Một đảng độc tài chuyên chế lớn nhất thế giới, cai trị một khối người cũng lớn nhất thế giới, đã chuẩn bị chuyển mình lột xác từ lâu, nay cũng nên nhìn xem tại sao nó làm như vậy, nó đã tiến đến đâu và ở ngưỡng cửa của thế kỷ mới, nó dự định tiếp tục như thế nào con đường đó. Đảng Cộng sản Trung Quốc họp đại hội từ ngày thứ sáu 8-11 và con đường biến chuyển của nó khởi đầu từ "chuyện con mèo" của Đặng Tiểu Bình khi ông nói "mèo trắng, mèo đen, mèo nào cũng tốt" vào năm 1979. Thế nào là tốt" Ở cửa miệng một lãnh tụ sáng suốt và tài ba nhất của Trung Quốc hiện đại, câu nói đó ngầm ám chỉ bất chấp Cộng sản hay không Cộng sản, chỉ cần thực hiện "tứ hiện đại hóa" đưa Trung Quốc ra khỏi tình trạng lạc hậu là tốt nhất cho đất nước. Và bây giờ phải nói đó cũng là cách duy nhất để cứu đảng khỏi chết.
Không có sức mạnh vũ lực nào hăm dọa được đảng Cộng sản TQ kể từ khi nó chiếm toàn bộ lãnh thổ Hoa lục năm 1949. Vậy bây giờ nó sợ cái gì" Nó sợ xu thế của một thế giới mới, với mạch động tư bản chủ nghĩa đang rộn rã đập trong cơ thể xã hội Trung Quốc. Nó bắt buộc phải cải tổ sâu rộng để tiếp tục giữ được chính quyền trong một khối dân chúng càng ngày càng có khuynh hướng nghe theo những đòi hỏi của chủ nghĩa tư bản, chớ không còn tuân theo những mệnh lệnh của các lãnh tụ đảng. Sự cải tổ đó đã được tiến hành mạnh mẽ từ mấy năm qua sau khi Giang Trạch Dân khóa họng được phe bảo thủ giáo điều già nua trong đảng với việc thẳng tay diệt trừ tham nhũng đến độ đem xử bắn cả một Phó Chủ tich Quốc hội. Sự cải cách công khai dễ thấy nhất là đảng đã mở cửa cho kẻ thù cũ, giai cấp tư sản gia nhập đảng. Thành phần tư sản trong đảng đã tăng mạnh và tư doanh nay là sức đẩy chính cho kinh tế TQ, chiếm 1/3 sức sản xuất. Cứ đà này chẳng bao lâu người ta sẽ thấy Cộng sản gia nhập khối tư sản chớ không phải tư sản gia nhập CS.
Thâu nhận tư sản chỉ là cải cách chiều rộng, còn chiều sâu nữa. Người ta tin rằng trong cuộc đại hội lần này họp ở Bắc Kinh, đảng Cộng sản TQ sẽ sửa đổi cả cương lĩnh đảng để có thể tự xưng là đảng của giai cấp công, nông và tư sản. Nhưng cũng đừng nên tin rằng nó sắp biến thành một đảng dân chủ theo kiểu Tây phương. Mèo trắng, mèo đen, mèo nào nó cũng ôm, trừ những loại mèo cắn lại chủ. Bởi vậy sự đàn áp đối lập vẫn tiếp tục, và những vi phạm nhân quyền vẫn diễn ra khi nó thấy cần để bảo vệ mạng sống của nó. Nếu vậy thế giới Tây phương nhất là Mỹ không tẩy chay, lên án và hăm dọa cho nó sợ hay sao" Hãy quên đi một ảo tưởng. Năm 1989, Bắc Kinh đàn áp đẫm máu cuộc biểu tình Thiên An Môn mà Mỹ không chặn bàn tay nó được, thử hỏi ngày nay nó đã mạnh, có uy thế quốc tế hơn, Mỹ làm gì được nó" Cho đến đánh võ mồm cũng phải gượng nhẹ chớ đừng nói đến lên án hay hỏi tội.
Trong khi đó TQ học được bài học thiết yếu nhất trong các vấn đề bang giao quốc tế. Trên thế giới ngày nay, khi anh mạnh về kinh tế, chẳng có nước nào dám đụng đến lông chân của anh, trừ phi anh đi xâm lăng nước khác. Cố nhiên sức mạnh quân sự cũng cần, nhưng cần để tự vệ và điều tối kỵ là chớ dính líu đến những tổ chức khủng bố mà mất mạng. Trước ngày họp đại hội đảng, Trung Quốc đã áp dụng bài học đó trong cuộc họp với ASEAN ở Cam Bốt. TQ đã ký với ASEAN một thỏa ước khuôn khổ, gia tăng hợp tác kinh tế nhằm giải tỏa giao thương cho một khu vực có đến 1.7 tỷ người tiêu thụ, hạ dần quan thuế biểu từ năm 2005 đến năm 2010. Nắm được thỏa hiệp này TQ coi như đã nắm được tất cả, chẳng cần phải dùng vũ lực xâm lấn nước nào. Với số dân 1.2 tỷ người và kinh tế phát triển mạnh, Trung Quốc làm minh chủ "mại dô" còn tốt hơn làm minh chủ vũ lâm. Do đó Biển Đông có thể bớt sóng và khối ASEAN đã thỏa hiệp được về luật hành xử Nam Hải, để sẵn sàng mời TQ tham gia. Bốn nước ASEAN kém phát triển là Cam Bốt, Lào, Miến Điện và Việt Nam được khoan hồng đến năm 2015 mới phải hạ hàng rào thuế. Nhưng chẳng cần chờ đến lúc đó, ngay bây giờ Việt Nam đã nếm mùi, hàng lậu Trung Quốc đang tràn ngập các chợ.
Điểm then chốt của đại hội đảng Trung Quốc là chuyển giao quyền hành cho thế hệ mới, gọi là thế hệ thứ tư, sau các thế hệ Mao, Đặng, và Giang. Thế hệ mới này từ khoảng 50 đến hơn 60 tuổi, trong lúc trẻ họ đã trải qua cơn bão táp phũ phàng của cuộc Cách mạng Văn hóa Vô sản. Có người đã bị tù đầy, nhưng cũng có những kẻ thời cơ, phục tùng bám lấy các nấc thang để leo dần đến đỉnh cao hiện nay. Tuy nhiên họ có một điểm chung là dễ thích ứng và ngày nay họ sống thoải mái với những ông chủ kinh doanh được đón vào đảng để ganh nhau như tư bản cạnh tranh và leo dần đến những cấp chỉ đạo ở địa phương. Thế hệ này biết khi nào phải ca bài "con cá" xã hội chủ nghĩa, khi nào phải ngậm miệng ăn tiền. Họ cũng biết lúc nào phải né đụng độ, lúc nào có thể kết hợp liên minh. Phần lớn thế hệ lãnh đạo này là những người có học. Năm 2002, trên 82% của số 62 tỉnh ủy và chủ tịch tỉnh là những người có bằng đại học. Vừa dốt vừa hăng chỉ có phá hoại.
Đảng Cộng sản Việt Nam nên nhìn những kinh nghiệm này mà học hỏi. Nhưng liệu trong tương lai xa có một thế hệ nào đó làm đổi hẳn mầu đảng Cộng sản TQ để thiết lập một chế độ dân chủ như Tây phương không" Đảng đổi mầu là chuyện tất nhiên, chỉ còn vấn đề thời gian. Nhưng Trung Quốc theo một chế độ giống như Tây phương là chuyện không chắc. Họ không bắt chước ai, họ chỉ theo dân tộc tính của họ. Từ thời Đặng Tiểu Bình, họ nói TQ theo chủ nghĩa xã hội với đặc tính riêng của dân tộc. Họ không nói đến Mác-Lê hay "tư tưởng" Mao Trạch Đông. Chỉ có đồ vừa ngu vừa dốt mới bắt cả nước đi theo giáo điều hay "tư tưởng" của một xác ướp và lạc hậu với thời gian.
Không có sức mạnh vũ lực nào hăm dọa được đảng Cộng sản TQ kể từ khi nó chiếm toàn bộ lãnh thổ Hoa lục năm 1949. Vậy bây giờ nó sợ cái gì" Nó sợ xu thế của một thế giới mới, với mạch động tư bản chủ nghĩa đang rộn rã đập trong cơ thể xã hội Trung Quốc. Nó bắt buộc phải cải tổ sâu rộng để tiếp tục giữ được chính quyền trong một khối dân chúng càng ngày càng có khuynh hướng nghe theo những đòi hỏi của chủ nghĩa tư bản, chớ không còn tuân theo những mệnh lệnh của các lãnh tụ đảng. Sự cải tổ đó đã được tiến hành mạnh mẽ từ mấy năm qua sau khi Giang Trạch Dân khóa họng được phe bảo thủ giáo điều già nua trong đảng với việc thẳng tay diệt trừ tham nhũng đến độ đem xử bắn cả một Phó Chủ tich Quốc hội. Sự cải cách công khai dễ thấy nhất là đảng đã mở cửa cho kẻ thù cũ, giai cấp tư sản gia nhập đảng. Thành phần tư sản trong đảng đã tăng mạnh và tư doanh nay là sức đẩy chính cho kinh tế TQ, chiếm 1/3 sức sản xuất. Cứ đà này chẳng bao lâu người ta sẽ thấy Cộng sản gia nhập khối tư sản chớ không phải tư sản gia nhập CS.
Thâu nhận tư sản chỉ là cải cách chiều rộng, còn chiều sâu nữa. Người ta tin rằng trong cuộc đại hội lần này họp ở Bắc Kinh, đảng Cộng sản TQ sẽ sửa đổi cả cương lĩnh đảng để có thể tự xưng là đảng của giai cấp công, nông và tư sản. Nhưng cũng đừng nên tin rằng nó sắp biến thành một đảng dân chủ theo kiểu Tây phương. Mèo trắng, mèo đen, mèo nào nó cũng ôm, trừ những loại mèo cắn lại chủ. Bởi vậy sự đàn áp đối lập vẫn tiếp tục, và những vi phạm nhân quyền vẫn diễn ra khi nó thấy cần để bảo vệ mạng sống của nó. Nếu vậy thế giới Tây phương nhất là Mỹ không tẩy chay, lên án và hăm dọa cho nó sợ hay sao" Hãy quên đi một ảo tưởng. Năm 1989, Bắc Kinh đàn áp đẫm máu cuộc biểu tình Thiên An Môn mà Mỹ không chặn bàn tay nó được, thử hỏi ngày nay nó đã mạnh, có uy thế quốc tế hơn, Mỹ làm gì được nó" Cho đến đánh võ mồm cũng phải gượng nhẹ chớ đừng nói đến lên án hay hỏi tội.
Trong khi đó TQ học được bài học thiết yếu nhất trong các vấn đề bang giao quốc tế. Trên thế giới ngày nay, khi anh mạnh về kinh tế, chẳng có nước nào dám đụng đến lông chân của anh, trừ phi anh đi xâm lăng nước khác. Cố nhiên sức mạnh quân sự cũng cần, nhưng cần để tự vệ và điều tối kỵ là chớ dính líu đến những tổ chức khủng bố mà mất mạng. Trước ngày họp đại hội đảng, Trung Quốc đã áp dụng bài học đó trong cuộc họp với ASEAN ở Cam Bốt. TQ đã ký với ASEAN một thỏa ước khuôn khổ, gia tăng hợp tác kinh tế nhằm giải tỏa giao thương cho một khu vực có đến 1.7 tỷ người tiêu thụ, hạ dần quan thuế biểu từ năm 2005 đến năm 2010. Nắm được thỏa hiệp này TQ coi như đã nắm được tất cả, chẳng cần phải dùng vũ lực xâm lấn nước nào. Với số dân 1.2 tỷ người và kinh tế phát triển mạnh, Trung Quốc làm minh chủ "mại dô" còn tốt hơn làm minh chủ vũ lâm. Do đó Biển Đông có thể bớt sóng và khối ASEAN đã thỏa hiệp được về luật hành xử Nam Hải, để sẵn sàng mời TQ tham gia. Bốn nước ASEAN kém phát triển là Cam Bốt, Lào, Miến Điện và Việt Nam được khoan hồng đến năm 2015 mới phải hạ hàng rào thuế. Nhưng chẳng cần chờ đến lúc đó, ngay bây giờ Việt Nam đã nếm mùi, hàng lậu Trung Quốc đang tràn ngập các chợ.
Điểm then chốt của đại hội đảng Trung Quốc là chuyển giao quyền hành cho thế hệ mới, gọi là thế hệ thứ tư, sau các thế hệ Mao, Đặng, và Giang. Thế hệ mới này từ khoảng 50 đến hơn 60 tuổi, trong lúc trẻ họ đã trải qua cơn bão táp phũ phàng của cuộc Cách mạng Văn hóa Vô sản. Có người đã bị tù đầy, nhưng cũng có những kẻ thời cơ, phục tùng bám lấy các nấc thang để leo dần đến đỉnh cao hiện nay. Tuy nhiên họ có một điểm chung là dễ thích ứng và ngày nay họ sống thoải mái với những ông chủ kinh doanh được đón vào đảng để ganh nhau như tư bản cạnh tranh và leo dần đến những cấp chỉ đạo ở địa phương. Thế hệ này biết khi nào phải ca bài "con cá" xã hội chủ nghĩa, khi nào phải ngậm miệng ăn tiền. Họ cũng biết lúc nào phải né đụng độ, lúc nào có thể kết hợp liên minh. Phần lớn thế hệ lãnh đạo này là những người có học. Năm 2002, trên 82% của số 62 tỉnh ủy và chủ tịch tỉnh là những người có bằng đại học. Vừa dốt vừa hăng chỉ có phá hoại.
Đảng Cộng sản Việt Nam nên nhìn những kinh nghiệm này mà học hỏi. Nhưng liệu trong tương lai xa có một thế hệ nào đó làm đổi hẳn mầu đảng Cộng sản TQ để thiết lập một chế độ dân chủ như Tây phương không" Đảng đổi mầu là chuyện tất nhiên, chỉ còn vấn đề thời gian. Nhưng Trung Quốc theo một chế độ giống như Tây phương là chuyện không chắc. Họ không bắt chước ai, họ chỉ theo dân tộc tính của họ. Từ thời Đặng Tiểu Bình, họ nói TQ theo chủ nghĩa xã hội với đặc tính riêng của dân tộc. Họ không nói đến Mác-Lê hay "tư tưởng" Mao Trạch Đông. Chỉ có đồ vừa ngu vừa dốt mới bắt cả nước đi theo giáo điều hay "tư tưởng" của một xác ướp và lạc hậu với thời gian.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình