Tôi chỉ là một công chức tầm thường làm việc lựa thư cho bưu điện Úc. Nhưng tôi rất thích đọc các bài viết về khoa học. Gần đây, đọc bài viết về giải mã DNA trên Sàigòn Times tôi không hoàn toàn đồng ý với một số từ qúy báo dịch ra Việt ngữ. Nhưng phạm vi dịch thuật không phải là phạm vi của tôi nên tôi không dám lạm bàn. Xin để phần đó cho qúy vị lầu thông tiếng Anh, tiếng Việt. Ở đây tôi xin nêu 2 điểm quan trọng mà trong bài viết qúy báo đã không đề cập. Điểm đầu tiên, là vai trò của ông Craig Venter, xếp sòng của công ty Celera Genomic, trong việc giải mã DNA. Qua bài vở tôi đọc trên Internet thì tay này là một khoa học gia chịu chơi số dzách. Trước kia khi có mặt trong hải quân, tham chiến tại VN ông đã nhiều lần ngang ngược cãi lại cấp trên, nhưng nhờ có thực tài, tính lại thẳng thắn, ruột ngựa nên thượng cấp đành phải nhắm mắt làm ngơ để trọng dụng. Về sau, khi làm cho Viện Y Tế Quốc Gia, ông thấy công việc nhàm chán nên phủi tay, quay ra theo đuổi mục tiêu khám phá bí mật DNA. Lúc đó nghe đâu ông chỉ có trong tay $2000 Mỹ kim (tạp chí Time 3-7-00). Vậy mà chỉ trong thời gian ngắn, tiền bạc ông kiếm vô như nước, ông có xe hơi đắt tiền, có nhà lầu, có du thuyền, rồi ông tung tiền tổ chức những bữa tiệc thịnh soạn nghiêng ngửa cả giới ăn chơi thế giới. Năm ngoái, lợi tức của ông khoảng trên nửa triệu, thế đủ biết, ông không phải là người thường. Điểm thứ hai nữa là chuyện hai công ty, một của ông và một của chính phủ cùng huề (officially a tie) trong cuộc chạy đua giải mã DNA. Đó chỉ là bề ngoài. Thực tế bên trong, ông Craig Venter đã thắng, và thắng đậm trong cuộc đua. Theo tạp chí Time thì chính tổng thống Clinton đã ra lệnh cho cố vấn khoa học của ông (là ông Neal Lane) phải bằng mọi giá thu xếp cho hai gã (Collins của chính phủ và Venter của Celera) ngồi vào bàn thương thuyết. Nhưng cho đến nay, tôi vẫn không biết tại ông Venter lại chấp nhuận về huề để gỡ sĩ diện cho chính phủ Mỹ" Tôi đã cố gắng tìm kiếm trên Internet cả tuần qua mà không được. Qúy vị nên biết, ông Venter không những chấp nhận về huề (trong khi thực sự là ông thắng) mà còn chịu chấp nhận bạch hóa toàn bộ những phát minh của mình cho thiên hạ dùng thả cửa. Chính vì sự chấp nhận này nên cổ phần của Celera đã tụt một phát $40 Mỹ kim (từ $189 xuống còn $149). Vì thế, tôi đoán, đằng sau sân khấu vụ này, thế nào chính phủ Mỹ cũng chi cho ông Venter vài trăm triệu Mỹ kim để được ông cho huề.
(Võ Văn Huỳnh - Perth, WA)
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình