Các ông truyền thông Mỹ “đúc” ra những chữ mới thật tài. Tiếng Anh chữ kleptomania chỉ có nghĩa là tật ăn cắp, nhưng khi đem ghép vào “cracy” nó thành “Ăn cắp trị” coi như một chế độ chính trị. Chúng ta đã có democracy là dân chủ, có nghĩa là chế độ dân làm chủ, dân tự cai trị bằng cách bầu ra những người đại diện qua phổ thông đầu phiếu. Chúng ta còn có aristocracy là quý tộc trị và gần đây có từ mới technocracy là kỹ thuật trị, ý nói các chuyên gia kỹ thuật lên cầm quyền cai trị chớ không phải mấy ông chính trị đảng phái. Nay đến chế độ “Ăn cắp trị” chắc là hết thuốc chữa rồi.
Từ ngữ này được dùng trong một bài có tựa đề “Gangster State”, tức là “Quốc gia băng đảng ăn cướp”. Quốc gia nào mà quý như vậy" Bài báo được viết nhân vụ có những cuộc điều tra về chính trường tham nhũng của nước Nga hậu Cộng sản, đăng trên tạp chí Newsweek từ hơn hai tuần nay, đã làm tôi thích thú về những từ ngữ mới. Nhưng tôi không viết ngay chỉ vì Việt Nam. Xin đừng hiểu lầm, tôi không ám chỉ ai mà thật ra chỉ vì tình hình Việt Nam hai tuần qua có quá nhiều chuyện đáng viết nên tôi chưa kịp viết về nước Nga.
Nạn nhũng trị ở Nga, người ta đã biết từ lâu bởi vì trong bao năm qua người ta đã thấy những vật quý trong các viện bảo tàng của thời Nga hoàng đã có phép lạ đội nón ra đi phơi phới để đến tay các nhà tư bản gộc ở ngoại quốc. Rồi đến chính sách kinh tế mập mờ ở Nga, đổi mới không ra đổi nới, các băng đảng mafia đủ loại mọc lên tạo ra những dân tỷ phú móc nối chặt chẽ với các đảng phái và cả các nhân vật có thế lực nhất ở điện Kremlin. Rồi đến năm 1998, khi kinh tế Nga xuống dốc nguy hiểm, người ta thấy các ông có thế lực trong chính quyền đem bán thốc bán tháo những chứng khoán của nhà nước để lấy tiền mua đô la đưa ra... ngoại quốc đầu tư. Chuyện này thật ra cũng không có gì sai trái trên pháp lý. Chỉ có điều là họ bán chứng khoán trước khi đồng tiền Nga phá giá. Tại sao họ biết tiền Nga sắp phá giá để làm như vậy" Câu trả lời chỉ có một: họ là tay trong biết trước được những quyết định tối quan trọng như việc phá giá tiền của nhà nước.
Nhưng đến tháng 5 vừa qua, các điều tra viên của Anh quốc phát hiện một vài dấu vết chuyển ngân lạ của các công ty, đưa họ đến Gia Nã Đại. Rồi từ đây cùng với nhân viên FBI, các nhà điều tra lần mối đến một nhà ngân hàng cỡ trung nhưng có nhiều uy tín là Ngân hàng New York ở Mỹ. Lúc đầu không có gì lạ vì chuyển tiền bạc qua lại giữa các ngân hàng trên khắp thế giới là chuyện thường. Nhưng khi xét thật kỹ, người ta nghi có chuyện “rửa tiền” vì qua các chương mục của ngân hàng, người ta thấy có hàng tỷ và hàng tỷ đô la làm khách trọ vãng lai, nghĩa là qua đó nghỉ ít lâu rồi chạy đi nơi khác. Tất cả các chương mục này lần ra tới gốc, té ra là của một mạng lưới như cái mạng nhện gồm các công ty lớn nhỏ công và tư của nước Nga.
Ngày 19-8-99 tờ New York Times phát giác vụ này, tuy còn đang nằm trong vòng điều tra. FBI cho biết có thể có từ 4.5 đến 10 tỷ Mỹ kim đã được “rửa” qua hệ thống này. Thế nào là “rửa tiền”" Đó là đem những loại tiền bẩn có gốc bất lương như tiền ăn cắp, tham nhũng, hối lộ, tiền lời nhà chứa, mãi dâm và buôn bán ma túy... đem ra giặt rũ (laundering) bằng cách chuyển đi chuyển lại các món tiền đó qua các ngân hàng để rồi đến giai đoạn chót nó thành “tiền sạch”, có gốc lương thiện và đem ra đầu tư hay bỏ vào chương mục tiết kiệm của những ngân hàng lớn mà không bị nghi ngờ.
Câu hỏi lớn nhất đặt ra ở đây là tiền đó ở đâu ra mà lắm thế" Dù cho là tiền bất lương “truyền thống”, như tiền của các băng đảng làm chủ các ngành mại dâm, ma túy hay cả bán vũ khí lậu đi nữa, nó cũng không thể quá nhiều như vậy. Phải chăng trong đó có cả những số tiền ăn cắp bòn rút của các khoản tín dụng mà IMF (Quỹ Tiền Tệ Quốc tế) đã cho nhà nước Nga vay để... “cứu nguy kinh tế”" Câu hỏi này đã làm nổ lớn vì nó dính líu tùm lum, kể cả chính trường Mỹ vì các Tổng Thống Mỹ từ thời ông Bush đến thời Clinton vẫn có chủ trương là giúp nước Nga hậu Cộng sản từng bước tiến lên một chế độ tự do dân chủ thực sự. Giúp bằng cách bơm tiền cho chính phủ Yeltsin để cứu gỡ nền kinh tế rách nát do chế độ cộng sản để lại.
Cùng lúc vụ “rửa tiền” của Nga được phanh phui trên thế giới, một ông cựu công tố liên bang của Nga, ông Skuratov, vừa bị Yeltsin sa thải, đã tố một chuyện động trời nữa. Đó là việc Tổng Thống Yeltsin và hai cô con gái đã ăn hối lộ vì nhận của một nhà kinh doanh Thụy Sĩ các thẻ tín dụng và 1 triệu đô la Mỹ cho đám tùy tùng để đi chơi Budapest, Hung Gia Lợi năm 1994. Luật sư của gia đình Yelstin đã lên tiếng bác bỏ lời tố cáo này. Skuratov còn tố cáo các nhân vật cao cấp của Nga đã nhận hối lộ hàng triệu đô la của công ty Malabetex, trụ sở ở Thụy Sĩ. Các cuộc điều tra đang tiến hành và cả IMF cũng đang tích cực xem lại vấn đề viện trợ cho Nga.
Hãy chờ kết quả điều tra, nhưng ngay trong lúc này người ta đã thấy cái bóng “mafia” khổng lồ mờ mờ ảo ảo như ma bao trùm lên nước Nga đang biến mất dần... Nó đã trở thành hiện thực mà hóa thành “nhà nước” Nga rồi. Vụ “nhũng trị” Nga có dính líu gì đến Việt Nam" Cố nhiên không, ngay cả chế độ cũng khác. Nga là nước hậu cộng sản, còn Việt Nam là nước đương kim cộng sản. Chỉ có một sự thật đơn giản là chủ nghĩa cộng sản càng ngấm lâu bao nhiêu, tai họa nó để lại càng khó trị bấy nhiêu.
Từ ngữ này được dùng trong một bài có tựa đề “Gangster State”, tức là “Quốc gia băng đảng ăn cướp”. Quốc gia nào mà quý như vậy" Bài báo được viết nhân vụ có những cuộc điều tra về chính trường tham nhũng của nước Nga hậu Cộng sản, đăng trên tạp chí Newsweek từ hơn hai tuần nay, đã làm tôi thích thú về những từ ngữ mới. Nhưng tôi không viết ngay chỉ vì Việt Nam. Xin đừng hiểu lầm, tôi không ám chỉ ai mà thật ra chỉ vì tình hình Việt Nam hai tuần qua có quá nhiều chuyện đáng viết nên tôi chưa kịp viết về nước Nga.
Nạn nhũng trị ở Nga, người ta đã biết từ lâu bởi vì trong bao năm qua người ta đã thấy những vật quý trong các viện bảo tàng của thời Nga hoàng đã có phép lạ đội nón ra đi phơi phới để đến tay các nhà tư bản gộc ở ngoại quốc. Rồi đến chính sách kinh tế mập mờ ở Nga, đổi mới không ra đổi nới, các băng đảng mafia đủ loại mọc lên tạo ra những dân tỷ phú móc nối chặt chẽ với các đảng phái và cả các nhân vật có thế lực nhất ở điện Kremlin. Rồi đến năm 1998, khi kinh tế Nga xuống dốc nguy hiểm, người ta thấy các ông có thế lực trong chính quyền đem bán thốc bán tháo những chứng khoán của nhà nước để lấy tiền mua đô la đưa ra... ngoại quốc đầu tư. Chuyện này thật ra cũng không có gì sai trái trên pháp lý. Chỉ có điều là họ bán chứng khoán trước khi đồng tiền Nga phá giá. Tại sao họ biết tiền Nga sắp phá giá để làm như vậy" Câu trả lời chỉ có một: họ là tay trong biết trước được những quyết định tối quan trọng như việc phá giá tiền của nhà nước.
Nhưng đến tháng 5 vừa qua, các điều tra viên của Anh quốc phát hiện một vài dấu vết chuyển ngân lạ của các công ty, đưa họ đến Gia Nã Đại. Rồi từ đây cùng với nhân viên FBI, các nhà điều tra lần mối đến một nhà ngân hàng cỡ trung nhưng có nhiều uy tín là Ngân hàng New York ở Mỹ. Lúc đầu không có gì lạ vì chuyển tiền bạc qua lại giữa các ngân hàng trên khắp thế giới là chuyện thường. Nhưng khi xét thật kỹ, người ta nghi có chuyện “rửa tiền” vì qua các chương mục của ngân hàng, người ta thấy có hàng tỷ và hàng tỷ đô la làm khách trọ vãng lai, nghĩa là qua đó nghỉ ít lâu rồi chạy đi nơi khác. Tất cả các chương mục này lần ra tới gốc, té ra là của một mạng lưới như cái mạng nhện gồm các công ty lớn nhỏ công và tư của nước Nga.
Ngày 19-8-99 tờ New York Times phát giác vụ này, tuy còn đang nằm trong vòng điều tra. FBI cho biết có thể có từ 4.5 đến 10 tỷ Mỹ kim đã được “rửa” qua hệ thống này. Thế nào là “rửa tiền”" Đó là đem những loại tiền bẩn có gốc bất lương như tiền ăn cắp, tham nhũng, hối lộ, tiền lời nhà chứa, mãi dâm và buôn bán ma túy... đem ra giặt rũ (laundering) bằng cách chuyển đi chuyển lại các món tiền đó qua các ngân hàng để rồi đến giai đoạn chót nó thành “tiền sạch”, có gốc lương thiện và đem ra đầu tư hay bỏ vào chương mục tiết kiệm của những ngân hàng lớn mà không bị nghi ngờ.
Câu hỏi lớn nhất đặt ra ở đây là tiền đó ở đâu ra mà lắm thế" Dù cho là tiền bất lương “truyền thống”, như tiền của các băng đảng làm chủ các ngành mại dâm, ma túy hay cả bán vũ khí lậu đi nữa, nó cũng không thể quá nhiều như vậy. Phải chăng trong đó có cả những số tiền ăn cắp bòn rút của các khoản tín dụng mà IMF (Quỹ Tiền Tệ Quốc tế) đã cho nhà nước Nga vay để... “cứu nguy kinh tế”" Câu hỏi này đã làm nổ lớn vì nó dính líu tùm lum, kể cả chính trường Mỹ vì các Tổng Thống Mỹ từ thời ông Bush đến thời Clinton vẫn có chủ trương là giúp nước Nga hậu Cộng sản từng bước tiến lên một chế độ tự do dân chủ thực sự. Giúp bằng cách bơm tiền cho chính phủ Yeltsin để cứu gỡ nền kinh tế rách nát do chế độ cộng sản để lại.
Cùng lúc vụ “rửa tiền” của Nga được phanh phui trên thế giới, một ông cựu công tố liên bang của Nga, ông Skuratov, vừa bị Yeltsin sa thải, đã tố một chuyện động trời nữa. Đó là việc Tổng Thống Yeltsin và hai cô con gái đã ăn hối lộ vì nhận của một nhà kinh doanh Thụy Sĩ các thẻ tín dụng và 1 triệu đô la Mỹ cho đám tùy tùng để đi chơi Budapest, Hung Gia Lợi năm 1994. Luật sư của gia đình Yelstin đã lên tiếng bác bỏ lời tố cáo này. Skuratov còn tố cáo các nhân vật cao cấp của Nga đã nhận hối lộ hàng triệu đô la của công ty Malabetex, trụ sở ở Thụy Sĩ. Các cuộc điều tra đang tiến hành và cả IMF cũng đang tích cực xem lại vấn đề viện trợ cho Nga.
Hãy chờ kết quả điều tra, nhưng ngay trong lúc này người ta đã thấy cái bóng “mafia” khổng lồ mờ mờ ảo ảo như ma bao trùm lên nước Nga đang biến mất dần... Nó đã trở thành hiện thực mà hóa thành “nhà nước” Nga rồi. Vụ “nhũng trị” Nga có dính líu gì đến Việt Nam" Cố nhiên không, ngay cả chế độ cũng khác. Nga là nước hậu cộng sản, còn Việt Nam là nước đương kim cộng sản. Chỉ có một sự thật đơn giản là chủ nghĩa cộng sản càng ngấm lâu bao nhiêu, tai họa nó để lại càng khó trị bấy nhiêu.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình