Mạng lưới Internet đã ảnh hưởng tới vận động dân chủ quê nhà ra sao" Bức tường lửa công an đã ngăn cản tới mức nào lượng thông tin dân chủ từ ngoài nước" Trí thức trẻ quê nhà ưa thích truy cập vào các trang web nào" Và các nhà hoạt động dân chủ hải ngoại nên viết các bản văn vận động trong ngôn ngữ thích hợp nào để người quốc nội dễ đón nhận hơn"
Một cuộc phỏng vấn trên đài Á Châu Tự Do (RFA) phát thanh hôm 28-3-2005 đã cho thấy một phần tiếng nói từ các bạn trẻ quốc nội, và cũng là những người quan tâm từ vận mệnh dân tộc. Cuộc phỏng vấn do phóng viên Việt Long thực hiện, và người trả lời là "bạn trẻ Lê Phương."
Thực ra, không ai nghe một cuộc phỏng vấn từ một người rồi phóng chiếu ra để cưỡng từ đoạt lý rằng tất cả tuổi trẻ quê nhà đều lý tưởng, đều có quan tâm như anh Lê Phương. Không phải thế. Chúng ta đều biết tuổi trẻ quê nhà thực sự đa dạng lắm. Có tuổi trẻ cháu ngoan Bác Hồ, mở miệng là tụng kinh Mác Lê Hồ, lăm le xin học trường đảng để được gửi ra hải ngoại đánh phá cộng đồng... cũng có tuổi trẻ nặng quan tâm về sex, cũng có tuổi trẻ đang ngồi ghế đại học và chỉ nghĩ về cách tìm việc làm khi phải cạnh tranh với con cháu cán bộ, cũng có tuổi trẻ nông dân tay lấm chân bùn cả đời chưa có thì giờ nghe đài hải ngoại, và có cả những tuổi trẻ gái trinh nhắm mắt liều thân xin cưới chồng Đài Loan, Singapore để kiếm chút tiền cho mẹ cha đỡ cực, cho các em mình khỏi thất học...
Tất cả tuổi trẻ đa dạng như thế đấy. Có tuổi trẻ thờ phượng xác ướp, thì cũng có tuổi trẻ nhìn thấy nỗi nhục nhã, nỗi đau khổ khi toàn dân chịu áp bức bởi độc đảng toàn trị, nơi mà trí tuệ ưu việt chỉ còn nghĩ chuyện "thu vén cuối đời… hy sinh đời bố, củng cố đời con"... và bất kể nỗi đau của toàn dân.
Cuộc trao đổi với bạn trẻ Lê Phương đây là phần 2, và anh "Lê Phương đề cập đến những trang web hải ngoại, cùng với cảm nhận của bạn về một số trang web này."
Trước tiên là bàn chuyện web sex. Vấn đề là công an không ưu tiên triệt hạ web sex, mà chỉ dồn tâm lực để bịt miệng, bịt tai toàn dân, vì sợ các thông tin dân chủ.
Câu hỏi của phóng viên Việt Long là, "Nhà nước Việt Nam đã đầu tư rất nhiều tiền để lập ra những đơn vị chống tội phạm trên mạng Internet. Tại sao lại vẫn cứ để cho các trang web sex, web đen đó tồn tại. Vậy thì thực ra các đơn vị chống tội phạm mạng mà công an lập ra là để làm gì""
Anh Lê Phương nói, "...Mà ở Việt Nam hiện nay hacker nó cũng phá hoại ghê lắm, nhưng hình như chưa có đứa nào bị bắt cả. Như đầu năm cái vụ diedantinhoc.com bị đánh cắp tên miền rôi rao bán với giá 9 ngàn euro trên mạng đấy, vụ này xôn xao nhưng có tìm ra được đâu. Ai cũng thấy đối tượng bị bắt chủ yếu là những người dùng Internet để phát tán tài liệu thôi."
A ha, sao công an lại thâm thù những người "phát tán tài liệu"" Đó là tài liệu gì" Tại sao sẵn sàng bỏ qua web sex mà không để hở cho các web dân chủ"
Thực ra chuyện này không có gì ghê gớm cả. Chuyện sex là bình thường. Bác Hồ cũng có chị Khai, chị Xuân, chị gì gì bên Tàu, rồi chị gì gì bên Tây nữa... Ai cũng thông cảm. Lê Đức Anh cũng bị nữ đặc vụ Hoa Lục xường sám chân cao đùi dài vật ngã... Thông cảm luôn đi.
Nhưng còn "phát tán tài liệu" thì không thể thông cảm nổi. Bác Bảy Trấn, tức là nhà báo ngoài luồng ký tên "Người Sài Gòn" một thời cũng bị vây bủa, đì chết bỏ... Mà thiệt, cụ Bảy Trấn bây giờ chết rồi, sách cũng chỉ ở hải ngoại in thôi. Trong nước đừng có mơ mà đọc.
Hay như bài thơ cuối đời của Chế Lan Viên, khi thú thực rằng biết là bánh vẽ nhưng cũng rủ nhau vào bàn ngồi ăn. Đó là chết xong mới thấy chữ nghĩa của mình được phổ biến, mà là phổ biến ở ngoài nước. Hay là nỗi sợ của nhà văn Nguyễn Tuân, "Tao mà không biết sợ thì không còn sống tới giờ này," khi cụ nhìn thấy Nhân Văn Giai Phẩm bị truy đánh tả tơi...
Nhưng may mắn cho đất nước, giữa một thời bọn hiếu sát cầm quyền, thì cũng có những người dám đứng lên đòi hỏi dân chủ, và những người này được công an gọi là "bọn phát tán tài liệu." Tại sao có nhóm chữ này" Rất đơn giản, bởi vì chế độ này xiết thông tin rất chặt chẽ, và không có phương tiện báo chí nào, đài phát thanh nào, đài truyền hình nào trong nước cho phép họ nói chuỵện với đồng bào họ về hướng đi sai lầm mà dân tộc đang bị đẩy tới, và về lý tưởng tự do dân chủ mà họ mong muốn đồng bào cùng tìm tới. Trong đó, có những vị như Hòa Thượng Thích Quảng Độ, Thượng Tọa Thích Tuệ Sỹ... mà những lời của quý thầy này cũng đang được trân quý, được ấp ủ, được mong đợi từ chính quý thầy trong Giáo Hội nhà nước, vì đó là lời nói cho hạnh phúc toàn dân, nói cho niềm vui được sống trong dân chủ tự do, cho lý tưởng của nền văn minh nhân loại... Khi có những thầy nói thay cho cả nước, thay cho toàn dân, thay cho cả giáo hội.
Trở lại bài phỏng vấn trên RFA, phóng viên Việt Long hỏi thêm: "Thế thì cái việc bắt bớ những người phát tán tài liệu dân chủ, nhân quyền trên mạng như vậy nó có làm nản những ý định tìm hiểu và chia sẻ thông tin giữa những người quan tâm với nhau hay không""
Và rồi anh Lê Phương đáp: "Tất nhiên cũng có ảnh hưởng chứ. Trong hoàn cảnh khó khăn như vậy mọi người cũng buộc phải khéo léo, cẩn trọng hơn. Ngay cả cái việc chia sẻ thông tin với nhau cũng kín đáo hơn, thường thì là trong nội bộ thân hữu thôi."
Việt Long: Trong cái bối cảnh chính quyền siết chặt việc theo dõi và kiểm soát các hoạt động truy cập, sử dụng Internet như vậy thì số lượng những người tìm hiểu thông tin về dân chủ, nhân quyền có thay đổi gì không"
Lê Phương: Mặc dù là người ta có e ngại, nhưng cũng vẫn nhiều. Bởi vì người dân trong nước mình họ ngày càng khao khát và muốn tìm hiểu thông tin đa chiều hơn. Tất nhiên cũng có ảnh hưởng chứ. Trong hoàn cảnh khó khăn như vậy mọi người cũng buộc phải khéo léo, cẩn trọng hơn. Ngay cả cái việc chia sẻ thông tin với nhau cũng kín đáo hơn, thường thì là trong nội bộ thân hữu thôi.
Vậy rồi những trang web nhiều thông tin về dân chủ được người trong nước quan tâm là web nào"
Anh Lê Phương cho biết, theo ý riêng anh, anh thích nhất là các trang www.thongluan.org, www.ykien.net, www.danchu.com, www.danchimviet.com, www.vietbao.com, www.canhen.de ... " Tất nhiên là còn rất nhiều trang web, diễn đàn hải ngoại khác cũng rất thú vị, kể ra thì nhiều lắm. Nhưng hầu như là bị đặt tường lửa hết ấy mà..."
Chuyện bức tường lửa, thiệt là hết nước nói. Ai lại lòng dạ nào đi bịt mắt, bịt tai, bịt miệng đồng bào mình như thế" Trí tuệ ưu việt nào mà chỉ muốn tuổi trẻ VN tán gẫu, chat chiết như thế" Bây giờ mà Hồ Chí Minh, Tôn Đức Thắng có đầu thai lại ở VN, thì dù có nóng lòng với đất nước là bảo đảm cũng bị côn đồ bụp giữa phố liền, không xe tông, thì cũng chích mũi thuốc câm, thuốc điếc, thuốc khờ liền... Nghĩa là những biện pháp đàn áp người dân mà Thượng Tọa Thích Thiện Minh vừa mới bị hăm dọa trong các tuần lễ mới đây. Các bác Minh với Thắng đừng có mơ đầu thai về lại thiên đường của mấy bác nhé, bàn chuyện cách mạng là công an đẩy vô nhà thương điên liền.
Anh Lê Phương giải thích thêm: "....nhiều khi bị đặt mấy lớp tường lửa ấy chứ. Vì thế với những người không biết cách vượt tường lửa thì quả là rất khó khăn, hầu như là không truy cập được. Bởi vì mình cứ gõ địa chỉ vào thì nó lại hiện dòng chữ ra báo là not found, tức là không tìm thấy, hoặc là not available, nghĩa là trang web đó không tồn tại. Rồi thì nó báo là lỗi error 404 chẳng hạn. Thực ra tường lửa nó chính là như thế đấy.... thực ra vượt tường lửa không có gì là phức tạp. Nói là tường lửa thì nghe cho nó có vẻ bí hiểm, chứ còn thực ra nó chỉ là mấy cái dòng chữ ấy thôi mà. Nếu muốn thì chỉ mất độ 1 phút đồng hồ là vượt được tường lửa ngay. Dễ lắm. Nhưng mà không tiện nói ra ở đây... Còn nếu như muốn biết cách vượt tường lửa thì cứ ra ngoài hàng Internet, ngồi một lúc rồi lựa mà hỏi người bên cạnh là họ chỉ cho ngay ấy mà. Dễ lắm, nhìn thao tác một lần là tự làm được ngay."
Phóng viên Việt Long hỏi thêm: Tôi hiểu. Thế giả như một người chưa hề biết gì về máy tính thì làm sao mà người ta có thể biết được cách để mà truy cập và tiếp cận với thông tin"
Lê Phương: Thích thì vào trang www.google.com để mà tìm kiếm thông tin. Chẳng hạn như nếu muốn tìm hiểu về cải cách ruộng đất thì cứ gõ cái chữ "cải cách ruộng đất" vào trong ô Search, tức là tìm kiếm đấy, của Google rồi ấn Enter thì nó hiện ra ngay một loạt những bài viết, tha hồ mà đọc. Cái giao diện của Google.com nó bằng tiếng Việt mà, cho nên ai dùng cũng được.
Tuy nhiên, tuổi trẻ quốc nội cũng có lời ý kiến với những người cầm bút dân chủ hải ngoại.
Anh Lê Phương nói: "Trước hết là phải cảm ơn đồng bào mình bên hải ngoại, những người đã lập ra các website hay là các diễn đàn đó. Phải nói là thông tin ở các website đó rất nhiều, và đa chiều. Nó cung cấp cho mình thông tin và quyền suy nghĩ, phán xét là hoàn toàn dành cho người đọc, mọi thứ là tự người đọc quyết định. Tuy nhiên bên canh đấy thì cũng có nhiều cái mà các website hải ngoại nên tránh... Một số bài viết ở website hải ngoại đấy, có lẽ do yếu tố quá khứ cũng như là cách xa về không gian địa lý nữa cho nên đôi chỗ người viết họ nhìn nhận và đánh giá vấn đề nó hơi phiến diện, thâm chí đôi lúc còn lệch lạc nữa. Thậm chí ở một số diễn đàn, có những bài viết mình đọc xong thấy nó nặng nề quá. Cái kiểu viết cho hả giận như vậy thì nó không giải quyết được vấn đề gì cả. Có thể lợi cho bản thân người viết lúc đó, vì trút đựoc giận mà, nhưng đối với người đọc thì họ sẽ ấn tượng và vì thế cho nên lần sau thấy cái tên tác giả ấy thì người ta sẽ bỏ qua mà không đọc nữa. Viết ra mà người ta không đọc thì thất bại rồi còn gì nữa.... Tất nhiên là phải có bức xúc thì người ta mới bày tỏ ý kiến, nhưng lúc đã viết ra thì cố gắng khách quan đến mức tối đa và phải tính đến sự tiếp nhận cũng như phản ứng của người đọc. Nói chung là phải luôn cố gắng khách quan.... Thật ra thì đối với những bài viết nó nặng nề, rồi thì ngôn từ nó mạ lỵ, phỉ báng quá như vậy thì dẫu muốn chuyển cho người khác thì mình cũng phải đắn đo hơn. Bởi vì như anh Việt Long cũng biết là ở trong nước thì nói đến tài liệu thảo luận về dân chủ với lại nhân quyền này nọ đấy là người ta đa phần đã ngại rồi. Trong phạm vi hẹp thân hữu hoặc những người đã từng đọc thì không nói. Thế nhưng nếu muốn phổ biến rộng rãi hơn ra bạn bè và những người mới thì các cái tài liệu đó nó phải thật khách quan, mềm mỏng như vậy thì cả người nhận lẫn người đưa mới đỡ ngại... Muốn đánh giá lại lịch sử thì cũng cần phải có thời gian để mà người ta dần dần quen với cái sự thay đổi đó. Em cho là như vậy. Và mọi thứ phải khách quan, quan trọng là phải khách quan." (Toàn văn ở web: http://www.rfa.org/vietnamese/)
Xin cảm ơn bạn trẻ Lê Phương, những gì anh nói thực là đáng quan tâm và khích lệ. Đất nước cần những người như anh, và những người hải ngoại chúng tôi mang ơn anh. Và cũng xin cảm ơn phóng viên Việt Long... vì anh đã không chọn phỏng vấn những cán bộ trẻ, những người có sẵn trong túi mật mã để vượt qua tường lửa một cách chính thức, nhóm ngừơi này đã có 500 báo đài nhà nước làm loa kèn rồi. Lời cuối là xin cầu nguyện cho anh Lê Phương và các bạn trẻ như anh bình an, và xin đất nước sớm được dân chủ tự do.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình