Hỏi (ông Hoàng Quỷnh): Bài của ông đã được đăng tải trong mục “Diễn Đàn Độc Giả” trên báo SAIGON TIMES số ra ngày 6/4/2001. Tuy nhiên, để bạn đọc có thể am tường được vấn đề, thiết tưởng rằng chúng ta nên lập lại câu hỏi trên mục PLPT này một lần nữa.
‘Thưa quý báo! Đọc mấy số báo Sàigòn Times trước, tôi thấy có vài vị đàn anh viết về chuyện “nói một đàng làm một nẻo” của chính quyền Việt Cộng trong nước. Tiện đây tôi xin thưa một trường hợp có thực của thằng bạn tôi. Thằng đó nó về Việt Nam để đón vợ sang vì trước đây nó đã về một lần cưới vợ, cách đây cũng cả năm. Đến khi về đến nơi, lo giấy tờ bảo lãnh, vé phi cơ đã mua xong, nó mới phát hiện ra vợ nó có bầu được mấy tháng (đây là chuyện có thật 100%, tôi nói sai thì xe cán). Vì nó chỉ ăn nằm với vợ nó lần cuối là cả năm trước, xa lắc xa lơ rồi còn gì, nên nó biết, cái bầu của vợ nó là của thằng cha căn chú kiết nào khác chứ không thể nào là của nó được.
Mới đầu con vợ nó chối bay chối biến. Sau nó đánh lừa con vợ nó, nó bảo phải nói thật thì nó còn cho đi sang Uùc may đồ kỹ nghệ. Con vợ nó tưởng thật bèn thú thiệt. Thế là nó xù. Nó đòi ly dị. Nhưng tòa án ở Việt Nam không chịu cho nó ly dị, thế có độc không cơ chứ. Ở Uùc này mình ly dị dễ ợt. Sao Việt Nam lại khó quá vậy à" Mà vợ nó đã ngoại tình, có bầu với thằng khác, thì sao không cho nó ly dị" Tôi hỏi nó, thì nó bảo quan tòa Việt Cộng nói với nó là nếu vợ đang có bầu hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi, chồng không dược ly hôn, bất kể đứa con đó hay cái bầu đó là của ai. Tôi cũng không biết chuyện này đúng sai thế nào theo luật pháp Việt Nam và theo luật pháp Uùc" Vì vậy mong LS Lê Đình Hồ giải đáp giùm, nếu ông không bận, Xin đa tạ.’
Trả lời: Chúng ta không thể dùng sự xúc cảm nhất thời của cá nhân để phán xét sự hợp lý hoặc phi lý của một hệ thống pháp luật. Như chúng ta đã biết, hệ thống pháp luật của một quốc gia được hình thành căn cứ vào phong tục tập quán, truyền thống văn hóa, khí hậu, địa dư, trình độ dân trí, điều kiện phát triễn của xãø hội cùng chế độ chính trị của chính quốc gia và dân tộc đó. Vì thế, sự hợp lý và hoàn chỉnh của một đạo luật được ban hành và áp dụng tại một quốc gia, có thể được xem là một đạo luật hoàn toàn phi lý nếu đạo luật đó được đem ra áp tại một quốc gia khác. Để làm sáng tỏ điều này, tôi xin đơn cử một thí dụ.
Tại Úc, nếu một người chuyển tải một số lượng bạch phiến chừng 1kg đến 1.5 kg rồi bị bắt và bị cáo buộc về tội cung cấp bạch phiến, thì đương sự sẽ phải thụ án tù từ 7 đến 10 năm [thời gian thụ hình thự sự chỉ chừng 4 năm rưỡi] với điều kiện đương sự chỉ là một “người chuyển hàng” (courier) hoặc là những “người thuộc cấp” trong tổ chức nhập cảng lậu bạch phiến vào Uùc [Bản án tù này chỉ có tính cách “hướng dẫn” cho các vị “thẩm phán tọa xử” (trial judge) tại Uùc. Vì thời gian thụ hình này đã được đưa ra căn cứ vào khuynh hướng cũng như bản án trung bình của các phạm nhân hiện đang thụ hình tại Uùc liên hệ đến tội buôn bán bạch phiến]. Ngược lại, nếu bạn mang theo trong người trên 150gr bạch phiến và bị bắt tại Mã Lai, Thái Lan, hoặc Việt Nam chẳng hạn thì “tính mạng của bạn như chỉ mành treo chuông” (you life is hung by a thread).
Chúng tôi không có bộ luật gia đình của Việt Nam để tham khảo, nên chúng tôi không thể giải thích tường tận cho ông về những điểm ông đã nêu ra trong câu hỏi liên hệ đến luật gia đình hiện đang áp dụng tại Việt Nam. Tuy nhiên, nếu “quan tòa Việt Cộng” nói với bạn ông là “nếu vợ đang có bầu hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi, chồng không được ly hôn, bất kể đứa con đó hay cái bầu đó là của ai”, thì tôi nghĩ rằng nhà cầm quyền cũng như các “phán quan” (judge) của Việt Nam khi đưa ra điều luật hoặc quyết định này chắc chắn rằng họ đã có lý do của họ.
Tại Uùc, nếu muốn ly dị ông phải hội đủ các điều kiện được quy định trong “Đạo Luật Gia Đình” (the Family Law Act 1975). Điều này có nghĩa là “việc giải trừ hôn nhân” (dissolution of marriage) phải căn cứ vào lý do là hôn nhân của bạn đã bị đỗ vỡ không thể nào hàn gắn được (điều 48 khoản 1), và ông đã sống ly thân với “người phối ngẫu” (spouse) trong một thời gian ít nhất là 12 tháng trước khi tiến hành thủ tục ly dị (điều 48 khoản 2).
Người bạn của ông, nếu cần, có thể tiến hành thủ tục ly di tại Uùc. Tuy nhiên, vấn đề khó khăn mà bạn của ông đang gặp phải là bạn của ông mới kết hôn chưa được 2 năm, vì thế đơn xin ly dị của ông ta sẽ không được chấp thuận nếu không được Tòa Aùn Gia Đình cho phép.
Điều 44(1B) quy định rằng: Đơn xin ly dị sẽ không được nộp trong vòng 2 năm nếu không được phép của tòa, ngoại trừ đơn xin có đính kèm theo “giấy chứng nhận” (certificate) làm theo thể thức mà tòa đã quy định (a) xác nhận rằng các bên đương sự đã cân nhắc về việc hòa giải với sự trợ giúp của nhân viên hoặc cơ quan cố vấn về hôn nhân (b) và giấy chứng nhận đó phải được nhân viên hoặc cơ quan cố vấn về hôn nhân đó ký xác nhận.
Chiếu theo điều luật này thì người bạn của ông sẽ không thể nộp đơn xin ly dị ngay được; vì hiện thời người vợ của ông ta hiện đang sinh sống tại Việt Nam nên các nhân viên cố vấn về hôn nhân của Uùc không thể nào gặp bà ta để hòa giải được. Và một khi nhân viên cố vấn hôn nhân này không gặp được một trong hai bên đương sự [hoặc là người chồng, hoặc là người vợ] thì họ sẽ không bao giờ ký giấy xác nhận.
Tuy nhiên, bạn của ông cũng đừng nên quá thất vọng, vì điều 44(1C) của Đạo Luật Gia Đình quy định rằng: Nếu tòa thỏa mãn được rằng có những tình huống hoặc đặc biệt mà qua lý do đối với tình huống đóù sự thụ lý đơn xin ly dị cần phải được tiến hành dù các bên đương sự vẫn chưa cân nhắc về việc hòa giải với sự trợ giúp của nhân viên cố vấn hôn nhân như đã được quy định trong điều 44(1B), thì tòa có thể (a) nếu đơn chưa nộp thì cho phép nộp; hoặc (b) nếu đơn đã được nộp cho tòa – thì bất cứ lúc nào trước hoặc trong lúc thụ lý đơn xin ly dị, tòa sẽ công bố là tòa đã thỏa mãn những điều mà luật pháp đã quy định.
Theo sự quy định này của Đạo Luật Gia Đình, người bạn của ông có thể nộp đơn xin ly dị mặc dù ông ta kết hôn chưa được 2 năm. Tuy nhiên, để có thể làm được điều này, người bạn của ông phải chứng minh cho tòa thỏa mãn được rằng ông ta có lý do đặc biệt và yêu cầu tòa cho phép nộp đơn hầu vấn đề xin ly dị của ông ta sẽ được tòa thụ lý. Lý do đặc biệt cần phải chứng minh cho tòa trong trường hợp của bạn ông là giấy chứng nhận của bệnh viện, hoặc bác sĩ tại Việt Nam xác nhận rằng vợ ông đã mang thai. Thí dụ nếu giấy chứng nhận xác nhận rằng vợ của bạn ông đã mang thai được 3 tháng chẳng hạn, thì sau đó ông ta phải chứng minh cho tòa là ông ta không hề về Việt Nam trong thời gian trước đó, hoặc nếu có về Việt Nam thì ông ta không hề ái ân chăn gối với vợ của ông ta. Việc này có thể chứng minh được khá dễ dàng bằng cách xuất trình sổ thông hành để tòa thấy được rằng ông ta không hề rời khỏi nước Úc trong thời gian đó, hoặc xin giấy xác nhận của chủ nhân hoặc giám đốc của công ty hoặc bộ, sở của chính quyền xác nhận rằng ông ta làm việc liên tục tại bộ, sở, hoặc xí nghiệp trong thời gian đó.
Như trên đã trình bày, theo thiển ý của tôi, để đơn giản hóa mọi thủ tục và để giảm lệ phí pháp lý; tôi đề nghị ông nên đợi đủ 2 năm trước khi nộp đơn xin ly dị. Vì thời gian 2 năm cũng sắp hội đủ. Trong thời gian chờ đợi đó, hy vọng rằng ông có thể suy gẫm nhiều hơn về những trái ngang của cuộc đời. Chúc ông may mắn.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình