Phản công cuộc khủng bố do người nước ngoài tấn công thẳng vào nội địa Mỹ chắc hẵn là việc phải làm, không làm không được rồi. Nhưng làm như thế nào cho thích hợp và công chính là một bài toán khó cho chánh quyền và nhân dân Mỹ.
Dù sao đi nữa cũng là một siêu cường và một mẩu mực của chế độ tự do dân chủ trên thế giới, Mỹ không thể trả thù theo luật Talion hoang dã, mắt đổi mắt răng đổi răng hay làm theo kiểu CS Hà nội , "Oán thù thấu tận trời cao,/ Máu kêu lấy máu đầu kêu lấy đầu" do Tố Hữu công thức hóa và được Đài Phát thanh Hà nội lấy làm khẩu hiệu cho chương trình Quân đội Bắc Việt trước đây.
Tổng hợp dư luận chung qua truyền thông đại chúng Mỹ cho đến bây giờ cho thấy chỉ có lập trường, là phải phản công trừng trị khủng bố, nhưng có 3 chủ trương thực hiện khác nhau. Chủ trương thứ nhứt do một số nhà tu hành và đạo đức học thiên về quan niệm chiến tranh công chính (just war). Không vì người ta giết mình mà mình lại đi giết người. Kỷ sở bất dục, vật thi ư nhân (Điều gì không muốn người khác làm cho mình thì không nên làm cho người khác).
Chủ trương thứ hai là xem cuộc khủng bố vừa qua là một hành vi chiến tranh (act of war). Nó được biểu lộ qua lời tuyên bố của Tổng thống Bush và vị tướng tài danh của Chiến tranh Vùng Vịnh, hiện là Ngoại trưởng Mỹ. Tổng thống kiêm Tư lịnh Tối cao Quân lực Mỹ đã kêu gọi quốc dân có thể "hy sinh". Quan đội "sẵn sàng", gọi tái ngũ quân trừ bị mấy chục ngàn. Quốc hội đã ủy quyền cho Tổng thống sử dụng những biện pháp thích nghi để phản công bọn khũng bố. Từ khẩu hiệu America Unites, nhiều đài truyền hình đã sửa thành America Unined, đã đoàn kết sau lưng Tổng thống để phản công khủng bố. Vấn đề còn lại chỉ là chờ giờ G và ngày N của Mỹ xuất quân.
Chủ trương thư 3 chánh yếu là ý kiến của các chuyên viên hồi hưu đã từng giữ nhiều trọng trách trong chánh quyền trước đây. Aùm sát những người cầm đầu khủng bố không mất đạo đức. Sát linh miêu cứu vạn thử (giết một con mèo cứu cả vạn con chuột). Nhưng ám sát không có hiệu quả răn đe. Vincent Canistraro, trưởng ngành chống khủng bố của CIA, tin rằng ám sát có thể lùa khủng bố sâu vào đường tội lỗi.
Một số giáo sư đại học chuyên khảo vềà khủng bố học, trong đó có Giáo sư Emilio Viano, của Đại học American University ở Washington, cho rằng giải pháp xây dựng tích cực và hiệu quả lâu dài là trị khủng bố tận gốc hơn là phản công gắp, trả thù nhanh. Mỹ phải can dự nhiều hơn nữa vào Trung Đông để tiêu trừ khủng bố tận gốc.
Cựu Ngoại trưởng Henri Kisssinger và Cựu TT Bush, thân phụ của đương kim Tổng thống, cũng khuyên nên thận trọng, chừng mực trong cuộc phản công.
Chánh quyền tự do dân chủ vốn trọng ý kiến của nhân tài, hiền sĩ. Dù đau thương đến nhỏ lệ trước thảm cảnh do khủng bố ngoại quốc gây tang thương, chết chóùc cho đất nước và nhân dân mà Oâng lãnh đạo, dù Quốc hội đã trao cho quyền hành và phương tiện hành động, dù lòng dân đã rất thuận lợi; TT Bush, vị Tư lịnh tối cao của Quân lực My,õ tỏ ra không vọng động. Nhiều dấu hiệu cho thấy Oâng và Bộ Tham mưu đang ráo riết vận động và hình thành và chuẩn bị một kế hoạch toàn cầu chống khủng bố. Nhiều nước Tây Aâu theo tin của Fox đã bắt giữ một số người Hồi giáo cực đoan. Cho đến bây giờ chưa thấy một nước nào chống lại ý kiến do Mỹ đề ra. Ngay chánh quyền Taliban cũng tuyên bố không hề dính líu với vụ khủng bố ở Mỹ. Cả 5 nước trong Hội Đồng Bảo An Liên hiệp quốc, 8 nước kinh tế mạnh G8, kể cả các nước CS còn sót lại đều đồng ý phải triệt tiêu khủng bố. Một số nước ở Aâu châu bắt giữ những phần tử Hồi giáo cực đoan. Các cơ quan ngoại giao và Liên hiệp quốc tự động di tản ra khỏi A phú hãn. Nga minh thị sẽ sẵn sàng tiếp tay với Mỹ vì Bin Laden đã từng giúp Checnya.
Các tổ chức và cá nhân khủng bố gốc Hồi giáo quá khích và bài Mỹ cực đoan bị cả thế giới răn đe, áp lực đè nặng. Đại đa số các nước trên thế giới ủng hộ việc chống khủng bố, tạo thành thế liên minh của Mỹ. Ở một chừng mực nào đó, một cuộc chiến tranh thế giới chống khủng bố đã thành hình. Với thế hợp hoành và hợp tung của Mỹ như vậy cộng với thế nhân dân ủng hộ và quân đội sẵn sàng, việc Mỹ mở một cuộc hành quân giai đoạn 1, tiểu trử tổ chức khủng bố Mỹ ngày 11/9 và nước trợ trưởng (nếu cần và nếu có), chỉ là một chuyện nhỏ đối với Mỹ. Giai đoạn 1 để thỏa mãn nguyện vọng nhân dân và danh dự quốc gia. Các giai đoạn kế tiếp vì quyền lợi của nhân loại và do vai trò siêu cường thế giới của Mỹ hiện thời.
Và bên kia thế giới những người Mỹ đã bỏ mình vì cuộc khủng bố vừa rồi sẽ ngậm cười thấy cái chết của mình đầy ý nghĩa, đoàn kết được nhân dân Mỹ và các nước trên thế giới trong nỗ lực chung làm sạch bóng khủng bố, là tai họa cho cả Loài người và văn minh Nhân Loại.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình