Tôn giáo là lực lượng quầân chúng bị trị tương đối có tổ chức và gắn bó vơi nhau sau khi CS Hà nội đã diệt gần trắng các đảng phái chánh trị. Tôn giáo vì thế phải đấu tranh tự vệ để sinh tồn và giương cao ngọn cờ đầu giải trừ pháp nạn và quốc nạn trong thời CS Hà nội thống trị cả nước, sau 30 tháng 4, năm 1975. Hàng chục năm CS đã thử nghiệm nhiều giải pháp để đối phó với tôn giáo. Có khi CS dùng chính sách chia để trị, tạo tị hiềm, gây suy bì giữa đạo này và đạo khác: tịch thu tài sản của giáo hội này mà để nguyên của đạo khác, cho hàng giáo phẩm của giáo hội nọ đi ngoại quốc mà cấm chức sắc giáo hội kia đi. Có lúc dàn dựng ra giáo hội Nhà Nước, người trong nước gọi là giáo hội quốc doanh. Dùng củi đậu nấu đậu, lấy cán bộ đảng viên đội lốt nhà tu để trực tiếp chỉ huy sau khi Mặt Trận Tổ Quốc thất bại trong "nắm" các giáo hội. Và còn nhiều những mánh khoé rẻ tiền định làm tê liệt các tôn giáo nữa, khó mà kể hết. Nhưng cùng tắc biến; biến tắc thông. Các tôn giáo phải đấu tranh để tự vệ, tự tồn cho mình và cho dân tộc, ngay trong lòng dân tộc, tại đất nước nhà đã hết chịu nổi CS nữa rồi. Và con đường đấu tranh đang có kết quả.
Cuộc đấu tranh cho tự do tôn giáo trong nước đang hồi biến phẩm thành lượng, từ tôn giáo sang quần chúng nhân dân.Trí thức đòi tự do dân chủ, đồng bào thiểu số chống CS trộn dân cướp đất, chốâng CS cấm hành đạo Tin Lành tại gia. Cán bộ đảng viên CS ly khai chống Đảng độc tài. Cuộc đấu tranh cho tự do tôn giáo cũng đang lúc từ điểm biến thành diện. Từ Nam ra Trung, lên Cao Nguyên và ra Miền Bắc, phong trào lan rộng. Từ trong nước ra ngoại quốc phát triển thành tự do, dân chủ, nhân quyền VN và đi khá sâu vào tổ chức quốc tế công tư, quốc hội các siêu cường. CS Hà nội đang lâm vào thế bị động. Tự do tôn giáo, nhân quyền VN dần dần trở thành điều kiện cưỡng hành hay khuyến cáo của ngoại quốc đối với CS Hà nội trong ngoại giao, giao thương, và viện trợ. Cụ thể Hạ viện Mỹ mới thông qua Dự luật Nhân quyền tái sinh sau khi bị nhận chìm để kèm theo luật Ngân sách My,õ qui định nếu Hà nội không cải thiện Nhân quyền, cấm Hành Pháp viện trợ kinh tế cho Hà nội. Nếu so thời gian từ trước và sau CS Hà nội chuyển sang kinh tế thị trường, ít ai dè cuộc đấu tranh cho tự do, dân chủ, nhân quyền đã "diễn biến hoà bình" thành phong trào và mặt trận sống động nhanh như vậy.
CS Hà Nội biết rõ điểm cuộc đấu tranh ấy là tôn giáo, nên dồn tất cả nội công để đánh các tôn giáo qua Pháp Lịnh Tôn giáo. Đó là một đòn tổng hợp công thức hoá và tăng cường mức độ siết chặt, của tất cả các văn kiện cưỡng hành, các biện pháp hành chánh, pháp lý Đảng và Nhà Nước dùng để đối phó với các tôn giáo tôn giáo từ trước đến giờ - như Nghị quyết 36 đối với người Việt Hải ngoại vậy. Kiểm soát toàn diện, mọi sinh hoạt, mọi thành viên, mọi cơ sở của các giáo hội và khối tín đồ. Giáo hội nào không đầu phục Đảng, Nhà Nước sẽ bị Pháp lịnh này đặt ra ngoài vòng pháp luật. Và cả một guồng máy độc tài toàn diện của Đảng sẽ diệt gọn. Đó là sự thật trần trụi, tinh lý của Pháp lịnh Tôn giáo của CS Hà nội gồm 6 chương, 41 điều vừa mới ban hành ngày 18 tháng 6 và có hiệu lực trên toàn lãnh thổ VN ngày 15 tháng 11, năm 2004. Đức Hồng y Phạm minh Mẩn, Tổng Giám mục Saigon, thuộc Giáo Hội Công Giáo La mã, qua bản của Thông Tấn xã Zenit của Toà Vatican, cho biết Pháp lịnh này còn tệ hại hơn Pháp lịnh Tôn giáo do Ô. Hồ chí Minh ban hành năm 1955. Còn Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhứt, Phật Giáo Hoà Hảo, Cao Đài, Tin Lành đang đấu tranh cho tự do, tôn giáo trong nước, quí vị lãnh đạo đang bị quản thúc, tự nhiên coi Pháp lịnh ấy như không có. CS chỉ thêm một giọt nước để làm tràn ly đàn áp tôn giáo thôi. Tư do tôn giáo hay là Chết vì Cộng sản. Tiếp tục con đường đấu tranh giải trừ pháp nạn và quốc nạn do CS Hà nội gây ra, là con đường tiếp tục phải đi, không còn sự chọn lựa nào khác nữa. Cho nên dư luận quốc tế rất chú ý và phê bình rất nhiều hành động ngưọc đời của CS Hà nội. Trong lúc Liên Aâu, Mỹ gay gắt chỉ trích CS Hà nội về việc bắt bớ giam cầm nhiều lãnh tụ và tín đồ các giáo, trong khi CS Hà nội đang o bế quốc tế để vào Tổ chức Thương Mại Thế giới, kêu gọi viện trợ, đầu tư nước ngoài, CS Hà nội lại làm một hành động trái khoái: ban hành Pháp lịnh kiểm soát nghiệt ngả sinh hoạt các tôn giáo, chỉ thừa nhận có 6 tôn giáo, và 19,3% dân số là người có đạo thôi. Phản ứng lại, CS Hà nội tổ chức họp báo ngày 12 tháng 7 để biện minh, nhưng không thuyết phục được ai. Vì chính cán bộ CS cũng thấy Pháp Lịnh này còn độc hơn pháp lịnh trước, cấm đoán nhiều hơn cho phép.
Vấn đề còn lại là liệu Pháp lịnh Tôn giáo CS Hà nội mới ban hành sẽ đi đến đâu. Nó có thể chết cùng với những pháp lịnh khác như pháp lịnh về Rừng, Biển, với những nghị quyết chống tham những, kê khai tài sản cán bộ v.v. trong đống xà bần pháp luật, nghị quyết, quyết định, qui định, thông báo hàng năm Đảng Nhà Nước đã ban hành. Nếu tổng hợp lại từ điạ phương đến trung ương, từ Đảng đến Nhà Nước mỗi ngày số lịnh lạc của CS nhiều đến nổi một nông dân lực điền vác cũng không nổi. Tập tục làm việc của CS là cứ ra lịnh Lịnh mới ít khi có câu hủy bỏ lịnh cũ như pháp luật Tây Phương. CS thi hành được thì tốt, nếu không chồng đống để đó. Chẳng sao khi cần giở cũ ra sẽ thành mới - đó là tinh thần thi hành luật lệ của CS Hà nội.
Nhưng có điều chắc chắn là Pháp lịnh Tôn giáo của CS Hà nội chỉ nắm được những ngưòi có tóc, tức Giáo Hội do Nhà Nước dàn dựng, lãnh đạo, chỉ huy. Chớ những giáo hội độc lập, như Phật giáo VN Thống Nhứt, Hoà Hảo, Cao đài, Tin Lành đang tranh đấu cho tư do tôn giáo, ắt hẳn không tuân hành đâu. Đấu tranh theo lẽ thông thường là đòi hỏi thay đổi, đòi hỏi cái dễ thở hơn, ai lại đi chấp nhận cái tệ bạc, nghiệt ngả hơn. Trái lại theo luật đấu tranh sức ép mạnh sức bật càng cao. Các tôn giáo sẽ phải tăng cường nỗ lực đấu tranh để tự vệ, tồn tại, rút ngắn thế kẹt của mình. Lúc đó CS Hà nội có thể "quản xung", có thể lùi một bước bằng cách tạm xếp xó Pháp Lịnh để tiến hai bước về sau bằng cách gì đó, chưa đoán được. Chớ trước áp lực quốc tế yễm trợ tự do tôn giáo, trước nhu cầu sanh tử về đâu tư nước ngoài và giao thương, CS Hà nội sẽ không để vấn đề tôn giáo trở thành một khủng hoảng, một đổ vỡ. Các tôn giáo đấu tranh mạnh nữa sẽ kéo theo khủng khoảng và đổ vở với ngoại quốc.
CS Hà nội có thể lùi một bước nếu các tôn giáo phản ứng mạnh. Tự do, dân chủ, nhân quyền trong đó có tự do tôn giáo-- như mọi người biết -- không phải là món quà của giới thống thị, nhà cầm quyền, nhứt là trong chế độ độc tài tột đĩnh là độc tài đảng trị toàn diện của CS Hà nội.. Tự do, dân chủ, nhân quyền không thể xin mà có, chờ mà được. Phải đấu tranh mới có. Ai dài hơi người đó sẽ thắng.
Cuộc đấu tranh cho tự do tôn giáo trong nước đang hồi biến phẩm thành lượng, từ tôn giáo sang quần chúng nhân dân.Trí thức đòi tự do dân chủ, đồng bào thiểu số chống CS trộn dân cướp đất, chốâng CS cấm hành đạo Tin Lành tại gia. Cán bộ đảng viên CS ly khai chống Đảng độc tài. Cuộc đấu tranh cho tự do tôn giáo cũng đang lúc từ điểm biến thành diện. Từ Nam ra Trung, lên Cao Nguyên và ra Miền Bắc, phong trào lan rộng. Từ trong nước ra ngoại quốc phát triển thành tự do, dân chủ, nhân quyền VN và đi khá sâu vào tổ chức quốc tế công tư, quốc hội các siêu cường. CS Hà nội đang lâm vào thế bị động. Tự do tôn giáo, nhân quyền VN dần dần trở thành điều kiện cưỡng hành hay khuyến cáo của ngoại quốc đối với CS Hà nội trong ngoại giao, giao thương, và viện trợ. Cụ thể Hạ viện Mỹ mới thông qua Dự luật Nhân quyền tái sinh sau khi bị nhận chìm để kèm theo luật Ngân sách My,õ qui định nếu Hà nội không cải thiện Nhân quyền, cấm Hành Pháp viện trợ kinh tế cho Hà nội. Nếu so thời gian từ trước và sau CS Hà nội chuyển sang kinh tế thị trường, ít ai dè cuộc đấu tranh cho tự do, dân chủ, nhân quyền đã "diễn biến hoà bình" thành phong trào và mặt trận sống động nhanh như vậy.
CS Hà Nội biết rõ điểm cuộc đấu tranh ấy là tôn giáo, nên dồn tất cả nội công để đánh các tôn giáo qua Pháp Lịnh Tôn giáo. Đó là một đòn tổng hợp công thức hoá và tăng cường mức độ siết chặt, của tất cả các văn kiện cưỡng hành, các biện pháp hành chánh, pháp lý Đảng và Nhà Nước dùng để đối phó với các tôn giáo tôn giáo từ trước đến giờ - như Nghị quyết 36 đối với người Việt Hải ngoại vậy. Kiểm soát toàn diện, mọi sinh hoạt, mọi thành viên, mọi cơ sở của các giáo hội và khối tín đồ. Giáo hội nào không đầu phục Đảng, Nhà Nước sẽ bị Pháp lịnh này đặt ra ngoài vòng pháp luật. Và cả một guồng máy độc tài toàn diện của Đảng sẽ diệt gọn. Đó là sự thật trần trụi, tinh lý của Pháp lịnh Tôn giáo của CS Hà nội gồm 6 chương, 41 điều vừa mới ban hành ngày 18 tháng 6 và có hiệu lực trên toàn lãnh thổ VN ngày 15 tháng 11, năm 2004. Đức Hồng y Phạm minh Mẩn, Tổng Giám mục Saigon, thuộc Giáo Hội Công Giáo La mã, qua bản của Thông Tấn xã Zenit của Toà Vatican, cho biết Pháp lịnh này còn tệ hại hơn Pháp lịnh Tôn giáo do Ô. Hồ chí Minh ban hành năm 1955. Còn Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhứt, Phật Giáo Hoà Hảo, Cao Đài, Tin Lành đang đấu tranh cho tự do, tôn giáo trong nước, quí vị lãnh đạo đang bị quản thúc, tự nhiên coi Pháp lịnh ấy như không có. CS chỉ thêm một giọt nước để làm tràn ly đàn áp tôn giáo thôi. Tư do tôn giáo hay là Chết vì Cộng sản. Tiếp tục con đường đấu tranh giải trừ pháp nạn và quốc nạn do CS Hà nội gây ra, là con đường tiếp tục phải đi, không còn sự chọn lựa nào khác nữa. Cho nên dư luận quốc tế rất chú ý và phê bình rất nhiều hành động ngưọc đời của CS Hà nội. Trong lúc Liên Aâu, Mỹ gay gắt chỉ trích CS Hà nội về việc bắt bớ giam cầm nhiều lãnh tụ và tín đồ các giáo, trong khi CS Hà nội đang o bế quốc tế để vào Tổ chức Thương Mại Thế giới, kêu gọi viện trợ, đầu tư nước ngoài, CS Hà nội lại làm một hành động trái khoái: ban hành Pháp lịnh kiểm soát nghiệt ngả sinh hoạt các tôn giáo, chỉ thừa nhận có 6 tôn giáo, và 19,3% dân số là người có đạo thôi. Phản ứng lại, CS Hà nội tổ chức họp báo ngày 12 tháng 7 để biện minh, nhưng không thuyết phục được ai. Vì chính cán bộ CS cũng thấy Pháp Lịnh này còn độc hơn pháp lịnh trước, cấm đoán nhiều hơn cho phép.
Vấn đề còn lại là liệu Pháp lịnh Tôn giáo CS Hà nội mới ban hành sẽ đi đến đâu. Nó có thể chết cùng với những pháp lịnh khác như pháp lịnh về Rừng, Biển, với những nghị quyết chống tham những, kê khai tài sản cán bộ v.v. trong đống xà bần pháp luật, nghị quyết, quyết định, qui định, thông báo hàng năm Đảng Nhà Nước đã ban hành. Nếu tổng hợp lại từ điạ phương đến trung ương, từ Đảng đến Nhà Nước mỗi ngày số lịnh lạc của CS nhiều đến nổi một nông dân lực điền vác cũng không nổi. Tập tục làm việc của CS là cứ ra lịnh Lịnh mới ít khi có câu hủy bỏ lịnh cũ như pháp luật Tây Phương. CS thi hành được thì tốt, nếu không chồng đống để đó. Chẳng sao khi cần giở cũ ra sẽ thành mới - đó là tinh thần thi hành luật lệ của CS Hà nội.
Nhưng có điều chắc chắn là Pháp lịnh Tôn giáo của CS Hà nội chỉ nắm được những ngưòi có tóc, tức Giáo Hội do Nhà Nước dàn dựng, lãnh đạo, chỉ huy. Chớ những giáo hội độc lập, như Phật giáo VN Thống Nhứt, Hoà Hảo, Cao đài, Tin Lành đang tranh đấu cho tư do tôn giáo, ắt hẳn không tuân hành đâu. Đấu tranh theo lẽ thông thường là đòi hỏi thay đổi, đòi hỏi cái dễ thở hơn, ai lại đi chấp nhận cái tệ bạc, nghiệt ngả hơn. Trái lại theo luật đấu tranh sức ép mạnh sức bật càng cao. Các tôn giáo sẽ phải tăng cường nỗ lực đấu tranh để tự vệ, tồn tại, rút ngắn thế kẹt của mình. Lúc đó CS Hà nội có thể "quản xung", có thể lùi một bước bằng cách tạm xếp xó Pháp Lịnh để tiến hai bước về sau bằng cách gì đó, chưa đoán được. Chớ trước áp lực quốc tế yễm trợ tự do tôn giáo, trước nhu cầu sanh tử về đâu tư nước ngoài và giao thương, CS Hà nội sẽ không để vấn đề tôn giáo trở thành một khủng hoảng, một đổ vỡ. Các tôn giáo đấu tranh mạnh nữa sẽ kéo theo khủng khoảng và đổ vở với ngoại quốc.
CS Hà nội có thể lùi một bước nếu các tôn giáo phản ứng mạnh. Tự do, dân chủ, nhân quyền trong đó có tự do tôn giáo-- như mọi người biết -- không phải là món quà của giới thống thị, nhà cầm quyền, nhứt là trong chế độ độc tài tột đĩnh là độc tài đảng trị toàn diện của CS Hà nội.. Tự do, dân chủ, nhân quyền không thể xin mà có, chờ mà được. Phải đấu tranh mới có. Ai dài hơi người đó sẽ thắng.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình