Báo "Quân Đội Nhân Dân" của CSVN mới đăng tin: Đồng bào Thượng âm mưu thành lập "Nước Dega tự trị". Báo này tố cáo đó là "âm mưu đen tối do các phần tử lưu vong muốn các lực lượng thù nghịch can thiệp vào việc nội bộ của VN và do tiền của hải ngoại" gởi về để gây quỹ cho các hoat động phản động trong nước … tiếp theo sau cuộc gây rối thất bại ở Tây Nguyên hồi tháng Hai năm trước." Ít ai ngờ, vì ít ai nghe nói đến "Nước Dega Tự trị." Mà nếu có nghe tới, thì ai cũng biết chủ trương đó chỉ là do một thiểu số thôi, không thể nào là lập trường của toàn khối người Thượng. Đáng lý ra nhà nước VNCS không nên dùng một vấn đề nhậy cảm, dễ chia rẽ dân tộc, phân ly đồng bào "kinh thương" như thế.
Hành động nóng vội này của CS Hà nội sẽ đem lại nhiều hậu quả tai hại trầm trọng cho tình đồng bào tổ tiên người Việt từng chắt chiu, VNCH đặc biệt đã bảo bọc, và chính Ô. Hồ chí Minh cũng rất tế nhị khi gọi đồng bào "Thượng" hay “sắc tộc” để đối chiếu với đồng bào "kinh”.
Thực vậy, trước tiên, Báo của cái Quân Đội tự gọi là Nhân dân mà ngôn ngữ chẳng nhân dân chút nào. Lý luận nặng võ biền khi dùng những chữ không êm tai đóng ngoặc kép ở trên đối với Đồng bào Thượng trong nước và hải ngoại. Cảm xúc nặng đến mức quá khích, xúc phạm mà không chú trọng đến ý nghĩa và logic của chữ dùng: "Nước Dega Tự trị". Theo luận lý thông thường, đã là nước -- tức là quốc gia -- thì chỉ có chủ quyền, mất chủ quyền, độc lập, bị trị, hay lệ thuộc thôi. Chớ quốc gia làm gì có chuyện tự trị. Chỉ có vùng tự trị, địa phương tự trị vì nhiều đặc thù văn hoá xã hội, kinh tế chánh trị nên chánh quyền quốc gia trung ương mới phải thoả hiệp dành cho quyền tư trị. Tự trị hàm xúc ý nghĩa tự trị với cái gì lớn hơn. Đại học tự trị đối với Bộ Quốc gia Giáo dục.
Vùng Bảo Tồn Người Mỹ Thổ Sinh đối với chánh quyền Mỹ. VNCH có bộ Luật Đồng Bào Thượng để xử riêng và nhiều biện pháp nâng đỡ đặc biệt. Ô. Hồ chí Minh cũng có cho Đồng bào Thương vài vùng tự trị ở thượng du Bắc Việt xưa kia nhưng các vùng ấy vẫn nằêm trong đất nước VN. Thế cho nên, cách phát biểu thiếu cẩn trọng ngôn từ của Quân ủy Trung ương, cần được Bộ Chánh trị xem xét, phê bình, kiểm điểm nghiêm khắc. Cách viết và nói nặng vung vít đó gián tiếp gây chia rẽ và xách động phong trào ly khai dân tộc hơn là đạt kết quả hù dọa trấn áp Mủi vại lái chịu đòn. Người lãnh đủ hậu quả là Đảng CS Hà nội chớ không ai khác.
Kế đến, đánh giá cuộc đấu tranh của đồng bào Thương trong nước chống lchánh sách trộn dân, cướp đất, và đàn áp tôn giáo là phong trào ly khai, đòi tự trị, đòi lập quốc gia riêng là võ đoán. Vì có đòi “Dega Tự Trị” thì cũng chỉ thiểu số thôi.
Chúng ta thử vào trang web chính thức của tổ chức người Thượng hải ngoaị lớn nhất:
http://www.montagnard-foundation.org/about-degar.html
thì họ cũng chỉ nói là sẽ đấu tranh bằng phương tiện hòa bình, đâu cần gì nhà nước phải quy chụp vài thành phần cực đoan cho toàn bộ người Thượng.
Cũng võ đoán khi cáo buộc những người Thương hải ngoại tiếp sức, tiếp hơi đồng bào mình trong nước là hành động muốn các lực lương thù địch can thiệp vào việc nội bộ VN. Nguyên khởi của Fulro có từ thời Pháp giao chánh quyền lại cho Quốc gia VN, muốn gây khó khăn cho chánh quyền VN độc lập. Nhưng Pháp cũng chỉ dám xúi giục giải phóng áp bức, chớ không dám tiến xa hơn, xúi giục ly khai, tự trị, lập quốc gia riêng. Vì ngay Thực dân Pháp cũng biết xúi người Thượng lập một nước riêng là điều không thể làm được suốt 80 năm chia ba kỳ để trị nhưng sau cùng đồng bào người Việt cả nước cũng đồng đứng lên đáp lời sông núi giành lại độc lập dân tộc và thống nhứt lãnh thổ. Vì người Việt kinh thượng, Bắc Trung Nam một nhà. Giang sơn từ Aûi Nam quan đến mũi Ca mau. Tình đồng bào như ruột thịt. Lãnh thổ bất khả phân qua dòng lịch sử 4000 năm. Quốc gia VN và hai nền Cộng hoà VN đã lấy tình "người trong một nước phải thương nhau cùng" để hoá giải thành công cái đòn của Thực dân Pháp trong luật riêng cho đồng bào Thượng về mặt tư pháp, các biện pháp nâng đỡ để đồng tiến, Bộ Sắc Tộc về mặt chánh quyền, và tôn trọng lối sống của người Thượng trên xã hội với niềm tin và tình yêu đa văn hoá. VNCH bị bức tử, chính anh em Fulro là những quân nhân chống CS đến cùng và kéo dài hàng chục năm sau.
Thế nên, chủ trương Degar là chuyện của 1 thiểu số, không đáng nói tới, và không nên nhắc tới. Nó là vết thương cần quên đi. Cũng hệt như vây giờ, nếu Chúa Đảo Phú Quốc bỗng nhiên tuyên bố ly khai, tách nơi này làm kiểu Đông Timor độc lập, thì đây cũng là chuyện của thiểu số này, của 1 vài cá nhân, làm sao quy chụp cho dân toàn đảo được. Mà nhỡ có chuyện như vậy, thì cả nước cùng liên kết chống lại chứ, ai mà để chia cách như vậy.
Còn người Thượng hải ngoại giúp đồng bào trong nước đấu tranh là chuyện phải làm, như hàng triệu người Việt đang giúp đồng bào trong nước, tôn giáo, trí thức, đảng viên ly khai chống Đảng vậy. Đó là cuộc đấu tranh nhân dân vì tư do, dân chủ, và quyền làm người cho một nước VN chung trong tương lai chung. Người Thượng và Kinh VN ở hải ngoại đấu tranh chống CS, đa số ở Mỹ, Pháp, Uùc thì phải gởi tiền Mỹ, Pháp, Uùc về nước, phải dựa vào dòng chính chánh trị, khung cảnh pháp lý nơi định cư để chuyển lửa về quê hương chung, là chuyện dĩ nhiên như thở khí trời, uống nước ngọt vậy.
Sau cùng, chính lời cáo buộc thiếu căn bản, người Thương âm mưu lập nước Dega đó của CS, mới phá hoại đoàn kết chủng tộc và quốc gia, chớ không phải TẤT CẢ đồng bào thượng làm điều đó. Đồng bào VN "kinh, thượng", ở Bắc, Nam, Trung, và Hải ngoại chỉ đấu tranh chống CS vì một nước VN tư do, dân chủ, và có quyền làm người đúng nghĩa con người. Dân VN chống chế độ độc tài đảng trị đang thống trị VN, chớ không chống đất nước VN, chống quê mẹ bất khả phân của mọi người Việt. Suốt 27 năm đấu tranh, trong và ngoài nước, không ai đặt vấn đề kỳ thị Nam Bắc, kỳ thị kinh thương dù tập đoàn thống trị đa số gốc Miền Bắc vì CS thống trị Miền Bắc lâu hơn Miền Nam. Chính Đảng tự kỳ thị, chia rẽ Nam Bắc thì có. Vì một số đảng viên chóp bu CS Hà nội, đầu óc hẹp hòi, say sưa chiến thắng, muốn cào bằng Miền Nam xem nơi đây như đất chiếm được, lấy làm thuộc đia. Đó là một đề tài khai thác hữu hiệu trong đấu tranh chánh trị để chia rẽ địch, cắt đảng bộ Nam với đảng bộ Bắc. Tuy thế người Việt đấu tranh cũng không làm vì cho là một trò chánh trị bá đạo, chỉ lợi nhất thời về chánh trị mà hại cho tình đồng bào nhiều thế hệ.
Phương ngôn Á đông nói, "Nhứt ngôn thuyết hoá, tứ mã nan truy." Tục ngữ Tây phương có câu, "Lời nói bay đi, cây viết trói buộc." Lời buộc tội cường điệu và sự chụp mũ vô căn cư không làm rớt một sợi lông chân nào của đồng bào Thượng đấu tranh ở hải ngoại, không nao núng chút nào ý chí đấu tranh của đồng bào Thượng trong nước. Nhưng những việc làm đó nói lên tư tưởng chia rẽ tình đồng bào, tổ hại sự thuần nhứt quốc gia của báo Quân Đội CS. Rất chi là đắc tội với Tổ quốc VN và đau lòng Mẹ Việt.
Hành động nóng vội này của CS Hà nội sẽ đem lại nhiều hậu quả tai hại trầm trọng cho tình đồng bào tổ tiên người Việt từng chắt chiu, VNCH đặc biệt đã bảo bọc, và chính Ô. Hồ chí Minh cũng rất tế nhị khi gọi đồng bào "Thượng" hay “sắc tộc” để đối chiếu với đồng bào "kinh”.
Thực vậy, trước tiên, Báo của cái Quân Đội tự gọi là Nhân dân mà ngôn ngữ chẳng nhân dân chút nào. Lý luận nặng võ biền khi dùng những chữ không êm tai đóng ngoặc kép ở trên đối với Đồng bào Thượng trong nước và hải ngoại. Cảm xúc nặng đến mức quá khích, xúc phạm mà không chú trọng đến ý nghĩa và logic của chữ dùng: "Nước Dega Tự trị". Theo luận lý thông thường, đã là nước -- tức là quốc gia -- thì chỉ có chủ quyền, mất chủ quyền, độc lập, bị trị, hay lệ thuộc thôi. Chớ quốc gia làm gì có chuyện tự trị. Chỉ có vùng tự trị, địa phương tự trị vì nhiều đặc thù văn hoá xã hội, kinh tế chánh trị nên chánh quyền quốc gia trung ương mới phải thoả hiệp dành cho quyền tư trị. Tự trị hàm xúc ý nghĩa tự trị với cái gì lớn hơn. Đại học tự trị đối với Bộ Quốc gia Giáo dục.
Vùng Bảo Tồn Người Mỹ Thổ Sinh đối với chánh quyền Mỹ. VNCH có bộ Luật Đồng Bào Thượng để xử riêng và nhiều biện pháp nâng đỡ đặc biệt. Ô. Hồ chí Minh cũng có cho Đồng bào Thương vài vùng tự trị ở thượng du Bắc Việt xưa kia nhưng các vùng ấy vẫn nằêm trong đất nước VN. Thế cho nên, cách phát biểu thiếu cẩn trọng ngôn từ của Quân ủy Trung ương, cần được Bộ Chánh trị xem xét, phê bình, kiểm điểm nghiêm khắc. Cách viết và nói nặng vung vít đó gián tiếp gây chia rẽ và xách động phong trào ly khai dân tộc hơn là đạt kết quả hù dọa trấn áp Mủi vại lái chịu đòn. Người lãnh đủ hậu quả là Đảng CS Hà nội chớ không ai khác.
Kế đến, đánh giá cuộc đấu tranh của đồng bào Thương trong nước chống lchánh sách trộn dân, cướp đất, và đàn áp tôn giáo là phong trào ly khai, đòi tự trị, đòi lập quốc gia riêng là võ đoán. Vì có đòi “Dega Tự Trị” thì cũng chỉ thiểu số thôi.
Chúng ta thử vào trang web chính thức của tổ chức người Thượng hải ngoaị lớn nhất:
http://www.montagnard-foundation.org/about-degar.html
thì họ cũng chỉ nói là sẽ đấu tranh bằng phương tiện hòa bình, đâu cần gì nhà nước phải quy chụp vài thành phần cực đoan cho toàn bộ người Thượng.
Cũng võ đoán khi cáo buộc những người Thương hải ngoại tiếp sức, tiếp hơi đồng bào mình trong nước là hành động muốn các lực lương thù địch can thiệp vào việc nội bộ VN. Nguyên khởi của Fulro có từ thời Pháp giao chánh quyền lại cho Quốc gia VN, muốn gây khó khăn cho chánh quyền VN độc lập. Nhưng Pháp cũng chỉ dám xúi giục giải phóng áp bức, chớ không dám tiến xa hơn, xúi giục ly khai, tự trị, lập quốc gia riêng. Vì ngay Thực dân Pháp cũng biết xúi người Thượng lập một nước riêng là điều không thể làm được suốt 80 năm chia ba kỳ để trị nhưng sau cùng đồng bào người Việt cả nước cũng đồng đứng lên đáp lời sông núi giành lại độc lập dân tộc và thống nhứt lãnh thổ. Vì người Việt kinh thượng, Bắc Trung Nam một nhà. Giang sơn từ Aûi Nam quan đến mũi Ca mau. Tình đồng bào như ruột thịt. Lãnh thổ bất khả phân qua dòng lịch sử 4000 năm. Quốc gia VN và hai nền Cộng hoà VN đã lấy tình "người trong một nước phải thương nhau cùng" để hoá giải thành công cái đòn của Thực dân Pháp trong luật riêng cho đồng bào Thượng về mặt tư pháp, các biện pháp nâng đỡ để đồng tiến, Bộ Sắc Tộc về mặt chánh quyền, và tôn trọng lối sống của người Thượng trên xã hội với niềm tin và tình yêu đa văn hoá. VNCH bị bức tử, chính anh em Fulro là những quân nhân chống CS đến cùng và kéo dài hàng chục năm sau.
Thế nên, chủ trương Degar là chuyện của 1 thiểu số, không đáng nói tới, và không nên nhắc tới. Nó là vết thương cần quên đi. Cũng hệt như vây giờ, nếu Chúa Đảo Phú Quốc bỗng nhiên tuyên bố ly khai, tách nơi này làm kiểu Đông Timor độc lập, thì đây cũng là chuyện của thiểu số này, của 1 vài cá nhân, làm sao quy chụp cho dân toàn đảo được. Mà nhỡ có chuyện như vậy, thì cả nước cùng liên kết chống lại chứ, ai mà để chia cách như vậy.
Còn người Thượng hải ngoại giúp đồng bào trong nước đấu tranh là chuyện phải làm, như hàng triệu người Việt đang giúp đồng bào trong nước, tôn giáo, trí thức, đảng viên ly khai chống Đảng vậy. Đó là cuộc đấu tranh nhân dân vì tư do, dân chủ, và quyền làm người cho một nước VN chung trong tương lai chung. Người Thượng và Kinh VN ở hải ngoại đấu tranh chống CS, đa số ở Mỹ, Pháp, Uùc thì phải gởi tiền Mỹ, Pháp, Uùc về nước, phải dựa vào dòng chính chánh trị, khung cảnh pháp lý nơi định cư để chuyển lửa về quê hương chung, là chuyện dĩ nhiên như thở khí trời, uống nước ngọt vậy.
Sau cùng, chính lời cáo buộc thiếu căn bản, người Thương âm mưu lập nước Dega đó của CS, mới phá hoại đoàn kết chủng tộc và quốc gia, chớ không phải TẤT CẢ đồng bào thượng làm điều đó. Đồng bào VN "kinh, thượng", ở Bắc, Nam, Trung, và Hải ngoại chỉ đấu tranh chống CS vì một nước VN tư do, dân chủ, và có quyền làm người đúng nghĩa con người. Dân VN chống chế độ độc tài đảng trị đang thống trị VN, chớ không chống đất nước VN, chống quê mẹ bất khả phân của mọi người Việt. Suốt 27 năm đấu tranh, trong và ngoài nước, không ai đặt vấn đề kỳ thị Nam Bắc, kỳ thị kinh thương dù tập đoàn thống trị đa số gốc Miền Bắc vì CS thống trị Miền Bắc lâu hơn Miền Nam. Chính Đảng tự kỳ thị, chia rẽ Nam Bắc thì có. Vì một số đảng viên chóp bu CS Hà nội, đầu óc hẹp hòi, say sưa chiến thắng, muốn cào bằng Miền Nam xem nơi đây như đất chiếm được, lấy làm thuộc đia. Đó là một đề tài khai thác hữu hiệu trong đấu tranh chánh trị để chia rẽ địch, cắt đảng bộ Nam với đảng bộ Bắc. Tuy thế người Việt đấu tranh cũng không làm vì cho là một trò chánh trị bá đạo, chỉ lợi nhất thời về chánh trị mà hại cho tình đồng bào nhiều thế hệ.
Phương ngôn Á đông nói, "Nhứt ngôn thuyết hoá, tứ mã nan truy." Tục ngữ Tây phương có câu, "Lời nói bay đi, cây viết trói buộc." Lời buộc tội cường điệu và sự chụp mũ vô căn cư không làm rớt một sợi lông chân nào của đồng bào Thượng đấu tranh ở hải ngoại, không nao núng chút nào ý chí đấu tranh của đồng bào Thượng trong nước. Nhưng những việc làm đó nói lên tư tưởng chia rẽ tình đồng bào, tổ hại sự thuần nhứt quốc gia của báo Quân Đội CS. Rất chi là đắc tội với Tổ quốc VN và đau lòng Mẹ Việt.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình