóc. Sống nó gây chết chóc. Chết nó cũng gây chết chóc. Nó để lại nhiều di chứng tàn phá tâm hồn con người và xã hội như đã thấy thời hậu CS ở Nga. Dân tộc Nga đang chết dần chết mòn thời hậu CS.
Độc tài là căn bịnh rất khó trị trong chánh trị. Cách mạng 1789 Pháp phá được ngục Bastille, giết được dòng nhà vua độc tài nhưng không diệt được nạn độc tài. Chẳng bao lâu sau đó Hoàng đế Nã phá Luân tóm thâu trọn bộ quyền hành trong nước và gồm thâu nhiều nước ở Aâu châu. Liên minh Aâu châu thắng được Chiến tranh Thế giới lần thứ nhứt, đè bẹp được con sư tử Đức, nhưng không chận được hoạ độc tài Phắt xít và Nazi, cầm đầu là Hitler. Một thứ độc tài mới, độc tài đảng trị dựa vào tinh thần dân tộc và quốc gia cực đoan, gây nên Chiến tranh Thế giới thứ hai chỉ sau Thế Chiến thứ nhứt chưa đầy một phần tư thế kỷ.. Đồng Minh trong đó có Mỹ và Nga hạ được độc tài đảng trị của Hitler và Mussolini, nhưng tạo điều kiện cho độc tài CS Staline dàn trải ra phân nửa Aâu châu ( Đông Aâu ) và nhiều nước rải rác khắp nơi trên trên quả Địa Cầu.Nặng nhứt là Á châu với Trung Cộng, Bắc Hàn và Miền Bắc VN.
Độc tài đi từ cá nhân đến phe đảng. Độc tài quân chủ dù sao cũng chỉ là độc tài của một người, một gia đình, hay một dòng họ. Độc tài Phát xít là độc tài của một bộ phận tự cho là ưu tú của một nước. Độc tài CS là độc tài của cả một hay hai giai tầng của xã hội, thường là công nhân và nông dân liên minh theo lý thuyết CS. Nhưng bản chất của độc tài vẫn là một. Độc tài dù cá nhân hay tập thể, dù quân chủ hay đảng phái, dù cộng sản hay quốc gia, quyền bính tối hậu vẫn chỉ nằm trong tay của một hai người thôi. Và số phận của nhà độc tài, đảng độc tài, chế độ độc tài sau cùng thường bi thảm. Nhưng luôn luôn bi thảm nhứt vẫn là số phận của quốc gia, dân tộc nạn nhân chẳng những trong thời kỳ độc tài và mà sau đó nữa. Bi thảm như lời một nhà vua độc tài tiêu biểu của nền quân chủ Pháp đã nói, "Sau ta là cơn đại hồng thủy." (Après moi c'est le déluge). Dưới góc nhìn lịch sử đó, thử lướt qua tình hình nước Nga sau khi chế độ CS sụp đổ để từ đó phỏng đoán thời hậu CS ở VN sẽ ra sao hầu tìm cách tránh hoàn cảnh bi đát của đất nước và nhân dân Nga đang gánh chịu bây giờ.
Cuộc thay đổi ở Nga không giống với các cách mạng cổ điển, tiềân hung hậu kiết. Không có bạo lực máu chảy, lệ rơi, người chết như các cuộc cách mạng lật đổ chế độ độc tài trên thế giới trước đó, như cách mạng 1776 Mỹ lật đổ Thực dân Anh, cách mạng 1789 Pháp lật đổ nhà vua, cách mạng Tháng 10 lật đổ sa hoàng Nga.
Cách mạng Nga lật đổ chế độ CS của Liên bang xô viết là một cuộc cách mạng nhung. CS bị đột quị do nhiều lý do mà lý do chánh là kinh tế . CS thất bại ngay trên lãnh vực CS tự hào là sân nhàø. Độc tài đảng trị của CS Liên xô chánh yếu là của người Bạch Nga thâm căn cố đế từ thời quân chủ. Thế quyền và thần quyền thời quân chủ của Nga bắt tay nhau. Sa hoàng được Nhà Thờ Ky Tô giáo Chính thống chịu ảnh hưởng cực đoan của Đông Phương xem vua là người "thế Thiên hành đạo", kiểm soát hồn lẫn xác người dân. CS lật đổ được sa hoàng nhưng không từ bỏ căn bản độc tài truyền thống ấy vì có lợi cho Đảng CS. CS thay tôn giáo bằng cách tôn giáo hoá Đảng và tông đồ hoá cán bộ. Staline vốn là một người tu xuất.
CS đột quị. Boris Yeltsin lên. Oâng được xem như người hùng dân chủ, lật đổ Đảng CS, chiến thắng một quốc hội gồm tàn dư CS Liên xô. Nhưng Oâng cũng không thoát ra khỏi lối mòn của tư tưởng độc tài cỗ đại, nắêm chặt quyền bính không khác một sa hoàng hay một lãnh tụ CS. Còn ở địa phương nhà cầm quyền đổi màu CS nhưng không đổi chất độc tài. Xã hội Nga đứng trước một cuộc khủng hoảng hậu CS hoang tàn, vô luật pháp. Đó là đất dụng võ, miếng mồi ngon cho những tay đầu sỏ hoạt đầu chánh trị, đầu cơ kinh tế nhiều đặc quyền, đặc lợi từng là những người CS thân với Oâng Yeltsin. Kế đến là những nhóm tội phạm có tổ chức đứng ra bảo vệ người làm ăn lắm bạc nhiều tiền và giải quyết mướn các vụ tranh chấp - hoặc "nói phải quấy" như Oâng Trùm hay "trải thảm" như người con của Oâng Trùm trong tiểu thuyết Mỹ được dịch ra Việt ngữ tựa là Bố Già. Quân nhân, công chức không được trả lương đủ, tự giải quyết sự sống bằng bán vũ khí và hối mại quyền thế để kéo lê những ngày đầy mặc cảm tội lỗi và thiếu thốn. Công nhân thường bị nợ lương. Nông dân bị cường hào ác bá gốc là CS bóc lột áp bức mà không kêu vào đâu được. Nói gọn người dân là nạn nhân trầm trọng nhứt của tàn dư CS.
Các biến tướng hậu quả của độc tài CS đó đưa lại hậu quả khôn lường cho dân tộc Nga. Sinh suất giảm, tử suất tăng. Cứ 1 người sanh ra là có 2 người chết.. Nước Nga bây giờ là nước duy nhất trên thế giới có dân số giảm. Con số của CIA Mỹ phổ biến trên Internet cho biết năm 1999, dân số Nga giảm sụt 900 ngàn; năm 2000 là 1 triệu. Một thập niên trước dân số Nga là 150 triệu. Theo đà này nửa thế kỷ tới dân số Nga chỉ còn từ 100 đến 80 triệu thôi. TT Putin đã tỏ mối quan tâm sâu sắc về nạn giảm sụt dân số tai hại này.
Theo Tiến sĩ Nicholas Eberstad thuộc Đại học Harvard, đó là bịnh tâm thần của xã hội Nga, người dân không còn thiết tha với cuộc sống nữa. Họ tự sát bằng rượu, thuốc lá, hay chết vì bịnh hoạn do thiếu thốn đủ mọi mặt.
Nhưng có lẽ nhận xét của vị Cưu Bộ Trưởng của nước Do Thái, Ô. Sharansky, một người trí thức Nga gốc Do Thái, sát với chân lý và thực tiễn hơn. Oâng viết chủ nghĩa CS là hiện thân của sự chết chóc. Sống nó gây chết chóc. Chết nó cũng gây chết chóc. Nó để lại nhiều di chứng tàn phá tâm hồn con người và xã hội như đã thấy thời hậu CS ở Nga. Dân tộc Nga đang chết dần chết mòn thời hậu CS.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình