Ở vùng Hoa Nam lan sang đến Việt Nam người ta vẫn thích chơi cờ Tướng nên trước đây đã nẩy sinh ra các vị Kỳ vương ở Hong Kong cũng như ở Chợ Lớn. Nhưng ở miền Hoa Bắc lan qua đến Đài Loan và Nhật Bản, một loại cờ rất được phổ thông là Vi kỳ tức cờ vây. Đây là loại cờ cổ đại, có hai thứ quân đen và trắng tìm cách vây hãm nhau. Nay trận Vi kỳ thời cuộc eo biển Đài Loan bỗng thấy đến hồi gay go.
Đầu tuần này Hoa lục đưa một bản “bạch thư” coi như một chiêu khoa gươm loảng xoảng, trong đó Bắc Kinh hăm dọa sẽ dùng võ lực tấn công nếu Đài Loan trì hoãn không chịu thương thuyết thống nhất. Thời điểm cũng không có gì lạ, vì “đến hẹn lại lên” mỗi lần có vụ bầu Tổng Thống ở Đài Loan chế độ Bắc Kinh lại thấy cần hăm he gây áp lực. Năm 1996 Bắc Kinh đã phóng phi đạn và tập trận trong eo biển để diễn võ dương oai. Trước đây Hoa Lục hăm Đài Loan “nếu ngươi tuyên bố độc lập là ta đánh”. Bây giờ Bắc Kinh dọa “nếu ngươi chần chờ không chịu thương thuyết thống nhất là ta đánh”. Xem ra có khác.
Tình thế thật gay go, cũng giống như mấy ông tướng cầm quân ngồi ở Bắc Kinh bỗng đi thêm một nước quyết liệt, đem quân cờ đen của họ dí vào tạo thành thế vây chặt đám quân trắng của mấy ông Đài Bắc. Cho đến nay Đài Loan không hề công khai tuyên bố độc lập, dù vậy vẫn không được yên. Bởi vì tiếng gươm loảng xoảng nay đã sát tới cổ “không chịu nói chuyện thống nhất với ta là ta chém”. Vậy các ông quân trắng Đài Loan đã bấn xúc xích chưa" Chưa... Trái lại họ còn cười khì và thủng thẳng nói Bắc Kinh quên là từ năm 1949 vẫn có hai thể chế hai bên bờ eo biển Đài Loan, hai thể chế này riêng rẽ, không phụ thuộc nhau.
Đài Loan đưa ra một tuyên bố trả lời tối hậu thư của Bắc Kinh: “Sự kiện Trung Cộng lâu nay vẫn không chịu nhìn nhận sự hiện diện của Trung Hoa Dân Quốc chỉ tạo thêm rắc rối và căng thẳng giữa hai bên. Nó hoàn toàn không có lợi cho việc giải quyết những vấn đề thực dụng”. Đài Loan đã phản pháo nhẹ nhàng mà bảo Bắc Kinh nên ngưng việc tranh cãi về quy chế chính trị Đài Loan để thảo luận về cải thiện mối quan hệ kinh tế đang bành trướng thì hơn, chớ đừng đưa ra những tuyên bố không có lợi, phản tuyên truyền như vậy. Chúng tôi xem cuộc cờ quân trắng quân đen này mà thấy tức cười vô cùng.
Nếu chần chờ không chịu nói chuyện là đánh, vậy có đặt ra thời hạn nào để quá hạn đó quân chàng đen sẽ bóp cổ quân thiếp trắng hay không" Không có thời hạn nào bởi vì hiển nhiên quân đen cần quân trắng chớ không dám đem giết. Chưa kể muốn giết cũng khó. Các ông nhà báo Tây phương thích nói đến “tối hậu thư” là tùy ý suy diễn. Nhưng xem ra cái tối hậu thư đó lủng những lỗ toang hoác. Trước hết Bắc Kinh không còn đưa ra điều kiện như trước đây bắt Tổng Thống đương kim Lý Đăng Huy phải công khai rút lại lời tuyên bố của ông từ năm ngoái nói Hoa Lục và Đài Loan phải “thiết lập mối quan hệ giữa quốc gia và quốc gia”. Nếu cuộc thương thuyết giữa hai bên bị ngưng trệ đến nay là vì Bắc Kinh đã đơn phương rút khỏi đàm phán, đòi họ Lý phải rút lại lời nói. Bạch thư của Bắc Kinh đột nhiên không đòi điều kiện đó mà còn hứa hai bên nói chuyện bình đẳng.
Ngoài ra Bắc Kinh cũng gác qua một bên một yêu sách là cuộc đàm phán giữa hai bên phải nhằm trước tiên vào mục tiêu thống nhất chính trị trước khi nói đến chuyện khác. Thực tế là cho đến nay ông Lý Đăng Huy không hề rút lại lời nói “quan hệ quốc gia và quốc gia”. Họ Lý lần này không ra tranh cử nữa, những cả ba ứng cử viên hàng đầu các đảng tranh ghế Tổng Thống Đài Loan năm nay cũng không lúc nào tỏ thái độ muốn rút lại lời nói của ông Lý. Bản tuyên bố của Hoa lục viện Đài Loan, một cơ quan có tầm cỡ Nội các của Đài Bắc, chỉ cho thấy là Đài Loan càng cố thủ trong lập trường “quan hệ giữa quốc gia và quốc gia”, khi nhấn mạnh đến thực tế có hai chủ quyền riêng biệt ở Hoa Lục và ở Đài Loan không hệ bị phụ thuộc vào nhau. Tuy nhiên bản tuyên bố của Đài Loan cũng dùng những lời lẽ thận trọng để không chọc giận Hoa Lục hiện có 2.1 triệu quân trong khi Đài Loan chỉ có 376,000 quân dưới cờ.
Nếu vậy Bắc Kinh muốn gì khi khoa gươm loảng xoảng" Bắc Kinh muốn hù dọa cử tri Đài Loan phải có thái độ về thương thuyết thống nhất nếu muốn có hòa bình và ổn định. Nhưng 4 năm trước, Bắc Kinh phóng phi đạn đến sát Đài Loan và diễn tập quân sự ở eo biển chỉ làm cử tri Đài Loan nổi giận chớ không làm họ khiếp sợ chút nào khi có hai hạm đội Mỹ hờm sẵn để phòng vệ cho họ. Bắc Kinh có dám chơi lại trò chơi chiến tranh không" Một dấu hỏi lớn.
Bất luận thế nào chỉ có một thực tế nổi bật là Bắc Kinh rất khổ sở trước thái độ thủng thỉnh của Đài Loan không chịu mở lại cuộc thương thuyết thống nhất. Ở đây vấn đề thời gian được đặt ra. Bắc Kinh cần giải quyết gấp vấn đề “một nước hai chế độ”, không phải vì cần tiền đầu tư hay cần hoàn tất một sự thống nhất trên danh nghĩa sau khi đã thâu hồi Hong Kong và Macao. Cần gấp là vì càng để lâu càng có hại cho chế độ Bắc Kinh. Thời gian càng kéo dài, chế độ Đài Loan càng củng cố và hoàn thiện được chế độ dân chủ. Năm 1996 dân Đài Loan lần đầu tiên trực tiếp bầu Tổng Thống. Năm nay có đến 3 ứng cử viên ra tranh cử tiêu biểu cho đa nguyên đa đảng. Như vậy càng để lâu, vấn đề Hoa Lục-Đài Loan rút cuộc sẽ là vấn đề tranh chấp giữa hai chế độ, một có dân chủ và một không có dân chủ, chớ không còn đơn giản là vấn đề thống nhất đất nước. Ai bảo Vi kỳ không có kỳ vương"
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình