29 năm rời quê cha đất tổ trong cuộc di tản vô tiền khoáng hậu của lịch sử Việt, ngươi Việt ở Mỹ tại Little Saigon cách nước nhà nửa vòng Trái Đất, "Mừng Thư Viện Việt Nam Lên Sáu" [ tuổi ], vào lúc 10 giờ sáng, ngày Chủ Nhựt 8 tháng 8, năm 2004, tại Phòng Hội Thư Viện VN, số 10872 Westminster Ave, Suite 214& 215.
Nhưng Thư viện mới mẻ của người Việt lại rất cần. Nếu đồng bào người Việt chỉ cần bỏ ra năm mười phút lái xe, một chút công sức mang sách báo tặêng cho thư viện, thì không bao lâu thư viện sẽ phong phú. Nhưng việc nhẹ và dễ làm đó của mỗi một ngưòi đó là một công nghiệp lớn vun đấp cho văn học, nghệ thuật, văn hoá, chánh trị, lịch sử dân tộc Việt ở hải ngoại bây giờ và trong nước thời hậu Cộng sản.. Đóù cũng là cách chuẩn bị cho lớp trẻ trở về nguồn: tìm hiểu từ đâu và tại sao được đến Mỹ để có quá nhiều cơ hội tiến thân hơn những bạn đồng trang lứa ở nước nhà. Lớp trẻ ăn học theo lối Mỹ có thói quen mỗi lần thắc mắc hay khảo cứu một vấn đề gì thường đến Thư Viện và đi vào Internet. Sinh viên đại học Mỹ nào cũng được chỉ dẫn cách sữ dụng thư viện, Internet tìm tài liệu, đề mục khi cần. Đó cũng là cách tồn trữ nền văn hoá 4000 năm văn hiến VN đã bị CS cố ý làm suy tàn để thay vào đó văn hoá Cộng sản của họ trong nướcï. Chẳng những bảo tồn, mà số sách vở tài liệu tích trữ ở Thư Viện hải ngoại sẽ là quốc gia chi bảo văn hoá Việt Nam khi được chuyển về đất nước thân yêu trong thời hậu CS khi đất nước sạch bóng CS ngoại lai.
Một người bạn trong Ban Quản Trị Thư Viện có viết kèm mấy chữ trong thiệp mời gởi cho người viết bài này, "xin ít sách cũ để TV [Thư Viện] của chúng ta có thêm nhiều sách cho các cháu sau này…."
Nói sách vởû, thư viện khiến nhớ lại hai câu thơ, Giáo sư Trần văn Quế-- một chức sắc cao cấp của Cao Đài khi xưa từng "tiến vi quan" làm Bộ Trưởng, "thối vi sư" đi dạy Sư phạm -- thường ngâm mỗi lần đề cập đến sách và đạo: "Quế hương bất viễn, thư hương viễn; Thế vị vô như đạo vị trường." (tạm dịch: Mùi hương của quế không xa bằng mùi hương của sách; Mùi vị cuộc đời không lâu bằng mùi vị đạo).
Thực vậy, sách vở là túi khôn muôn đời. Có ôn cố mới tri tân. Ôân cố bằng truyền khẩu không đầy đủ, hữu hiệu bằng sách vở. Chỉ có chữ viết, tài liệu viết trên tre, đất sét nung, lá cây, giấy mới, và và sau cùng diả mới lâu dài và rõ. Và vì vậy lịch sử chỉ trở thành khoa học khi có chữ viết. Thời kỳ hữu sử vẫn đáng tin cậy hơn huyền thoại, dã sử. Trước có truyền thì sau mới nối và phát triễn được. Kiến thức chỉ có giá trị khi chia xẻ, bão tồân, phát huy trong không gian và thời gian. Sách vở là phương tiện để làm những việc vô cùng cần thiếùt đó.
Sách lại thiết yếu hơn trong hoàn cảnh đặc biệt người Việt Quốc gia ở cách nước nhà nửa vòng Trái Đất và khác tư tưởng với người Cộng sản đang thống trị đồng bào trong nước như ngày và đêm . Văn học, nghệ thuật, lịch sử, kể cả một phần ngôn từ, văn phạm trong nước đã bị CS Hà nội lần hồi tính toán tinh vi bẻ quẹo "theo định hướng xã hội chủ nghĩa." Chỉ cần mở Internet xem một đoạn sách báo, nhạc trong nước là thấy cách hành văn, dùng chữ, chuyển ý, lồng âm khác với của người Việt Quốc trong nước khi xưa và tại hải ngoại bây giờ. 29 năm người Việt Hải Ngoại đã liên tục phát triễn tiến trình văn học, nghệ thuật của dân tộc đã có trước khi CS chiếm Hà nội, Saigon. Không cần phải là một nhà ngôn ngữ học, sử học, một nhà phê bình văn học và để một bên thái độ chánh trị Quốc Cộng, ngườøi đọc bình thường vẫn có thễ nhận thức ra ngay văn nào là văn Việt Cộâng sản hay văn nào là văn của người Việt Quốc gia. Theo định luật của sự sống, văn hoá nào cao sẽ đồng hoá văn hoá thấp. Người Mãn Thanh thống trị Trung Hoa nhưng bị Hán Hoá. Người CS thống trị Miền Nam nhưng những chữ CS như "hồ hởi, phấn khởi, đồng tình, Sơ tán" bị biến thành tử ngữ.
Trong cuộc di tản vô tiền khoáng hậu, người Việt vượt biên, vượt biển đi tỵ nạn CS, đa số với tay trắng. Nơi miền đất hứa mới của quê hương thứ hai, sách vở cũ vì thế rất hiếm hoi. Có khi phải sao y ra, phóng ảnh lại để chia xẻ nhau.. Có khi trích dẫn không có tài liệu tham khảo, phải dùng trí nhớ và nhờ bạn đọc bỗ sung. Nhưng cùng tắc biến, biến tắc thông, thông tắc cữu. Một phong trào sáng tác, sưu khảo bùng lên như gió trong môi trường tự do tư tưởng trọn vẹn, kỹ thuật in ấn dễ dàng và rẻ. Hầu như số đầu sách báo viết bằêêng tiếng Việt ở Mỹ của tập thể người Việt ra nhiều và đa dạng hơn của sắc tộc đã định cư ở Mỹ trước. Việc ra mắt sách báo là một sinh hoạt gần như thường xuyên của những ngày cuối tuần. Người nào, nhà nào vì thế cũng dư thừa sách báo, có khi không biết để đâu khi dọn nhà, dời chỗ.
Nhưng Thư viện mới mẻ của người Việt lại rất cần. Nếu đồng bào người Việt chỉ cần bỏ ra năm mười phút lái xe, một chút công sức mang sách báo tặêng cho thư viện, thì không bao lâu thư viện sẽ phong phú. Nhưng việc nhẹ và dễ làm đó của mỗi một ngưòi đó là một công nghiệp lớn vun đấp cho văn học, nghệ thuật, văn hoá, chánh trị, lịch sử dân tộc Việt ở hải ngoại bây giờ và trong nước thời hậu Cộng sản.. Đóù cũng là cách chuẩn bị cho lớp trẻ trở về nguồn: tìm hiểu từ đâu và tại sao được đến Mỹ để có quá nhiều cơ hội tiến thân hơn những bạn đồng trang lứa ở nước nhà. Lớp trẻ ăn học theo lối Mỹ có thói quen mỗi lần thắc mắc hay khảo cứu một vấn đề gì thường đến Thư Viện và đi vào Internet. Sinh viên đại học Mỹ nào cũng được chỉ dẫn cách sữ dụng thư viện, Internet tìm tài liệu, đề mục khi cần. Đó cũng là cách tồn trữ nền văn hoá 4000 năm văn hiến VN đã bị CS cố ý làm suy tàn để thay vào đó văn hoá Cộng sản của họ trong nướcï. Chẳng những bảo tồn, mà số sách vở tài liệu tích trữ ở Thư Viện hải ngoại sẽ là quốc gia chi bảo văn hoá Việt Nam khi được chuyển về đất nước thân yêu trong thời hậu CS khi đất nước sạch bóng CS ngoại lai.
Cỗ nhân thường nói nhiều tay vỗ nên kêu, kiến tha lâu đầy ổ. Chỉ cần một gia đình người Việt ở Little Saigon mỗi tuần có dịp đi chợ, đi phố tạt ngang Thư Viện, tặng một cuốn sách đã xem, hay thấy cần cho nhiều người đọc, thì không bao lâu Thư Viện sẽ hết chỗ chứa. Cá nhân lưu trữ sách không bàng tập thểû. Một cuốn sách quí, hay sẽ quí hơn , hay hơn, ích lợi hơn khi đượïc nhiều người đọc. Mình ăn thì hết, người ăn thì còn. Lúc đó có lẽ Thư Viện phải vận dụng khoa học kỹ thuật Tin Học để đưa vào dỉa, và từ đó có thể phân loại theo mẫu tự, thời gian, đề tài, đề mục để lưu trữ nhiều mà không tốn không gian, và tạo dễ dàng cho người đọc. Và lúc đó chăùc chắn thế hệ thứ nhứùt không thiếu người đã có học thức về quản thủ thư viện tình nguyện giúp. Và cũng lúc đó thế hệ thứ hai rất mê Thư Viện với phương pháp và phương tiện computers quen thuộc như ở thư viện trường và thành phố Mỹ. Thử nghiệm này đã thành công với sáng kiến của một nhóm trẻ đã mở Thư Viện VN trên Internet. Và đó cũng là cách chuẩn bị làm ăn lớn khi Thư Viện VN có chỗ khang trang và tương xứng nghe đâu Thành Phố Garden Grove đã cho đất làm khu văn hoá.
Vạn sự khởi đầu nan. Nhưng với bàn tay, khối óc của tập thể người Việt, đã suốt 29 năm đấu tranh bão tồn lý tưởng tự do, dân chủ VN, đã suốt 29 năm đọc, viết, nghiên cứu phát huy văn học nghệ thuật thuần thành với văn hoá Việt, đã suốt 29 mong muốn Thư Viện VN là sự nghiệp chung của người Việt Quốc gia -- Thư Viện Việt Nam ở Little Saigon sẽ là Thư Viện Quốc gia Việt Nam ở Hải Ngoại.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình