Hỏi (Ông Trần Việt Toản): Tôi có cửa hàng tạp hóa, đồng thời đã đăng ký tên cửa hàng là tên của công ty nhập cảng. Công ty của tôi thường phân phối lại hàng hóa cho một số các cửa hàng khác tại đây, vì thế số lượng hàng nhập cảng nhiều lúc rất lớn.
Hàng hóa nhập cảng, thường là hàng từ các quốc gia Á Châu, trong đó có Việt Nam.
Thỉnh thoảng chúng tôi gặp phải những đợt hàng không đúng tiêu chuẩn hoặc không đạt phẩm chất, chúng tôi buộc trả lại những hàng hóa này. Tuy nhiên, có nhiều công ty không chịu bồi hoàn lại cho chúng tôi.
Xin LS cho biết là người mua có quyền kiểm tra hàng hóa để xem hàng có đúng với phẩm chất hoặc hàng mẫu trước khi trả tiền hay không" Trong việc việc mua bán hàng hóa xuyên bang hoặc vượt ra ngoài ranh giới của một quốc gia, nếu hàng hóa đã được trả tiền thì người mua có quyền khiếu nại đòi bồi hoàn khi hàng hóa nhận được không đúng với phẩm chất hay không"
Trong vụ William D Branson Ltd kiện Tropical Shipping & Construction Ltd (1984). Trong vụ đó, người bán khởi động tố quyền để kiện “hãng vận chuyển công cộng” (common carrier) về giá của cà chua mà người mua đã từ chối không chịu trả tiền vì cà chua đã bị ung thối.
Tòa đã phân tích các điều khoản được quy định bởi pháp chế Bang Florida và đưa ra các điểm sau:
1. Thuật từ CIF có nghĩa là giá cả gồm toàn bộ phí tổn hàng hóa, bảo hiểm và cước phí chuyên chở đến nơi quy định.
2. Ngoại trừ có sự đồng ý trong hợp đồng, bằng ngược lại thì thuật từ “CIF destination” yêu cầu người bán phải gánh chịu mọi phí tổn và rủi ro đối với: (a) việc chuyển hàng đến cho hãng vận chuyển tại bến cảng mà thuyền cập bến và lấy “hóa đơn vận chuyển” (bill of lading) và trong hóa đơn này phải ghi rõ địa điểm nơi mà hàng hóa sẽ được chuyển đến; (b) chuyển hàng hóa lên tàu và yêu cầu hãng vận chuyển cấp “biên nhận” (receipt) [biên nhận này có thể được viết luôn vào trong hóa đơn vận chuyển] và trên biên nhận này có ghi rõ là cước phí chuyên chở đã được trả; (c) bảo hiễm hàng hóa bao gồm luôn sự rủi ro về chiến tranh và nêu rõ là trong trường hợp có mất mát hoặc thiệt hại về hàng hóa thì người mua là người có quyền đòi bồi hoàn; (d) chuẩn bị các hóa đơn về hàng hóa và các giấy tờ để nếu cần người mua sẽ hành xử quyền hạn của đương sự; (e) chuyển giao các văn kiện và giấy tờ cần thiết đó cho người mua để quyền lợi của người mua được bảo vệ;...
4. Theo hợp đồng CIF . . . ngoại trừ có sự đồng ý trong hợp đồng, bằng ngược lại người mua phải trả toàn bộ tiền khi nhận được các giấy tờ tài liệu vừa nêu. Người bán không cần phải chuyển giao hàng ngay cho người mua, và người mua cũng không đòi hỏi người bán phải giao hàng ngay cho đương sự.
Sau khi phân tích các điều vừa liệt kê, Chánh Án của Tòa Án Vùng, Thẩm Phán Gonzalez đưa ra phán quyết rằng: (1) Khi người mua chưa trả tiền cho số lượng cà chua đặt mua theo hợp đồng CIF điều đó có nghĩa rằng việc trả tiền phải đợi cho đến lúc cà chua được chuyển giao. Việc người mua cho tàu chuyển lại số lượng cà chua cho người bán sau khi thấy cà chua bị ung thối, người mua trong trường hợp này không có quyền khởi kiện hãng vận tải để đòi bồi thường về việc cà chua bị ung thối. (2) Người bán cũng không được khởi động tố quyền vì đương sự đã được hãng bảo hiểm bồi hoàn.
Vấn đề được đặt ra là liệu “công ty nhận hàng hóa để chuyển vận bằng tàu cho người bán” (the seller-shipper), William D Branson Ltd – có quyền khởi động tố quyền để đòi hãng vận chuyển bồi thường hay không" Tòa cho rằng trong trường hợp này công ty nhận hàng hóa để chuyển vận bằng tàu cho người bán” và “người bán” có quyền kết hợp để đứng ra khởi kiện, và cho các bên đương sự thời gian 20 ngày để làm điều đó.
Dựa vào luật pháp và phán quyết vừa trưng dẫn ông có thể thấy được rằng việc hành xử tố quyền để khởi kiện liên hệ đến những hợp đồng mua bán hàng hóa và sản phẩm vượt qua ranh giới của một quốc gia là một việc làm khá phức tạp vì điều này hoàn toàn tùy thuộc vào các điều khoản và điều kiện trong hợp đồng mà ông đã ký kết với người bán hoặc các công ty cung cấp hàng hóa cho ông.
Mặc dầu hợp đồng CIF là loại hợp đồng, theo nguyên tắc, thì người mua phải trả toàn bộ số tiền cho người bán khi các văn kiện mua bán được chuyển giao cho người mua. Tuy nhiên, các bên đương sự có quyền đưa các điều khoản và điều kiện khác vào hợp đồng để phù hợp với hoàn cảnh và tình trạng thương nghiệp của mình.
Các câu hỏi của ông chỉ có thể trả lời thỏa đáng khi chúng tôi biết được một số điều khoản mà ông đã ký kết trong hợp đồng đó.
Nếu ông còn thắc mắc xin gọi điện thoại cho chúng tôi để được giải đáp tường tận hơn.
Hàng hóa nhập cảng, thường là hàng từ các quốc gia Á Châu, trong đó có Việt Nam.
Thỉnh thoảng chúng tôi gặp phải những đợt hàng không đúng tiêu chuẩn hoặc không đạt phẩm chất, chúng tôi buộc trả lại những hàng hóa này. Tuy nhiên, có nhiều công ty không chịu bồi hoàn lại cho chúng tôi.
Xin LS cho biết là người mua có quyền kiểm tra hàng hóa để xem hàng có đúng với phẩm chất hoặc hàng mẫu trước khi trả tiền hay không" Trong việc việc mua bán hàng hóa xuyên bang hoặc vượt ra ngoài ranh giới của một quốc gia, nếu hàng hóa đã được trả tiền thì người mua có quyền khiếu nại đòi bồi hoàn khi hàng hóa nhận được không đúng với phẩm chất hay không"
Trả lời: Án lệ liên hệ đến việc mua bán hàng hóa cũng như các “Đạo Luật về việc Bán Hàng” (Sale of Goods Act) của Anh Quốc, của Ontario cũng như của Hồng Kông đều quy định là người mua có quyền xem xét hàng hóa.
Vì thế, khi người mua không chịu xem xét hàng hóa, thì người mua được xem như là đã chấp nhận hàng được chuyển giao cho đến lúc người mua có cơ hội kiểm tra lại hàng hóa để xem liệu hàng hóa được chuyển giao có đúng với hàng hóa quy định trong hợp đồng hay không"
Ngoại trừ có những điều khoản khác trong hợp đồng quy định rõ về quyền kiểm tra hàng hóa, bằng ngược lại người bán hàng phải tạo cho người mua cơ hội để người mua kiểm xét lại hàng hóa.
Tại Hoa Kỳ, “Pháp Điển Thương Mãi Đồng Nhất” (the Uniform Commercial Code) cũng đã quy định những điều khoản tương tự để bảo đảm rằng người mua có quyền kiểm tra lại hàng hóa trước khi đương sự chấp nhận nhận hàng.
Ngoại trừ có sự quy định rõ trong hợp đồng về quyền kiểm tra hàng hóa, bằng ngược lại thì người mua có quyền kiểm tra hàng hóa vào bất cứ lúc nào khi hàng hóa được chuyển giao cho đương sự.
Việc kiểm tra hàng hóa có thể được thực hiện trước khi trả tiền, hoặc trước khi chấp nhận nhận hàng.
Hợp đồng có thể quy định rằng người bán sẽ gởi hàng cho người mua, và quyền kiểm tra hàng hóa có thể được thực hiện sau khi hàng đã được chuyển giao cho người mua tại địa điểm quy định.
Tuy nhiên, “Pháp Điển Thương Mãi Đồng Nhất” (the Uniform Commercial Code) đã quy định rằng người mua không được quyền kiểm xét hàng hóa trước khi trả tiền, nếu hợp đồng quy định rằng “trả tiền vào lúc giao hàng” (cash on delivery) hoặc có các các điều khoản tương tự là tiền phải được trả và lúc giao hàng.
Khi các bên đương sự ký kết hợp đồng và đồng ý rằng việc trả tiền xảy ra khi người mua nhận được giấy tờ về quyền sở hữu hàng hóa như trong hợp đồng CIF, thì người mua không có quyền kiểm xét hàng hóa trước khi trả tiền cho hàng hóa đó, hoặc trước khi chấp nhận nhận hàng.
[Ghi chú: C.I.F. contract (Cost, Insurance, Freight contract) (hợp đồng bao gồm giá cả, bảo hiểm, và cước phí chuyên chở): Theo hợp đồng mua bán trong luật mậu dịch quốc tế, thuật từ được dùng để chỉ hợp đồng mua bán hàng hóa mà trong đó tổn phí người mua phải trả bao gồm giá của hàng hóa và phí tổn bảo hiểm cùng phí tổn chuyên chở đến nơi quy định. (In contract of sale in international trade law, the term used to denote a contract for the sale of goods in which the price that the buyer has to pay includes the cost of the goods and the insurance and the freight to the named destination).
Trong vụ William D Branson Ltd kiện Tropical Shipping & Construction Ltd (1984). Trong vụ đó, người bán khởi động tố quyền để kiện “hãng vận chuyển công cộng” (common carrier) về giá của cà chua mà người mua đã từ chối không chịu trả tiền vì cà chua đã bị ung thối.
Tòa đã phân tích các điều khoản được quy định bởi pháp chế Bang Florida và đưa ra các điểm sau:
1. Thuật từ CIF có nghĩa là giá cả gồm toàn bộ phí tổn hàng hóa, bảo hiểm và cước phí chuyên chở đến nơi quy định.
2. Ngoại trừ có sự đồng ý trong hợp đồng, bằng ngược lại thì thuật từ “CIF destination” yêu cầu người bán phải gánh chịu mọi phí tổn và rủi ro đối với: (a) việc chuyển hàng đến cho hãng vận chuyển tại bến cảng mà thuyền cập bến và lấy “hóa đơn vận chuyển” (bill of lading) và trong hóa đơn này phải ghi rõ địa điểm nơi mà hàng hóa sẽ được chuyển đến; (b) chuyển hàng hóa lên tàu và yêu cầu hãng vận chuyển cấp “biên nhận” (receipt) [biên nhận này có thể được viết luôn vào trong hóa đơn vận chuyển] và trên biên nhận này có ghi rõ là cước phí chuyên chở đã được trả; (c) bảo hiễm hàng hóa bao gồm luôn sự rủi ro về chiến tranh và nêu rõ là trong trường hợp có mất mát hoặc thiệt hại về hàng hóa thì người mua là người có quyền đòi bồi hoàn; (d) chuẩn bị các hóa đơn về hàng hóa và các giấy tờ để nếu cần người mua sẽ hành xử quyền hạn của đương sự; (e) chuyển giao các văn kiện và giấy tờ cần thiết đó cho người mua để quyền lợi của người mua được bảo vệ;...
4. Theo hợp đồng CIF . . . ngoại trừ có sự đồng ý trong hợp đồng, bằng ngược lại người mua phải trả toàn bộ tiền khi nhận được các giấy tờ tài liệu vừa nêu. Người bán không cần phải chuyển giao hàng ngay cho người mua, và người mua cũng không đòi hỏi người bán phải giao hàng ngay cho đương sự.
Sau khi phân tích các điều vừa liệt kê, Chánh Án của Tòa Án Vùng, Thẩm Phán Gonzalez đưa ra phán quyết rằng: (1) Khi người mua chưa trả tiền cho số lượng cà chua đặt mua theo hợp đồng CIF điều đó có nghĩa rằng việc trả tiền phải đợi cho đến lúc cà chua được chuyển giao. Việc người mua cho tàu chuyển lại số lượng cà chua cho người bán sau khi thấy cà chua bị ung thối, người mua trong trường hợp này không có quyền khởi kiện hãng vận tải để đòi bồi thường về việc cà chua bị ung thối. (2) Người bán cũng không được khởi động tố quyền vì đương sự đã được hãng bảo hiểm bồi hoàn.
Vấn đề được đặt ra là liệu “công ty nhận hàng hóa để chuyển vận bằng tàu cho người bán” (the seller-shipper), William D Branson Ltd – có quyền khởi động tố quyền để đòi hãng vận chuyển bồi thường hay không" Tòa cho rằng trong trường hợp này công ty nhận hàng hóa để chuyển vận bằng tàu cho người bán” và “người bán” có quyền kết hợp để đứng ra khởi kiện, và cho các bên đương sự thời gian 20 ngày để làm điều đó.
Dựa vào luật pháp và phán quyết vừa trưng dẫn ông có thể thấy được rằng việc hành xử tố quyền để khởi kiện liên hệ đến những hợp đồng mua bán hàng hóa và sản phẩm vượt qua ranh giới của một quốc gia là một việc làm khá phức tạp vì điều này hoàn toàn tùy thuộc vào các điều khoản và điều kiện trong hợp đồng mà ông đã ký kết với người bán hoặc các công ty cung cấp hàng hóa cho ông.
Mặc dầu hợp đồng CIF là loại hợp đồng, theo nguyên tắc, thì người mua phải trả toàn bộ số tiền cho người bán khi các văn kiện mua bán được chuyển giao cho người mua. Tuy nhiên, các bên đương sự có quyền đưa các điều khoản và điều kiện khác vào hợp đồng để phù hợp với hoàn cảnh và tình trạng thương nghiệp của mình.
Các câu hỏi của ông chỉ có thể trả lời thỏa đáng khi chúng tôi biết được một số điều khoản mà ông đã ký kết trong hợp đồng đó.
Nếu ông còn thắc mắc xin gọi điện thoại cho chúng tôi để được giải đáp tường tận hơn.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình