Bạn thân,
Trong 11 tháng đầu năm 1999, trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn đã bắt và xử lý gần 3.000 vụ buôn lậu với tổng trị giá khoảng 20 tỉ đồng. Ông Đoàn Bá Nhiên - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lạng Sơn cho biết như trên. Ông Nhiên còn cho biết “Diễn biến căng thẳng nhất hiện nay là tình hình chuyển hàng lậu qua các đường mòn, đường “cánh gà” hai bên cửa khẩu.”
Từ Đồng Đăng về Hà Nội tàu ĐĐ4 khởi hành đúng 13 giờ 30. Khách vắng. Hầu như các bà, các cô đều tay xách nách mang những bao, những bó, hộp hàng hoá, nào nồi cơm, bình đun nước điện, quần áo, chăn, chiếu... Tàu chuyển bánh được độ mười phút thì một phụ nữ trẻ đến ngồi cạnh chúng tôi nhờ mang giúp bọc quần áo hẹn qua ga Lạng Sơn sẽ lấy lại. “Dạo này hàng về ít. Chuyến này đi em vơ lại mấy cái quần áo chuyến trước dạt ra.” Tôi bắt chuyện luôn: “Có hay bị tịch thu hàng không"”. “Kiểm soát trên tàu quen mặt bọn người đi chẻ hàng như chúng em cả. Mình đừng quá lộ liễu mà chỉ cần che đậy một chút là qua thôi. Với lại, ai mà chả mang hàng”. Người phụ nữ tên là H. Chị ta cho biết chị là dân làm ăn cò con, mỗi chuyến hàng lãi khoảng dăm chục nghìn, đủ lo tiền gạo mắm cho gia đình.
Trong 11 tháng đầu năm 1999, trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn đã bắt và xử lý gần 3.000 vụ buôn lậu với tổng trị giá khoảng 20 tỉ đồng. Ông Đoàn Bá Nhiên - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lạng Sơn cho biết như trên. Ông Nhiên còn cho biết “Diễn biến căng thẳng nhất hiện nay là tình hình chuyển hàng lậu qua các đường mòn, đường “cánh gà” hai bên cửa khẩu.”
Sau đây là phóng sự của báo Lao Động trong nước về “Những đường mòn sôi động”.
Chẳng phải chờ đợi lâu, mỗi người tốn 5.000 đồng tiền xe, nửa giờ sau chúng tôi đã đến Đồng Đăng. Đồng Đăng nóng lên trong mùa lạnh bởi những con đường ban trưa rầm rập những xe tải chạy cuốn bụi mịt mù, xe ôm xếp từng dãy dài bên đường chờ khách và những khách từ phương xa lên đây đóng hàng. “Lên cổng Trắng chơi đi, anh à. Mỗi người một nghìn đồng thôi à”. Một anh xe ôm đã nhanh nhẹn sà đến chỗ chúng tôi đứng mời chào. Chúng tôi quyết định đi xem sao.
Đường vào cổng Trắng phải qua một barie mà bên cạnh là Trạm Kiểm soát liên ngành. Chúng tôi bắt gặp hai em trai làm cửu vạn chừng 14, 15 tuổi vai quàng sợi dây buộc lủng lẳng một bao tải dứa sau lưng. Và khi chúng tôi chụp ảnh thì một trong hai em đã quay lại nhìn chúng tôi đầy vẻ ngạc nhiên như ý bảo rằng ở đây công việc này chẳng có gì là lạ mà phải chụp.
Vì không chuẩn bị trước các thủ tục cần thiết nên chúng tôi không thể qua cổng chắn sang địa phận TQ, đành chấp nhận đứng nhìn cảnh người tấp nập qua lại. Những người đàn ông Tàu đang gồng mình gánh những thùng hàng đan bằng tre dáng vẻ lam lũ hoàn toàn trái ngược với những ông thương nhân (lảo pản) TQ khác, áo phẳng phiu bỏ trong quần, lưng dắt điện thoại di động. Sau người là xe. Cứ từng hồi một, lại thấy những chiếc xe thồ Minsk chở hàng chạy về thị trấn. Đứng trên đường nhựa, chúng tôi có thể thấy những người vác hàng đang đi, có lúc ngừng lại nhìn ra tứ phía rồi co chân chạy men theo các lối mòn nhỏ dưới chân núi.
“Giờ này chưa nhiều đâu à. Đến khoảng 4, 5 giờ chiều, thừa lúc trạm đổi phiên gác, xe thồ hàng phóng qua ào ào, cửu vạn đi thành từng nhóm dưới các chân núi àọ.” - Anh xe ôm người dân tộc Tày lại gợi chuyện. Tôi lật sổ ghi chép, và nhận thấy những gì anh ta nói rất gần với những thông tin mà ông Hứa Công Anh - Trưởng Phòng Điều tra chống buôn lậu Hải quan tỉnh Lạng Sơn - cho chúng tôi biết trong cuộc làm việc ngày hôm trước.
Trong 11 tháng, hải quan cửa khẩu đã bắt được 615 vụ buôn lậu với tổng trị giá hơn 8 tỉ đồng. Điển hình nhất là vụ bắt giữ 39.000 mét vải, hơn 1,7 tấn tinh dầu xá xị và hai vụ lưu hành gần 50 triệu đồng tiền VN giả... Buôn lậu vẫn chưa giảm đâu - ông Anh nhấn mạnh - Bọn chúng đã thay đổi chiến thuật, chẻ nhỏ hàng ra thuê cửu vạn đưa qua cửa khẩu rồi dùng xe máy phân khối lớn vận chuyển sâu về thị xã. Hầu hết các vụ buôn lậu bắt được từ đầu năm đến nay đều tại các khu vực đường mòn, đường cánh gà. Khả năng gần Tết, buôn lậu sẽ còn phức tạp hơn...
Từ Đồng Đăng về Hà Nội tàu ĐĐ4 khởi hành đúng 13 giờ 30. Khách vắng. Hầu như các bà, các cô đều tay xách nách mang những bao, những bó, hộp hàng hoá, nào nồi cơm, bình đun nước điện, quần áo, chăn, chiếu... Tàu chuyển bánh được độ mười phút thì một phụ nữ trẻ đến ngồi cạnh chúng tôi nhờ mang giúp bọc quần áo hẹn qua ga Lạng Sơn sẽ lấy lại. “Dạo này hàng về ít. Chuyến này đi em vơ lại mấy cái quần áo chuyến trước dạt ra.” Tôi bắt chuyện luôn: “Có hay bị tịch thu hàng không"”. “Kiểm soát trên tàu quen mặt bọn người đi chẻ hàng như chúng em cả. Mình đừng quá lộ liễu mà chỉ cần che đậy một chút là qua thôi. Với lại, ai mà chả mang hàng”. Người phụ nữ tên là H. Chị ta cho biết chị là dân làm ăn cò con, mỗi chuyến hàng lãi khoảng dăm chục nghìn, đủ lo tiền gạo mắm cho gia đình.
Gần tám giờ tối khi tàu dừng lại ở ga Long Biên thì không khí bỗng trở nên khẩn trương, ồn ào lên hẳn. Những người “chẻ” hàng gần như đồng loạt xuống ga, í ới gọi tìm người thân hoặc bốc vác phụ mang giúp hàng hoá. Những thùng carton hàng trước đó chẳng thấy giờ bỗng từ đâu ào ạt tuôn xuống sân ga. Chính vì hàng nhiều mất nhiều thời gian bốc xuống mà tàu ĐĐ4 tối 27.11 đã phải đỗ lại lâu hơn thời gian thông báo bốn phút, sau đó mới tiếp tục chuyển bánh về ga Hà Nội. Lúc này, khách trên tàu chỉ còn lại khoảng vài chục người, rõ ràng là những người không phải đi buôn. Còn những người đi buôn vừa xuống kia là buôn lậu.
Hôm vừa đặt chân đến Lạng Sơn chúng tôi được biết cơ quan chức năng đang điều tra vụ ăn tiền mãi lộ xe chở hàng và tham ô hơn 4 tỉ đồng tại Trạm kiểm dịch quốc tế Đồng Đăng. Ông Đoàn Bá Nhiên cho biết tỉnh Lạng Sơn đã tiến hành cho dân và cán bộ một số ngành làm cam kết không buôn và vận chuyển thuê hàng lậu. Việc cam kết là rất cần thiết song để kiểm soát thực hiện đến đâu thì chẳng đơn giản. Đối với tỉnh Lạng Sơn, hàng TQ đưa qua biên giới không có chứng từ hợp pháp thì đều quy là hàng lậu thuộc đối tượng bị bắt giữ. Tuy nhiên trong chợ Đồng Đăng, ngồn ngộn hàng TQ không dán tem vẫn bày bán công khai. Ông Nhiên thừa nhận “việc kiểm tra cũng chỉ có mức độ chứ làm sao đủ người để làm khắp được.”
Nhưng những người như chị H.thì có lý lẽ riêng. Thay cho lời chào từ biệt chúng tôi trước khi xuống ga Bắc Ninh chị ta cười nói: “Chúng em còn đi chẻ được dài dài. Anh không thấy ôtô chạy rầm rập trên đường và hàng của nhà tàu còn nhiều gấp bội chúng em sao" Nhà tàu còn kiếm cơm được thì chúng em cũng phải kiếm chút cháo chứ!”
Bạn thân,
Bài báo không chỉ rõ “nhà tàu” là nhà gì. Có lẽ là nhà ga tàu lửa.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình