Dùng rốc-kết tầm xa bắn vào một tòa nhà làm bằng kính" Tôi nghĩ không một nhà quân sự nào xài sang như vậy vì phương tiện quá tốn tiền trong khi mục tiêu mỏng manh chỉ cần một trái lựu đạn nhỏ cũng làm nó sụp đổ tan tành.
Khi Tổng Thống George W. Bush mới tựu chức, tôi nghĩ hãy để ông ngồi nóng chỗ ở tòa Bạch Cung trước khi luận bàn về công việc của ông. Đó là phép lịch sự tối thiểu. Bây giờ 5 tháng đã trôi qua, đây cũng là lúc nên nhìn vào chủ trương đường lối của chính phủ Bush. Nói về sách lược đối nội đối ngoại của ông Bush, tôi thấy quá nhiều chuyện. Riêng về đối nội, những người dân ở Mỹ đều biết quá rõ, dù muốn dù không họ cũng bắt buộc phải quan tâm theo dõi vì nhiều chương trình ông đưa ra dính liền đến đời sống hàng ngày của họ. Tôi xin để dịp khác sẽ nói đến. Ở đây tôi muốn nhìn đến chính sách đối ngoại trước vì người dân thường ở Mỹ ít khi chịu để ý đến thời cuộc quốc tế trừ phi có những chuyện nổ ngay trước mắt...hay trước nhà của họ.
Chính sách đối ngoại có nhiều lãnh vực, từ toàn cầu cho đến những khu vực và mỗi nơi đều có những vấn đề nóng, từ Á châu qua Trung Đông cho đến Phi châu, Âu châu. Mỗi vấn đề đều phải có đường lối chủ trương riêng để đối phó, nhưng phàm đã là chính sách của một nước là phải nhất quán về nguyên lý, vững chắc về lý tưởng lập trường căn bản chớ không thể trái khoáy, nguyên lý này phản lại nguyên lý kia. Tôi muốn nói đến hai chương trình lớn của ông Bush trên lãnh vực toàn cầu trước, để bàn đến từng khu vực sau. Đó là chương trình đối phó với vấn đề gọi là “hiệu ứng nhà kính”, tức là sức nóng của địa cầu gia tăng do chất thải của các nền kỹ nghệ lớn và chương trình dựng những tấm khiên chống rốc-kết, thường vẫn gọi là “lá chắn chống phi đạn”.
Hồi tháng 3 vừa qua, chính phủ Bush đã rút ra khỏi Dự ước Kyoto theo đó các nước ký kết tìm phương pháp chống lại hiệu ứng nhà kính. Với việc này Tổng Thống Bush đã bỏ rơi một lời hứa trong khi vận động tranh cử năm ngoái, là cam kết sẽ có chính sách kiểm soát chất thán khí do các nền công nghiệp nặng thải vào bầu khí quyển đang làm nó nóng dần. Ông Bush giải thích với 4 vị Thượng nghị sĩ Cộng hòa: “Chúng ta cần phải hết sức thận trọng trước khi thi hành điều gì làm hại đến người tiêu thụ”. Hại người tiêu thụ có nghĩa là hại đến ngành sản xuất của các đại kỹ nghệ, vì các ông “bự” sẽ bị trói buộc vào sự kiểm soát nên phải tăng giá thành. Và ông Bush nói “kiến thức khoa học chưa đầy đủ để tìm ra nguyên nhân làm thay đổi thời tiết địa cầu để tìm ra giải pháp”.
Vậy mà vấn đề “kiến thức khoa học chưa đầy đủ” vẫn không làm ông Bush quan tâm khi ông đưa ra chương trình thiết lập các lá chắn chống phi đạn. Hồi mùa hè năm ngoái, sau cuộc thí nghiệm chót về phi đạn chống phi đạn bị thất bại, ông Bush lúc đó còn làm ứng cử viên Tổng Thống nói: “Mặc dù cuộc thử nghiệm là một sự thất vọng, tôi vẫn tin rằng dưới sự lãnh đạo mới, Mỹ có thể phát triển một hệ thống phòng thủ phi đạn hiệu quả...”. Sau khi thắng cử Tổng Thống, quả nhiên ông đã làm như vậy và đẩy mạnh đến độ người ta cho rằng Mỹ có thể đơn phương rút ra khỏi Hiệp ước Chống Phi đạn năm 1972. Về chiến lược phòng thủ chống phi đạn, các nhà nghiên cứu đều nói không thể tạo ra một hệ thống đáng tin cậy, nghĩa là kiến thức khoa học ngày nay chưa đầy đủ để thực hiện. Những người chủ trương lập lá chắn có bổn phận phải chứng minh có thể làm được một hệ thống lá chắn mà không bị các biện pháp “trừ lá chắn” đưa ra để vô hiệu hóa nó. Cho đến khi họ đem lại bằng chứng về một hệ thống hữu hiệu, mọi cuộc thảo luận về việc dựng lá chắn đều quá sớm - nữa là dấn thân đi hẳn vào công tác thực hiện. Việc làm lá chắn tối ưu có thể thực hiện, không phải ngay bây giờ mà còn phải khảo cứu và thử nghiệm cả chục năm nữa, tốn kém ít nhất cũng 60 tỷ đô la. Trong khi chờ đợi, chỉ có các ông đại công ty có lời, chia sẻ các khoản tiền của dự án, làm các bộ phận rời và thử nghiệm. Và khi hoàn thành rồi cũng không có gì bảo đảm nó có thể che được một cách hiệu quả.
Chương trình về “hiệu ứng nhà kính” địa cầu và chương trình dựng lá chắn chống phi đạn không liên hệ gì với nhau, nhưng kỳ lạ thay, cả hai lại có những hậu quả giống nhau. Dự ước Kyoto từ lúc đầu mấy năm trước gập khó khăn vì các nước nhỏ yếu đang phát triển kỹ nghệ chống đối. Họ - cả bạn lẫn thù của Mỹ - đều nói các ông nhà giầu đã có sẵn nền công nghiệp nặng, các ông đã hưởng thụ từ lâu, nay chính các ông phải làm trước. Sau nhiều năm điều đình thuyết phục, họ đã phải ký vào bản Dự ước Kyoto. Nay thấy Mỹ rút ra, họ mừng rơn. Họ nói chính anh nhà giầu nhất, đại kỹ nghệ, đại kinh doanh nhất thế giới mà không chịu sự kiểm soát chung, tại sao chỉ có chúng tôi phải chịu thiệt" Dự ước Kyoto tan vỡ cũng chẳng sao, vì Địa cầu chỉ nóng dần, ít ra cũng phải 50 năm nữa tai họa mới đến thế giới. Nhưng ở nước Mỹ này, nhà anh chưa chắc đã bị cháy hay bị động đất, tại sao anh vẫn phải đi mua bảo hiểm"
Về chuyện lá chắn còn tức cười hơn. Các nước đồng minh của Mỹ lảng tránh, các nước Âu châu không chấp nhận vì họ biết nó chỉ có lợi cho một số người. Nga cũng phản đối, nhưng chính phủ Bush lại đề nghị bỏ tiền ra mua phi đạn của Nga để mong Nga ủng hộ chương trình lá chắn. Chẳng lẽ ông Mỹ “hối lộ” ông Nga để chơi lại các đồng minh NATO đã gắn bó với mình từ nửa thế kỷ qua"
Các nhà khoa học không mơ mộng như nằm trên mây. Chỉ có “nhà kính” và lá chắn mới nằm trên mây. Các nhà chính trị không chịu nghe những lời khuyên của họ, không những là dại mà còn nguy hiểm cho cả nước.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình