Việt Báo Chủ Nhựt ngày 29 tháng 9, trong Mục Viết Về Nước Mỹ, có đăng nguyên văn, trọn bộ bài viết tựa đề ẤN TƯỢNG NUỚC MỸ của Luật sư ( Ls ) Nguyễn bình Châu, thuộc Đoàn Luật sư Thành Phố Hồ chí Minh, đi tu nghiệp Mỹ, ở Đại Học Santa Clara. Đại ý nói: (1) người Việt trong nước dở tiếng Anh, ( 2) người Việt tại Mỹ dở tiếng Việt, (3 ) vậy nên quên cũ làm mới, ( 4 ) hoà giải, hoà hợp, chung xây dựng quê hương. Kể cũng đáng " trao đổi" trên tinh thần dân chủ, tôn trọng cái khác biệt của nhau. Ý kiến người Việt trong nước dở tiếng Anh đúng; dỡ là do chính sách của CS Hà nội.
Ls Châu buồn nỗi buồn nhược tiểu. Ls buồn vì tự thấy yếu kém Anh văn khi qua tu nghiệp Mỹ và đổ tội cho vua quan VN bế môn toả cảng, không chịu canh tân như Minh trị Thiên Hoàng ở Nhựt. Buồn đến nỗi Ls tiếc sao không sanh ra là người Nhựt, Ấn, Thái, Phi. Nhưng Ls có biết đâu bao sinh viên du học còn khổ với Anh văn hơn Ls nữa. May là Ls tu nghiệp chớ nếu học lấy bằng thì sẽ như đa số các sinh viên VN du học khác thôi, phải mất cơm cha áo mẹ công thầy mấy mùa ESL ở đại học cộng đồng để xong English 101, có Freshman Composition, điều kiện tối thiểu để vào đại học 4 năm. May vì Ls là một người từng hấp thụ nền giáo dục tiểu trung đại học của chế độ VNCH. LS đậu Cử nhân Luật khoa năm 1974 tức Ls đã được học Anh văn từ Đệ thất đến lớp 12. Thời VNCH học trình trung học cap 1 bó buộc phải chọn sinh ngữ 1, cấp 3 thêm một sinh ngữ 2, để lên đại học ai cũng có 2 sinh ngữ. Anh văn hay Pháp văn là sinh ngữ thông dụng thường được chọn. Tú Tài 2 của VNCH xưa nhờ vậy rất bảnh không thua Bac 2 Pháp, khi đi Mỹ, vào thẳng đại học 4 năm, chớ không mất 2 năm lẹt đẹt ở đại học cộng đồng như sinh viên du học từ trong nước bây giờ. Nhà nước và nhân dân xưa vì thế đỡ tốn kém.
Theo thiển ý sự yếu kém Anh văn của Anh và nhiều người trí thức trẻ ở Nam, già ngoài Bắc ở nước nhà, có nguyên do gần và trực tiếp hơn. Đó là nỗi sợ không rời, tâm thần hoang tưởng của nhà cầm quyền CS xem ai biết sinh ngữ cũng là CIA, tình báo, gián điệp nước ngoài; bịnh ấy biến thành chính sách của Đảng, Nhà Nước CS Hà nội. Giáo sư tốt nghiệp đại học sư phạm, dạy Anh văn, Pháp văn được VNCH cho tu nghiệp nước ngoài rất nhiều. Chỉ 3 tháng sau CS Hà nội chiếm được Sàigòn lùa đi cải tạo, lâu không thua an ninh, tình báo " Ngụy". Khi về không cho dạy lại, nên vượt biên gần hết. Còn sách vở bằng tiếng Anh thì mấy anh du kích trong rừng mới ra làm cán bộ văn hoá chỉ huy mấy anh 30 tháng tư đa số nhờ trốn lính, né làng nên không mang tiếng " Ngụy" và được phát súng AK, mang băng đỏ, nhưng dốt ngoại ngữ như me; họ đến vét sạch nhà sạch tiệm, cân bán giấy vụn, hay đốt hết. Hỏi đốt sách, nhốt thầy Anh văn như vậy làm sao thanh thiếu niên giỏi Anh văn được. Đó là chưa nói Nga văn là môn các học sinh được nhà trường CS "đề nghị" học theo CS, có nghĩa bó buộc phải học.
Thêm vào đó tinh thần kỳ thị ngoai bang, bịnh hoang tưởng gián điệp, hành chánh quan liêu tất yếu của chế độ phối hợp độc tài toàn trị của Mao và Staline và nguyên tắc lai căn kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa, lấy thu bù chi trong nền giáo dục cộng hưởng lại. Điều đóù làm cho CS Hà nội để mất rất nhiều nhiều học bổng quốc tế, viện trợ giáo dục, không có một chương trình dạy Anh văn trên truyền thông độc quyền Đảng như LS than và biến trường học thành nơi buôn bán chữ.
Phải công tâm thừa nhận đổi mới kinh tế làm nhà cầm quyền CS có sáng mắt ra. Việc giao thương và liên doanh sản xuất với nước ngoài tạo nhu cầu Anh văn. Kinh tế thúc đẩy việc học Anh văn trong guồng máy công quyền và ngoài xã hội. Nhà Nước có muốn kềm chế cũng không được. Nhưng thời gian đổi mới còn ngắn quá, vốn liếng Anh văn lớp trẻ du học chưa đủ để vật lộn với sinh viên các nước không CS. Nhiều học bổng, giấy phép du học được cấp cho cán bộ tư nhân du học, tu nghiệp, du khảo ngoại quốc nhưng kết quả không nhiều cũng vì Anh văn kém. Thời Liên xô, Đông Đức cán bộ CS Hà nội có thể học qua thông dịch viên. Đại học các nuớc có nền khoa học kỹ thuật cao như Mỹ, Anh, Pháp, Đức, Nhựt không chấp nhận cách học dùm ấy, đòi hỏi sinh viên phải có trình độ sinh ngữ như sinh viên sở tại mới được học vì giá trị của tấm văn bằng tốt nghiệp và danh giá của các viện đại học.
Vì vậy so với dân số xấp xỉ 80 triệu, quá nửa là trẻ sanh trước sau 1975, số sinh viên đi học nước ngoài của VN còn quá ít dù dân VN nổi tiếng là dân hiếu học. Ngoài lý do kinh tế của nhân dân đại đa số là nghèo, thủ tục xin du học nặng về lý lịch chánh trị, còn có lýù do Anh văn kém như Ls đã nhận thấy tại chỗ và qua "kinh nghiệm bản thân" khi du học. Do vậy cái tỷ số du học quá nhỏ, quá mất cân đối so với dân số. Sinh viên du học thường là con cháu của cán bộ có chức quyền; cán bộ công nhân viên tu nghiệp du khảo là đảng viên cốt cán hay mạnh cánh. Dù việc du học và tu nghiệp cần cho nền kinh tế như người khát cần nước như vậy, quan sát viên ngoại quốc hết sức ngạc nhiên nhiều học bổâng, nhiều trợ cấp tu nghiệp, du khảo ngoại quốc bị bỏ. Rất chi là uổng!
Đã bao lần Đảng, Nhà Nước kêu gào và than thở như Ls Châu. Nhiều giám đốc sản xuất hàng xuất khẩu, đảm trách công tác ngoại thương mà tiếng Anh không hơn Ngài Nông Đức Mạnh trong chuyện khôi hài đen ở Hà nội. Nghe rằng Oâng Tổng Mạnh nhà ta thay vì nói tiếng Việt để trọng quốc thể lại muốn khoe vốn liếng Anh văn như Oâng Lê khả Phiêu từng khoe tiếng Pháp theo kiểu phu đồn điền cao su mà ông đã làm trước khi theo Đảng. Ong Mạnh chào TT Clinton, quýnh quá, thay vì nói "How are you" lại nói thành "Who are you". TT Clinton đường đường là tổng thống của đệ nhứt siêu cường Mỹ, một quốc khách của Đảng, Nhà Nước CS, mà bị hỏi ông là ai thì kể cũng bực mình. Nhưng văn minh ngoại giao buộc Ông trả lời khéo, "I'm Hillary's husband." Ô. Tổng Mạnh ngon trớn, xổ luôn bài học vỡ lòng Anh văn, " Me too." Và TT Clinton nở nụ cười khó hiểu về kiến thức Anh văn của đảng và con người CS. Xin tặng LS Châu câu chuyện cười ra nước mắt để quên những nỗi nhọc nhằn vật lộn với Anh văn trên đất Mỹ.
Ls Châu buồn nỗi buồn nhược tiểu. Ls buồn vì tự thấy yếu kém Anh văn khi qua tu nghiệp Mỹ và đổ tội cho vua quan VN bế môn toả cảng, không chịu canh tân như Minh trị Thiên Hoàng ở Nhựt. Buồn đến nỗi Ls tiếc sao không sanh ra là người Nhựt, Ấn, Thái, Phi. Nhưng Ls có biết đâu bao sinh viên du học còn khổ với Anh văn hơn Ls nữa. May là Ls tu nghiệp chớ nếu học lấy bằng thì sẽ như đa số các sinh viên VN du học khác thôi, phải mất cơm cha áo mẹ công thầy mấy mùa ESL ở đại học cộng đồng để xong English 101, có Freshman Composition, điều kiện tối thiểu để vào đại học 4 năm. May vì Ls là một người từng hấp thụ nền giáo dục tiểu trung đại học của chế độ VNCH. LS đậu Cử nhân Luật khoa năm 1974 tức Ls đã được học Anh văn từ Đệ thất đến lớp 12. Thời VNCH học trình trung học cap 1 bó buộc phải chọn sinh ngữ 1, cấp 3 thêm một sinh ngữ 2, để lên đại học ai cũng có 2 sinh ngữ. Anh văn hay Pháp văn là sinh ngữ thông dụng thường được chọn. Tú Tài 2 của VNCH xưa nhờ vậy rất bảnh không thua Bac 2 Pháp, khi đi Mỹ, vào thẳng đại học 4 năm, chớ không mất 2 năm lẹt đẹt ở đại học cộng đồng như sinh viên du học từ trong nước bây giờ. Nhà nước và nhân dân xưa vì thế đỡ tốn kém.
Theo thiển ý sự yếu kém Anh văn của Anh và nhiều người trí thức trẻ ở Nam, già ngoài Bắc ở nước nhà, có nguyên do gần và trực tiếp hơn. Đó là nỗi sợ không rời, tâm thần hoang tưởng của nhà cầm quyền CS xem ai biết sinh ngữ cũng là CIA, tình báo, gián điệp nước ngoài; bịnh ấy biến thành chính sách của Đảng, Nhà Nước CS Hà nội. Giáo sư tốt nghiệp đại học sư phạm, dạy Anh văn, Pháp văn được VNCH cho tu nghiệp nước ngoài rất nhiều. Chỉ 3 tháng sau CS Hà nội chiếm được Sàigòn lùa đi cải tạo, lâu không thua an ninh, tình báo " Ngụy". Khi về không cho dạy lại, nên vượt biên gần hết. Còn sách vở bằng tiếng Anh thì mấy anh du kích trong rừng mới ra làm cán bộ văn hoá chỉ huy mấy anh 30 tháng tư đa số nhờ trốn lính, né làng nên không mang tiếng " Ngụy" và được phát súng AK, mang băng đỏ, nhưng dốt ngoại ngữ như me; họ đến vét sạch nhà sạch tiệm, cân bán giấy vụn, hay đốt hết. Hỏi đốt sách, nhốt thầy Anh văn như vậy làm sao thanh thiếu niên giỏi Anh văn được. Đó là chưa nói Nga văn là môn các học sinh được nhà trường CS "đề nghị" học theo CS, có nghĩa bó buộc phải học.
Thêm vào đó tinh thần kỳ thị ngoai bang, bịnh hoang tưởng gián điệp, hành chánh quan liêu tất yếu của chế độ phối hợp độc tài toàn trị của Mao và Staline và nguyên tắc lai căn kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa, lấy thu bù chi trong nền giáo dục cộng hưởng lại. Điều đóù làm cho CS Hà nội để mất rất nhiều nhiều học bổng quốc tế, viện trợ giáo dục, không có một chương trình dạy Anh văn trên truyền thông độc quyền Đảng như LS than và biến trường học thành nơi buôn bán chữ.
Phải công tâm thừa nhận đổi mới kinh tế làm nhà cầm quyền CS có sáng mắt ra. Việc giao thương và liên doanh sản xuất với nước ngoài tạo nhu cầu Anh văn. Kinh tế thúc đẩy việc học Anh văn trong guồng máy công quyền và ngoài xã hội. Nhà Nước có muốn kềm chế cũng không được. Nhưng thời gian đổi mới còn ngắn quá, vốn liếng Anh văn lớp trẻ du học chưa đủ để vật lộn với sinh viên các nước không CS. Nhiều học bổng, giấy phép du học được cấp cho cán bộ tư nhân du học, tu nghiệp, du khảo ngoại quốc nhưng kết quả không nhiều cũng vì Anh văn kém. Thời Liên xô, Đông Đức cán bộ CS Hà nội có thể học qua thông dịch viên. Đại học các nuớc có nền khoa học kỹ thuật cao như Mỹ, Anh, Pháp, Đức, Nhựt không chấp nhận cách học dùm ấy, đòi hỏi sinh viên phải có trình độ sinh ngữ như sinh viên sở tại mới được học vì giá trị của tấm văn bằng tốt nghiệp và danh giá của các viện đại học.
Vì vậy so với dân số xấp xỉ 80 triệu, quá nửa là trẻ sanh trước sau 1975, số sinh viên đi học nước ngoài của VN còn quá ít dù dân VN nổi tiếng là dân hiếu học. Ngoài lý do kinh tế của nhân dân đại đa số là nghèo, thủ tục xin du học nặng về lý lịch chánh trị, còn có lýù do Anh văn kém như Ls đã nhận thấy tại chỗ và qua "kinh nghiệm bản thân" khi du học. Do vậy cái tỷ số du học quá nhỏ, quá mất cân đối so với dân số. Sinh viên du học thường là con cháu của cán bộ có chức quyền; cán bộ công nhân viên tu nghiệp du khảo là đảng viên cốt cán hay mạnh cánh. Dù việc du học và tu nghiệp cần cho nền kinh tế như người khát cần nước như vậy, quan sát viên ngoại quốc hết sức ngạc nhiên nhiều học bổâng, nhiều trợ cấp tu nghiệp, du khảo ngoại quốc bị bỏ. Rất chi là uổng!
Đã bao lần Đảng, Nhà Nước kêu gào và than thở như Ls Châu. Nhiều giám đốc sản xuất hàng xuất khẩu, đảm trách công tác ngoại thương mà tiếng Anh không hơn Ngài Nông Đức Mạnh trong chuyện khôi hài đen ở Hà nội. Nghe rằng Oâng Tổng Mạnh nhà ta thay vì nói tiếng Việt để trọng quốc thể lại muốn khoe vốn liếng Anh văn như Oâng Lê khả Phiêu từng khoe tiếng Pháp theo kiểu phu đồn điền cao su mà ông đã làm trước khi theo Đảng. Ong Mạnh chào TT Clinton, quýnh quá, thay vì nói "How are you" lại nói thành "Who are you". TT Clinton đường đường là tổng thống của đệ nhứt siêu cường Mỹ, một quốc khách của Đảng, Nhà Nước CS, mà bị hỏi ông là ai thì kể cũng bực mình. Nhưng văn minh ngoại giao buộc Ông trả lời khéo, "I'm Hillary's husband." Ô. Tổng Mạnh ngon trớn, xổ luôn bài học vỡ lòng Anh văn, " Me too." Và TT Clinton nở nụ cười khó hiểu về kiến thức Anh văn của đảng và con người CS. Xin tặng LS Châu câu chuyện cười ra nước mắt để quên những nỗi nhọc nhằn vật lộn với Anh văn trên đất Mỹ.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình