- Tin CNN ghi nhận lúc 3 giờ 30 sáng ngày thứ Bảy 24-5-'05, giờ Miền Đông nước Mỹ, loan tãi lúc 9 giờ 57. Trận bão Rita tấp vào bờ giữa ranh giới hai tiểu bang Texas và Louisiana, ở vùng Đèo Sabine, cường độ giảm xuống chỉ cấp 2 và đi sâu vào đất liền và giảm nhẹ dần. Cả nước Mỹ thở phào nhẹ nhõm. Tùy niềm tin tôn giáo hay không tôn giáo của mỗi một người, nhưng tất cả đều thầm nhũ, thầm nguyện, đại ý "Cám ơn Trời Đất, cám ơn Thượng Đế, Cám ơn Mẹ Thiên Nhiên." Và cảm nghĩ đầu tiên đến với Con Người là nhớ lại tương quan của Trời, Đất, và Người, mà những nhà tư tưởng Trung Hoa đã công thức hóa thành hệ "Tam Tài Thiên Địa Nhân". Trong tương quan này, khoa học đã chứng minh được "Nhân", Con Người là sinh vật, và là sinh vật biết suy tư. Còn Thiên Địa hãy còn quá nhiều bí hiễm, lúc nào cũng có thể sanh thiên tai mà sư tàn phá không thua địch họa.
Thực vậy, thiên tai đâu có thua gì địch họa khi quan sát việc làm của người Mỹ trong hai trận bão Katrina và Rita. Bão Katrina đầu, theo TT Bush, là một trận bão lớn nhứt lịch sử, phải nhiều năm mới phục hồi được. Tiếp đến trận bão Rita với 2.8 người Texas đã phải di tản. Chánh quyền liên bang, tiểu bang, địa phương, quân đội chánh qui, trừ bị, lực lượng biên phòng đất, biển, trời, lực lượng chữa lửa cứu sinh, v.v. tất cả dồn nỗ lực phòng chống và cứu trợ. Tinh thần đã căng thẳng cao; bực tức chánh quyền không ít vì cảnh kẹt xe, thiếu xăng của đoàn người di tản. 56 ngàn quân điều động được tung vào trận địa; hàng trăm trực thăng sẵn sàng cất cánh cứu cấp; hàng triệu tấn đồ ăn, nước uống, thuốc men huy động để sẵn sàng cứu trợ; tình trạng khẩn trương y tế đã ban hành; quân đội cho xe bồn nhà binh chở xăng tiếp tế cho các cây xăng để đổ cho dân di tản trên đường; mấy chuyến đi thị sát trước cơn bão tổng thống kiêm tư lịnh tối cao của đất nước và nhân dân Mỹ; ngần ấy hành động chuẩn bị đối phó tưởng như trở thành vô đối tượng khi trận bão Rita - thường mang tên cô gái - hết nhỏng nhẻo. Nhưng đó không phải là việc làm thừa, người không lo xa ắt có buồn gần; cẩn tắc vô ưu; cai trị, lãnh đạo là tiên liệu.
Bây giờ là thế kỷ 21, Con Người ít ai còn theo thuyết Thiên Định 'nhứt ẫm, nhứt trác giai di tiền định "nữa. Nhưng khi thấy cơn bão Rita đã xuống cơn, Con Người khó mà không nghĩ, Con Người không qua Trời Đất được. Trong tương quan bộ ba " Tam Tài: Thiên, Địa, Nhân; Trời, Đất, Người", Con Người là sinh vật, sinh vật suy tư suy tư, theo triết học Hy La, có thể biến cải Trời, Đất thành nguồn sống cho mình và phòng chống lại Trời Đất khi gây ra tại họa cho mình. Nhưng Con Người cũng không qua Trời Đất được. Mọi phá vỡ tương quan hòa hợp và tương sinh đó sẽ tạo thành bất quân bình tàn phá, tử vong.
Thời kỳ Đồ Đá, giống dân Mongoloid Á Châu noi theo Eo Biển Bering đến Mỹ Châu bằng đường bộ và bung ra khắp Mỹ Châu thuộc tây ban cầu này, tạo ra nền văn minh nông nghiệp đa dạng -- cho thế giới bây giờ bắp, khoai tây, cà chua, thuốc lá -- hiểu rõ thế quân bình mong manh tương sinh đó. Nên tục ngữ của người thổ dân Mỹ có câu đáng suy nghĩ: "Trái Đất không thuộc chúng ta, mà chúng ta thuộc về Trái Đất." Do vậy thổ dân Mỹ đầu tiên chỉ săn đủ để ăn, chớ không săn để giải trí, và trước khi giết con vật để ăn, thầm vái linh hồn con vật tha thứ vì sự sống mà phải sát sinh.
Người Nga đất nước một phần nằm ở Âu Châu, phần lớn còn lại ở Á Châu, ngay trong thời hưng thịnh của chủ nghĩa CS duy vật, một nhà khoa học cũng nói lên một câu đáng suy nghĩ: "Bắn vào Thiên Nhiên một viên súng lục, Thiên Nhiên sẽ trả lời bằng đại pháo." Nhưng mà thôi, đã có quá nhiều nhà bảo vệ môi sinh, phong trào Xanh trên thế giới đang nỗ lực tranh đấu gìn giữ thế quân bình Thiên Địa Nhân ấy rồi.
Bây giờ trở lại thành tố Nhân trong tương quan Tam Tài qua cuộc di tản tránh bão Rita của người Mỹ. Chánh quyền và nhân dân Mỹ rút kinh nghiệm còn ràng ràng của trận bão Katrina đã chứng tỏ là một điển hình tiên tiến trong trận bão Rita qua những nét chánh sau. Một, chánh quyền từ liên bang đến tiểu bang và địa phương, quân hạt, thành phố đã chứng tỏ đúng tinh thần của những người lập quốc mong mỏi, được minh thị ghi trong Hiến pháp: vì dân, do dân, của dân. Từ Tổng thống đến người quân nhân, cảnh sát đã làm tất cả những gì có thể làm được và không từ bỏ cơ hội nào để phòng chống bão, bảo vệ người dân trước thiên tai. Rút kinh nghiệm trận bão Katrina trước-- không dè hậu quả trầm trọng như vậy -- TT Bush đã đích thân đi thị sát, đôn đốc công tác chuẩn bị, thăm hỏi, khuyến khích, chia xẻ với người dân trước cảnh khó khăn. Hai, Quân đội lúc nào cũng sẵn sàng trong nhiệm vụ bảo quốc an dân, xứng đáng là cánh tay mặt của chánh quyền khi quốc gia dân tộc rơi vào trường hợp khẩn trương hay lâm nguy. Ba, nhân dân nói chung đối với chánh quyền tỏ ra tin tưởng vào chánh quyền do mình bầu ra, đã thi hành lịnh di tản với một một ý thức kỷ luật cao, ít khi để quân đội và cảnh sát bó buộc. Đối với nhau, người dân có giúp đỡ lẫn nhau trên tinh thần dân tộc, liên đới, và tương thân. Trong nguy biến vẫn dành ưu tiên cho người lớn tuổi và nhỏ tuổi như thời bình. Texas là một tiểu bang dễ mua súng, có rất nhiều người có súng. Nhưng trong cảnh kẹt xe hàng trăm dặm cả chục tiếng đồng hồ, người ta không ghi nhận được một cuộc nổ súng vì nóng giận, cướp bóc nào. Trái lại rất nhiều cảnh người này giúp người kia, nói chuyện với nhau tử tế dù trong lòng người nào ruột cũng thắt, găn bào. Còn người dân ở chốn bình yên chung lưng đâu cật lạc quyên để lá lành đùm bọc lá rách. Bốn, truyền thông đại chúng tỏ ra tinh thần trách nhiệm cao với quần chúng. Thông tin đầy đủ, nhanh chóng, giúp phổ biến sâu rộng lịnh khẩn cấp của chánh quyền, nhắn tin của người dân, loan tin vận động cứu trợ. Thông tín viên, đặc phái viên bám sát trận địa, người phụ trách chương trình ở nhà phân tích đối chiếu thận trọng, loan tãi kịp thời, vô tư trong chánh trị phe đảng. Nhiều người gọi vào đài nhắn tin, cả một tổ chức lo giải quyết. Các công ty xăng dầu bị một số người gọi vào đài than phiền ngày thường các công ty lo kiếm lời không nghỉ một ngày nào, bây giờ có biến cố không lo đủ xăng nhớt cho khách hàng. Đài khéo léo trả lời nhiều chuyện cấp bách mọi người cần làm ngay, chờ sau cơn bão sẽ nói phải quấy.
Thực vậy ngay khi cơn bão Katrina vừa hạ, TT Bush dù đã nhận trách nhiệm chậm phản ứng, vẩn cho lập Ủy Ban điều tra tại sao nội các của Ông thiếu chuẩn bị, đối phó chậm, nhưng Ông không đồng ý đề nghị của TNS Hillary Clinton thành lập ủy ban lưỡng đảng để điều tra khiến cơn bão có thể trở thành vấn đề chánh trị đảng phái.
Nhứt định sau hai trận bão này, Con Người sẽ thấy gắn bó hơn với Thiên Nhiên, và người Mỹ sẽ nghĩ nhiều hơn đến kế hoạch đối phó với thiên tai và địch họa.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình