Hoa Kỳ đang tính toán như thế nào về Châu Á" Đây là một câu hỏi lớn, và các câu trả lời dự đoán có thể chiếu rọi ánh sáng phần naò về một ván cờ chắc chắn là ảnh hưởng tới tình hình Việt Nam trong nhiều năm tới.
Trong tuần qua, Bộ Trưởng Quốc Phòng Mỹ William Cohen công du Nam Hàn và Nhật, và tại hai nơi này ông đã khẳng định rằng Bắc Hàn vẫn là một hiểm họa quân sự đáng sợ, và rằng Mỹ vẫn cần phải đóng quân tại cả Nam Hàn và Nhật. Lời thuyết phục đó gần như ai cũng đoán ra được, bởi vì không lẽ lại nói rằng Trung Quốc là một hiểm họa kinh khủng nhất Á Châu hiện nay, mà tình hình dàn hòa hai miền Triều Tiên đang làm nhiều người Nam Hàn và Nhật chất vấn về sự cần thiết có mặt của quân đội Mỹ. Mà nói đụng chạm tới Bắc Kinh thì cành vô lý nữa, khi lưỡng viện Quốc Hội Mỹ đã phê chuẩn thương ước Mỹ-Hoa để các đại công ty Mỹ ào ạt vào làm ăn.
Nhưng các dàn dựng khác lại cho thấy nỗi lo thật của Mỹ. Nỗi lo khi Quốc Hội Mỹ tường trình rằng chính quân đội Trung Quốc đã tài trợ cho đạo quân Miến Điện gốc Wa ở vùng Tam Giác Vàng, và đã chở thuốc phiện từ nội điạ Trung Quốc vào vùng này để tung ra toàn cầu. Nhiều bộ đội Trung Quốc đã kết hôn với phụ nữ ngừơi Wa, và kết thân máu mủ với đạo quân 25,000 người Wa nơi núi rừng Miến Điện.
Cuộc tranh chấp quyền lực trong nội bộ Đảng CS Lào cũng thêm nhiều bí hiểm: những cuộc nổ bom giữa thủ đô, thậm chí ngay bên cổng Tòa Đại Sứ CSVN ở Vạn Tượng, và rồi một Bộ Trưởng Lào biến mất. Xuôi về Nam một tí, Bắc Kinh bơm tiền aò ạt vào Cam Bốt, ký kết quân viện, và xây dựng các hội Hoa Kiều, tài trợ SV qua Bắc Kinh du học miễn phí. Có vẻ như là Mỹ đã cố ý bỏ lơ Miên-Lào cho Hoa Lục quậy phá. Như vậy để làm chi"
Trong tuần qua, chúng ta mới thấy thêm là Thaí Lan và CSVN đã ký nhiều hiệp ước an ninh, và các bản tin ghi rõ là gồm cả “vấn đề kiểm soát ma túy và tội phạm xuyên quốc gia.” Chính Tổng Thư Ký Hội Đồng An Ninh Quốc Gia Thái Kachadpai Burusapatana đã tới VN các ngày 11-15 tháng 9, gặp Bộ Trưởng Công An Lê Minh Hương “chia xẻ nhiều vấn đề an ninh khu vực.” Nói tới ma túy, là phải nghĩ ngay tới Hoa Lục; cũng vậy, khi nói tới an ninh khu vực. Trong các hiệp ứơc ký kết có ghi là “cùng tăng cường tuần tiễu vùng biển để bảo vệ ngư dân.” Hiển nhiên không phải để đối phó với mấy băng đảng tội ác ở Bangkok hay Sài Gòn.
Nhưng tới độc chiêu “thượng đỉnh Mỹ-Ấn” thì ván cờ hiện ra khá rõ. Mới 2 năm trước, Mỹ còn hục hặc Ấn về tội thử nghiệm vũ khí nguyên tử, và trừng phạt kinh tế nữa. Vậy mà hồi tháng 3, Clinton đã thành vị Tổng Thống Mỹ đầu tiên viếng thăm Ấn trong hơn 2 thập niên. Và tuần trước, Clinton còn tiếp Thủ Tướng Ấn Atal Behari Vajpayee tại Washington, nghĩa là một hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Ấn trong vòng 7 tháng. Làm gì mà gặp nhau lắm thế" Hiển nhiên Clinton không phải lo chuyện giao tế xã hội.
Cũng hệt như chuyến Clinton thăm Việt Nam tháng 11 tới cũng không phải lề lối xã giao thường. Kiểu cách Hoa Kỳ làm thân với Ấn và VN làm nằm trong một chiến lược bao vây Hoa Lục. Làm lơ cho Trung Quốc quậy phá Miến, Lào, Cam Bốt... chính là thủ đoạn để Việt Nam phải nghiêng về Hoa Kỳ cho thế lực Trung Quốc quanh mình giảm nhẹ. Cộng dân số Laò và Cam Bốt chưa tới 10 triệu người, nên Hoa Kỳ bỏ con tép này để chụp con tôm 80 triệu người tại Việt Nam.
Những chiến lược đó không có gì bí hiểm cả. Ai cũng đoán được. Cũng như những đòn thế sơ đẳng của bài Lôi Vũ Quyền. Không cao siêu gì. Nhưng khi có kình lực kinh tế Mỹ vào thì thực là kinh khủng, vượt xa các đòn thế cao siêu mà không có tiền.
Trong tuần trước, Bruce Reidel, viên chức Hội Đồng An Ninh Quốc Gia của Clinton, họp báo giaỉ thích, “Quan hệ với Ấn Độ không phải là trò chơi quân bình với quan hệ giữa chúng ta với Trung Quốc...” Có thực vậy không"
Nếu có ai nhớ lịch sử một chút thì hình như không hẳn vậy. Mới một phần tư thế kỷ trứơc, các viên chức Mỹ cũng nói tương tự khi tán tỉnh Trung Quốc - rằng chuyện này không phải quân bình với sức mạnh Liên Xô. Chính Zbigniew Brzezinski, cố vấn an ninh quốc gia của TT Carter, viết trong hồi ký rằng một cách công khai thì bình thường quan hệ Mỹ-Hoa không dính gì tới chuyện kình địch Mỹ-Nga, nhưng sự thật thì ông thú nhận rằng chính sách chơi với Hoa để cản Liên Xô thiệt là “xuất sắc.”
Cũng chính Ấn Độ nói là chuyện Mỹ-Ấn kết thân không dính gì với quân bình thế lực Trung Quốc, nhưng ông Brajesh Mishra, cố vấn An Ninh Quốc Gia Ấn Độ lại noí với Washington Post rằng “Ấn Độ bây giờ được xem như có khả năng cung cấp thế quân bình Á Châu.” Cũng không đụng chạm gì Hoa Lục, nhưng ai cũng đoán được.
Và khi kết hợp thế cờ đầu năm nay, khi Ấn, Nhật, Singapore và Việt Nam bàn chuyện chống hải tặc bể Đông thì phải hiểu sâu hơn. Ván cờ đã chuyển động. Còn chuyện Phan Văn Khải, Trần Đức Lương có đi Bắc Kinh gặp đàn anh thì cũng để làm hoa mắt thôi.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình