Các tin tức gần đây nhứt cho biết rằng trước những sự đổi mới ở Trung quốc, đặc biệt là trước những nhượng bộ của Trung quốc đối với các áp lực của Hoa kỳ để được gia nhập Tổ chức Thương mại Quốc tế, các quan sát viên chính trị ở Hà nội nêu lên câu hỏi rằng tới lúc nào thì CSVN mới chấp nhận xúc tiến các sự đổi mới cần thiết để đưa nền kinh tế cũa họ đi lên" Nền kinh tế nầy theo sự trình bày của ông Nguyễn tấn Dũng, phó thủ tướng kiêm thống đốc Ngân Hàng Nhà nước Việt nam, thật là ảm đạm: sự tăng trưởng sút kém, mãi lực của dân chúng sút kém, đầu tư của ngoại quốc giảm sút, xuất cảng giảm sút... Sự trì trệ của nền kinh tế đó làm cho các quốc gia viện trợ cho Việt nam mất hết kiên nhẫn để chờ đợi. Các giới nói trên cho rằng nếu CSVN không chịu đổi mới nhanh chóng thì chắc chắn nền kinh tế của họ sẽ sụp đổ trong những ngày tháng tới, chứ chưa hẳn là phải chờ tới một vài năm.
Các giới nói trên muốn tìm hiểu vì sao CSVN chưa chịu đổi mới như sự thúc bách của tình thế và sự yêu cầu của các tổ chức tài chánh quốc tế cho CSVN vay tiền - ADB/WB/IMF - hay các chính phủ viện trợ cho CSVN" Vấn đề khá phức tạp, nếu chúng ta theo dõi được tình hình nội bộ của CSVN trong hơn một thập kỷ vừa qua.
Thật vậy, sau khi Lê Duẩn nằm xuống năm 1986, đảng CSVN không còn được như trước nữa, nghĩa là không còn được một bàn tay cứng rắn lèo lái. Nguyễn văn Linh, người muốn thực hiện những đổi mới, không cầm quyền thật sự được quá một năm, vì sự chống đối của những phần tử bảo thủ và phản động trong đảng. Sự cầm quyền của ông Đỗ Mười chỉ là kết quả của sự dung hòa quyền lợi của các phe nhóm : phe miền Bắc, phe miền Trung, phe miền Nam, phe già, phe trẻ, phe muốn đổi mới, phe bảo thủ. Sự lãnh đạo của đảng CSVN chỉ được duy trì trên căn bản một sự dung hòa quyền lợi của các phe nhóm đó. Cho tới khi Lê khả Phiêu được bầu lên thì cũng chỉ trên căn bản dung hòa quyền lợi như vậy.
Trước tình thế mỗi ngày mỗi cấp bách hơn, đòi hỏi một sự thay đổi nhanh chóng, ai ai trong đảng CSVN cũng thấy rằng không đổi mới là chết, đúng như tướng Trần Độ có nói. Nhưng ai là người đứng ra để thực hiện những đổi mới mà mọi người đều nhận thấy là cần thiết đó" Vấn đề ở đây không phải đổi mới hay không đổi mới, mà đổi mới như thế nào để cho quyền lợi của các phe nhóm được tôn trọng và bảo vệ đồng đều, không nhóm nào bị thiệt thòi hơn nhóm khác hay bị hy sinh mà không có sự bù đắp. Cái khó là ở chỗ đó. Chúng ta thử lấy một ví dụ.
Hiện nay CSVN vẫn có khoảng 6,000 công ty quốc doanh. Số công ty nầy được xem như những vú sữa của các nhân vật lãnh đạo cao cấp nhứt của Đảng. Họ chia ra cho nhau rất đồng đều. Bây giờ, nếu phải dẹp bỏ các công ty đó theo nhu cầu đổi mới, thì những công ty nào phải bị dẹp bỏ trước tiên " Nói một cách khác, ai là những người phải bị hy sinh đầu tiên " Chắc chắn là chẳng ai chấp nhận bị hy sinh trong lúc những người khác vẫn được hưỡng các "tiện nghi" bất chánh! Việc cổ phần hóa các công ty quốc doanh để tạo điều kiện cho việc thiết lập thị trường chứng khoán, ì ạch, không thực hiện được theo như kế hoạch dự định, nằm trong khuôn khổ những tranh chấp về quyền lợi phe nhóm như thế.
Đó chỉ mới là một trong nhiều vấn đề khác mà nội bộ đảng Cộng sản chẳng thỏa hiệp được với nhau. Đặc biệt là sự tranh giành quyền lực giữa phe miền Nam và phe miền Bắc hay giữa phe bảo thủ gồm những phần tử trung kiên nhưng dốt nát với những phần tử trẻ hấp thụ được nền khoa học kỹ thuật của Tây phương. Lê khả Phiêu bất lực và không đủ uy tín để dứt khoát quyết định việc đổi mới, vứt bỏ cái đuôi của cái quái thai "một nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa", để chấp nhận những sự đổi mới cần thiết cho việc đưa nền kinh tế đi lên, trong đó có cả việc tự do hóa nền thông tin báo chí, điều kiện tất yếu của mọi sự phát triển kinh tế.
Tuy nhiên, những tin tức mới nhứt từ các giới ngoại giao tại Hà nội cho biết rằng hiện nay nội tình CSVN rất căng thẳng. Bầu không khí khủng hoảng như báo hiệu sẽ có những xáo trộn, thay đổi có tính cách quyết định hơn từ trước đến nay, trước các áp lực quốc tế mỗi lúc mỗi tăng gia. Có thể có những khai trừ hay đề bạt mới trong cơ cấu lãnh đạo đảng. Chỉ trong trường hợp đó, CSVN mới có thể xúc tiến được những đổi mới mà tình thế đòi hỏi.
Các giới nói trên muốn tìm hiểu vì sao CSVN chưa chịu đổi mới như sự thúc bách của tình thế và sự yêu cầu của các tổ chức tài chánh quốc tế cho CSVN vay tiền - ADB/WB/IMF - hay các chính phủ viện trợ cho CSVN" Vấn đề khá phức tạp, nếu chúng ta theo dõi được tình hình nội bộ của CSVN trong hơn một thập kỷ vừa qua.
Thật vậy, sau khi Lê Duẩn nằm xuống năm 1986, đảng CSVN không còn được như trước nữa, nghĩa là không còn được một bàn tay cứng rắn lèo lái. Nguyễn văn Linh, người muốn thực hiện những đổi mới, không cầm quyền thật sự được quá một năm, vì sự chống đối của những phần tử bảo thủ và phản động trong đảng. Sự cầm quyền của ông Đỗ Mười chỉ là kết quả của sự dung hòa quyền lợi của các phe nhóm : phe miền Bắc, phe miền Trung, phe miền Nam, phe già, phe trẻ, phe muốn đổi mới, phe bảo thủ. Sự lãnh đạo của đảng CSVN chỉ được duy trì trên căn bản một sự dung hòa quyền lợi của các phe nhóm đó. Cho tới khi Lê khả Phiêu được bầu lên thì cũng chỉ trên căn bản dung hòa quyền lợi như vậy.
Trước tình thế mỗi ngày mỗi cấp bách hơn, đòi hỏi một sự thay đổi nhanh chóng, ai ai trong đảng CSVN cũng thấy rằng không đổi mới là chết, đúng như tướng Trần Độ có nói. Nhưng ai là người đứng ra để thực hiện những đổi mới mà mọi người đều nhận thấy là cần thiết đó" Vấn đề ở đây không phải đổi mới hay không đổi mới, mà đổi mới như thế nào để cho quyền lợi của các phe nhóm được tôn trọng và bảo vệ đồng đều, không nhóm nào bị thiệt thòi hơn nhóm khác hay bị hy sinh mà không có sự bù đắp. Cái khó là ở chỗ đó. Chúng ta thử lấy một ví dụ.
Hiện nay CSVN vẫn có khoảng 6,000 công ty quốc doanh. Số công ty nầy được xem như những vú sữa của các nhân vật lãnh đạo cao cấp nhứt của Đảng. Họ chia ra cho nhau rất đồng đều. Bây giờ, nếu phải dẹp bỏ các công ty đó theo nhu cầu đổi mới, thì những công ty nào phải bị dẹp bỏ trước tiên " Nói một cách khác, ai là những người phải bị hy sinh đầu tiên " Chắc chắn là chẳng ai chấp nhận bị hy sinh trong lúc những người khác vẫn được hưỡng các "tiện nghi" bất chánh! Việc cổ phần hóa các công ty quốc doanh để tạo điều kiện cho việc thiết lập thị trường chứng khoán, ì ạch, không thực hiện được theo như kế hoạch dự định, nằm trong khuôn khổ những tranh chấp về quyền lợi phe nhóm như thế.
Đó chỉ mới là một trong nhiều vấn đề khác mà nội bộ đảng Cộng sản chẳng thỏa hiệp được với nhau. Đặc biệt là sự tranh giành quyền lực giữa phe miền Nam và phe miền Bắc hay giữa phe bảo thủ gồm những phần tử trung kiên nhưng dốt nát với những phần tử trẻ hấp thụ được nền khoa học kỹ thuật của Tây phương. Lê khả Phiêu bất lực và không đủ uy tín để dứt khoát quyết định việc đổi mới, vứt bỏ cái đuôi của cái quái thai "một nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa", để chấp nhận những sự đổi mới cần thiết cho việc đưa nền kinh tế đi lên, trong đó có cả việc tự do hóa nền thông tin báo chí, điều kiện tất yếu của mọi sự phát triển kinh tế.
Tuy nhiên, những tin tức mới nhứt từ các giới ngoại giao tại Hà nội cho biết rằng hiện nay nội tình CSVN rất căng thẳng. Bầu không khí khủng hoảng như báo hiệu sẽ có những xáo trộn, thay đổi có tính cách quyết định hơn từ trước đến nay, trước các áp lực quốc tế mỗi lúc mỗi tăng gia. Có thể có những khai trừ hay đề bạt mới trong cơ cấu lãnh đạo đảng. Chỉ trong trường hợp đó, CSVN mới có thể xúc tiến được những đổi mới mà tình thế đòi hỏi.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình