Bạn đi làm mệt nhọc, và thường thì bạn lười biếng khi nghĩ tới chuyện dậy sớm đi bầu. Có khi bạn nghĩ là lá phiếu của bạn sẽ không đổi tình hình bao nhiêu. Nhưng bạn hãy thấy rằng, lần này, cuộc bầu cử tổng thống Hoa Kỳ 2004 đang thu hút ào ạt số người ghi danh đi bầu. Hãy thấy: cả thế giới đang nhìn về cuộc bầu cử này, vì quá nhiều vấn đề quan ngại cho toàn cầu đang đặt trên bàn cân bầu cử Hoa Kỳ năm nay.
Cuộc bầu cử lần này đang thu hút kỷ lục số người ghi danh đi bầu, trong đó số cử tri gốc Việt cũng chiếm phần lớn.
Nhật báo New York Times cho biết dân Mỹ đang ghi danh bầu cử tới con số kỷ lục trong những ngày gần tới cuộc bầu cử ngày 2 tháng 11 năm nay.
Hôm Thứ Hai là hạn chót để ghi danh bầu cử tại một s tiểu bang nghiêng ngửa -- Pennsylvania, Ohio, Michigan và Florida -- cũng như 12 tiểu bang khác.
Ghi danh bầu cử là chuyện của địa phương, cho nên chịu các luật lệ khác nhau và có những hạn chót khác nhau tùy theo các thành phố và quận hạt. Cử tri không cần tái ghi danh trừ phi họ dời chỗ ở.
Kay Maxwell, thuộc Liên Đoàn Cử Tri Phụ Nữ, nói với tờ New York Times, “Chúng tôi nhìn thấy đang có mức tăng ào ạt trong tình hình ghi danh bầu cử.”
Các viên chức trong các ban tuyển cử khắp Hoa Kỳ đang thuê thêm các nhân viên tạm thời, mua thêm thiết bị và làm việc bất kể giờ giấc để giải quyết cho kịp các thẻ ghi danh.
Một viên chức bầu cử tại St. Louis, Missouri, nói, “Chúng tôi đang tiến tới con số lớn nhất trong lịch sử quận hạt St. Louis về số cử tri ghi danh.”
Tại Tallahassee, Florida, tâm bão của màn đếm phiếu lại năm 2000, số ghi danh tăng 20% kể từ khi bầu sơ bộ tổng thống tháng ba.
Tại Cleveland, Ohio, làn sóng 230,000 người mới ghi danh thì nhiều gấp đôi con số đã ghi trước cuộc bầu cử tổng thống lần trước.
Tỉ lệ ghi danh mới đã tăng gấp ba lần con số đó năm 2000 tại thành phố Las Vegas.
Họ là ai, những người mới ghi danh năm nay" Thuộc đảng nào" Chưa có con số tổng kết chính xác. Nhưng tờ N.Y. Times ghi nhận tuần trước rằng Dân Chủ đã vượt xa Cộng Hòa trong nỗ lực ghi danh tân cử tri ở 2 tiểu bang bản lề -- sau khi có cuộc phân tích từng tiểu bang về dữ kiện ghi danh ở Ohio và Florida. Tại sao như thế" Có lẽ, trước giờ người có khuynh hướng Dân Chủ lười đi bầu hơn người Cộng Hòa, vì đa số Dân Chủ là dân lao động, da đen... ít bận tâm chuyện bầu cử" Và bây giờ thì họ phải nghĩ tới cuộc chiến toàn cầu chống khủng bố, tới chính sách kinh tế và vân vân vân" Vẫn chưa có cuộc nghiên cứu chính xác trên toàn quốc được.
Riêng đối với người Mỹ gôác Việt, động cơ thúc đẩy ghi danh, ngoài các suy nghĩ như người bản xứ, phần lớn có lẽ còn là các quan tâm về Việt Nam. Bạn cứ mở các làn sóng phát thanh buổi tối ở Quận Cam, ở San Jose, ở Houston... thì sẽ nghe bàn cãi sôi nổi về ông Bush, ông Kerry và chính sách về Việt Nam.
Ai sẽ thúc đẩy nhân quyền và tự do tôn giáo cho Việt Nam" Ai sẽ kết thân kinh tế hơn với Việt Nam" Tha hồ cho các cử tri gốc Việt đoán. Mới đầu tuần này, Ủy Ban Tự Do Cho VN đã ra bản văn, chính thức kêu gọi dân mình bầu cho TT Bush, vì tin rằng Kerry đã “mắc bẫy CSVN” để phải dìm dự luật nhân quyền VN liên tục.
Theo bản tin “Vietnamese in U.S. Split Over Kerry, Bush” trên tờ The Orlando Sentinel, hồi giữa tháng 9, thì cử tri gốc Việt chia rẽ về quyết định nên bỏ phiếu cho ai, “Một cách kỳ lạ, trong khi hầu hết dân tị nạn nói là họ mang ơn những người Mỹ từng chiến đấu ở VN, thì một số người Việt sống ở Mỹ lại có vẻ nghi ngờ Kerry. Lý do cũng phức tạp như tất cả các vấn đề Cuộc Chiến VN. Thay vì nhìn vào hồ sơ tham chiến của Kerry, nhiều người được phỏng vấn nói là Kerry đã lên án cuộc chiến khi về Mỹ. Một số người khác nói họ không hài lòng vì ba năm trước Kerry chống lại Dự luật Nhân Quyền VN, bản văn đòi ràng buộc viện trợ Mỹ vào hồ sơ cải thiện nhân quyền ở VN và thúc đẩy dân chủ...” Nhưng đó là chuyện ở Orlando, thuộc tiểu bang Florida, nơi hai ứng viên đang lo kiếm từng phiếu một, vì có thể lần này cũng xảy ra màn đếm lại phiếu như hồi năm 2000.
Trở lại California, chúng ta thấy vấn đề không sôi động lắm, vì tiểu bang đông dân nhất Hoa Kỳ này phần chắc đã thấy là Kerry đã thắng Bush. Nhưng cũng chính ở tiểu bang đông dân Việt nhất Hoa Kỳ này lại cho thấy rõ nét hơn cái nhìn của cử tri gốc Việt về bầu cử lần này.
Thống kê trên bản tin Pacific News Service hôm 1-10-2004, do phóng viên Andrew Lam viết, ghi rằng bản thăm dò mới đây thực hiện trước cuộc tranh luận [lần đầu của Bush-Kerry] thực hiện bởi công ty Bendixen & Associates và New California Media cho thấy 71% người Mỹ gốc Việt nói là sẽ bầu cho TT Bush, và chỉ có 27% nói sẽ bầu cho Kerry.
Bài viết này còn cho biết, trong khi số người Việt ghi danh bầu cử năm 2000 chỉ gần 325,000 người, theo Sở Thống kê Mỹ, thì Sergio Bendixen, chủ tịch công ty Bendixen & Associates, nói là số người Việt ghi danh bầu cử bây giờ có thể cao tới 600,000 người.
Con số đó thật sự là kỷ lục kinh khủng. Bạn cứ thử nghĩ, loại trừ trẻ em dưới 18 tuổi ra, thì hầu hết dân Việt mình lần này đều “cầm lá phiếu ra trận” đó.
Vậy thì con số này có nghĩa gì trên toàn cảnh"
Bendixen nhận xét, “Phiếu của họ [người gốc Việt] sẽ chỉ gần 1% trên tổng số cử tri ghi danh. Nếu bạn nhìn vào 18 tiểu bang bản lề nghiêng ngửa, thì ít nhất sẽ có 100,000 phiếu người Việt tại các tiểu bang đó.”
Con số như thế thật ra cũng là nhỏ, nếu bạn lấy con số 100,000 đó chia cho 18, nhưng nếu bạn nhớ rằng, Al Gore thua Bush ở Florida chỉ có vài trăm phiếu, thì một hay hai lá phiếu của người Việt cũng có thể làm nên lịch sử.
Hãng tin PNS ghi nhận rằng Francois Truong nói là anh thuộc vào nhóm 27%. Là người Việt đồng tính luyến ái ở San Francisco, Truong nói anh không thể tin là người Việt ào ạt bầu cho Bush, “Tôi sẽ làm mọi thứ để cho Bush về vườn.... Họ chưa thấy những gì xảy ra cho đất nước này từ khi Bush vào Bạch Ốc sao"”
Lý do đa số dân Việt bầu cho Bush thì nhiều, nhưng theo PNS, chủ yếu vì họ thấy Cộng Hòa mạnh mẽ chống khủng bố, và quan trọng hơn, mạnh mẽ chống cộng sản. Còn Kerry tham chiến ở VN, “nhưng rồi trở thành tay hoạt động phản chiến, bị nhiều người [Việt] nhìn như là không tin cậy. Mới đây Kerry lại ngăn cản dự luật nhân quyền VN...”
Tuy nhiên, khi nhìn chung về người Mỹ gốc Á Châu tuổi 18 tới 39, thì bản thăm dò Bendixen cho thấy chỉ 27% sẽ bầu cho Bush và 51% sẽ bầu cho Kerry. Tất nhiên, người gốc Á không hoàn toàn suy nghĩ như người Việt.
Theo tờ The Orlando Sentinel, giáo sư Tom Valley, giám đốc chương trình về Việt Nam tại Đại Học Công Quyền John F. Kennedy tại Harvard University, thì “Kerry chỉ chống lại dự luật nhân quyền bởi vì nó sẽ ngăn cản tiến bộ trong việc thả ra hàng trăm tù nhân bị CSVN giam giữ. Thêm nữa, trừng phạt kinh tế, ông nói, cũng sẽ làm thiệt hại cho dân Việt Nam.” Có lẽ Valley muốn ám chỉ tới hàng trăm tù nhân lương tâm ở Việt Nam" Bản tin và lời phỏng vấn nơi đây cũng không rõ ràng.
Nhưng một tiếng nói khác từ Orlando, Florida -- một chiến trường bản lề sắp tới của Bush với Kerry -- lại nhìn theo cách khác.
Ông Hoi Van Do, 62 tuổi, là một bác sĩ mới nhập ngũ Quân Lực VNCH, đã ra trận cùng với lính Mỹ và lính VNCH, và rồi lãnh ba năm tù cải tạo trong nhà tù CS, nhìn thấy chuyện Kerry phản chiến là “về phe với cộng sản. Ông ta còn nói là lính Mỹ tới VN để giết thường dân. Tôi nghĩ chúng tôi giận dữ về lời nói đó.”
Ông Bush sẽ hài lòng khi nghe như thế, và sẽ hài lòng hơn, nếu biết rằng bác sĩ Hoi van Do tuy đang mở phòng mạch ở Pine Hills, thuộc Orlando, nhưng cũng là một lãnh tụ cộng đồng người Mỹ gốc Việt, và ông không giấu gì quan điểm chống Kerry.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình