Hồ Thanh Nhã
Đám cưới nhà quê
Nhà dâu nhóm họ … mời thôn xóm
Che rạp ngoài sân, lợp lá dừa
Giọt nắng Xuân về xuyên mấy kẻ
Cũng hồng khuôn mặt khách ban trưa
Toán trai đi mượn bàn trong xóm
Ghế vác trên vai tất tả về
Toán tỉa lá dừa cho ngắn lại
Uốn vòng …trang trí cổng vu quy
Những vòng chữ kết vàng hoa cúc
Làm sáng đường quê dưới nắng đào
Chú rễ cũng sang nhà phụ giúp
Thăm chừng …hay sợ mất cô dâu?
Bếp trong lửa đỏ người huyên náo
Nấu cỗ cho vừa kịp tiệc trưa
Trong góc cô dâu ngồi xếp chén
Cũng vui bè bạn mấy câu đùa
Ngoài sân lũ lượt người trong xóm
Và mấy bà con dưới tỉnh về
Tiệc đến …uống mừng đôi cốc rượu
Chúc mừng đôi trẻ đẹp duyên quê
Tối đến đèn nhang bên quyến thuộc
Cô dâu khép nép lạy công cô
Có đôi giọt lệ vu qui đó
Dù rễ …làng bên cách mấy bờ
Cô dâu e thẹn hồng đôi má
Chẳng biết đêm nầy ngủ được không
Có giấc mơ nào đêm cuối ấy?
Để mai khăn áo bước theo chồng
Sáng mai pháo nổ vang đầu ngõ
Xe rước đàng trai đã tới rồi
Cô nối gót chồng qua lối trúc
Giã từ bè bạn một thời vui
Lấy chồng ăn Tết sang nhà khác
Cô có mừng không …nghĩ ngợi gì?
Chỉ biết thôn nghèo nay vắng bóng
Lấy gì giữ được bước người đi …
Hồ Thanh Nhã
Lễ cưới hỏi ở nông thôn Nam Bộ.
Lễ hỏi :
Thông thường các nghi lễ được thực hiện tại bàn thờ tổ tiên. Phái đoàn nhà trai đến nhà cô dâu gồm : một vị trưỡng tộc mặc lễ phục áo dài khăn đóng đi tay không, chú rễ bưng khay trầu cau có đôi đèn, kế đó là chú rễ phụ bưng khay có bình rượu và 4 cái ly đi cùng cha mẹ họ nhà trai ( đi chẳn đôi ) và 2 cặp nam nữ phụ bưng lễ vật. Lễ vật mang đến nhà gái ngoài trái cây, bánh kẹo còn có 1 buồng cau và mâm trầu vàng Hốc môn têm khéo léo hình cánh phượng và một cặp đèn cầy to ( phải trùng với đôi chân đèn trên bàn thờ nhà gái – phải đo trước ). Trưỡng tộc nhà trai tiến lên xin phép nhà gái cho nhập gia trình lễ vật. Khi được đồng ý thì họ nhà trai lần lượt đi vào, và trình lễ vật. Sau đó hai họ sẽ bàn bạc thống nhất về ngày cưới và bà mẹ chồng sẽ đeo đôi bông cho cô dâu.như ngầm báo tin cho hàng xóm biết là đóa hoa nầy đã có chủ rồi. Sau khi trà nước xong xuôi, họ nhà trai từ giã ra về, không có đải đằng gì hết..
Vài tháng sau là lễ cưới :
Trong lễ cưới ở miền Nam, phong tục quan trọng và thiêng liêng nhất là lên đôi đèn. Nhằm tuyên bố chính thức sự gắn kết bền chặt giữa cô dâu và chú rễ suốt cuộc đời.Hai ộng sui đốt đôi đèn và sau đó chính tay chú rễ và cô dâu cắm lên bàn thờ ( hiểu là lửa hương hỏa ).Chú rễ và cô dâu đứng song song trước bàn thờ gia tiên rót 2 ly rượu và xá 3 lần. Kế đó chú rễ và cô dâu bưng khay rượu đến trước thân tộc bên gái, chú rễ rót rượu ra mời hết thân tộc từ lớn đến nhỏ. Xong bưng khay rượu về phía thân tôc bên trai, lần nầy cô dâu rót rượu ra và mời từng người giống như chú rễ vừa làm. Xong là mục mẹ chồng đeo giây chuyền cho cô dâu, kế là chú rễ và cô dâu đeo nhẩn cưới cho nhau. Cuối cùng là thân tộc hai bên, bè bạn tặng quà và chúc mừng đôi tân hôn.Kết thúc buổi lễ, trưởng tộc nhà trai mời tất cả mọi người có mặt chiều nay tới nhà hàng dự tiệc cưới. Tại nhà hàng thì MC điều khiển chương trình mời cô dâu chú rễ, cha mẹ hai bên lên sân khấu để giới thiệu với quan khách. Sau đó đôi tân hôn cắt bánh cưới và cùng với sui gia hai bên đi chào bàn. Tại bàn ăn mọi người khách mời chúc mừng đôi tân hôn và tặng quà cưới, thông thường là hiện kim. Đó cũng là nét văn hóa đáng gìn giữ của dân tộc Việt Nam trong nước cũng như ở hải ngoại..
Sự khác biệt giữa lễ vu quy và lễ thành hôn ở Nam Bộ.
Nhà cô dâu thì treo bảng Vu quy để chỉ việc con gái đi lấy chồng. Riêng nhà trai thì treo bảng Tân hôn hay Thành hôn.
Ở nông thôn Nam Bộ thì lễ vu quy hay thành hôn thường tổ chức 2 ngày. Ngày đầu gọi là ngày nhóm họ, chủ yếu mời thôn xóm, bà con đải đằng như để báo tin cho mọi người biết ngày mai là ngày cưới con mình. Thường thì nhà cửa ở nông thôn hẹp nên dù nhà trai hay nhà gái đều phải che rạp thêm cho có chỗ tiếp khách. Rạp được lợp tạm bằng lá dừa hay lá dừa nước, tạm thời dùng làm nơi đãi tiệc, tiếp đãi khách khứa hai họ trong chỉ 2 ngày : nhóm họ và rước dâu nên trang hoàng có tính cách sơ sài, tạm bợ, khi xong đám cưới rồi thì dở bỏ.Còn bàn ghế trong rạp thì mượn tạm bà con trong xóm, ai cũng vui lòng giúp đỡ cho đám cưới.Trước cửa nhà đám cưới thì trai tráng trong xóm phụ dựng một cái cổng kết bằng lá dừa hay lá cây đủng đỉnh, giữa có cái bảng kết hoa thường là hoa cúc hay hoa vạn thọ, thành các chữ Tân Hôn nếu là đàng trai hoặc Vu Quy nếu là đàng gái.Cũng trong ngày nhóm họ của đàng gái thì chú rễ cũng phải tới phụ với trai làng dựng cổng Vu Quy trong buổi sáng.Ngày nhóm họ cả 2 bên nhà trai và gái đều đãi tiệc bà con và hàng xóm phía mình riêng biệt. Còn ngày rước dâu thì đàng trai phải đãi tiệc cả hai họ sau khi rước dâu. Địa điểm đãi tiệc thì tùy nhà trai sắp xếp, thường thì ở nhà hàng hay ở một hội trường rộng rải gần nhà trai. Đêm trước ngày rước dâu thì cha mẹ cô dâu mời thân tộc đến nhà dự một tiệc trà gọi là lễ lạy Công cô hay là lễ xuất giá để cô dâu lạy bàn thờ tổ tiên, ông bà còn sinh tiền hoặc cha mẹ gọi là đền ơn sanh thành dưỡng dục trước khi cô dâu xuất giá. Trong đêm lạy Công cô nầy, bà con thân tộc thường cho tiền cô dâu như là tiền tiễn người đi. Lễ Công cô nầy chỉ giới hạn trong thân tộc thôi, không mời hàng xóm. /.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình