Bốn sách Phúc Âm Mathêô, Marcô, Luca và Yoan đã ghi lại 40 dụ ngôn Đức Yêsu đã kể trong ba năm Ngài rao giảng Nước Trời, hay Vương Quốc Thiên Chúa. Trong kho tàng minh họa này có dụ ngôn rất ngắn chỉ thấy sách Mathêô tường thuật, như sau:
Vị tu hành liền trút bị xuống đất. Bỗng người kia hô to lên:
— Đó, viên ngọc quí là viên hột xoàn khổng lồ kia!
Vị tu hành ngạc nhiên nhìn ông ta bảo:
— Đó mà là ngọc quí à, nhưng nếu ông muốn, thì cứ cầm lấy đi, tôi biếu ông đó. Tôi vừa nhặt được nó trong cánh đồng ở bên kia bờ suối đấy.
Người kia sung sướng nhặt lấy viên ngọc, rồi hí hửng chạy tuốt một mạch về nhà. Ông ta nghĩ bụng: “Phen này thì mình trở thành nhà phú hộ rồi. Từ nay ta sẽ không phải chạy sau các bạn nữa!” Thế nhưng, tối hôm ấy, ông lo lắng, áy náy suốt đêm, trằn trọc mãi vẫn không tài nào ngủ được... Sáng hôm sau, ông cầm viên ngọc đi tìm vị tu hành gặp hôm trước. Thấy ngài đang ngủ yên lành dưới một gốc cây, ông rón rén bước tới gần, đánh thức ngài dậy và nói:
— Đây, tôi xin trả lại ngài viên ngọc này và xin ngài hãy cho tôi viên ngọc kia là sự phong phú của tâm hồn vốn đã khiến ngài sẵn sàng cho tôi viên ngọc này mà không hề tiếc xót.” (Không rõ tác giả)
“Nước Trời lại cũng giống như chuyện một thương gia đi tìm ngọc đẹp. Tìm được một viên ngọc quí, ông ta ra đi, bán tất cả những gì mình có mà mua viên ngọc ấy.” (13:45-46)
Viên ngọc quí ở đây là Nước Trời. Nước Trời chính là mục tiêu sứ vụ trần thế của Con Thiên Chúa, như Ngài đã một lần kêu gọi dân chúng đang lắng tai nghe Ngài: “Trước tiên anh em hãy tìm kiếm Nước Trời...” (Mt 6:33)
Ngọc là thứ đá quí mà người ta ưa thích vô cùng. Các bà các cô dùng nó để điểm trang cho mình “đẹp thêm”, còn các ông các anh xài nó để cho mình “sang hơn”, đó là những lời quảng cáo của một tiệm vàng ở phố Bolsa mà tôi nghe được từ làn sóng phát thanh tiếng Việt.
Viên ngọc cũng là vật chất có thể làm cho người ta trở nên giàu có. Biết bao người đã mộng ước có được nó, như câu chuyện dưới đây:
“Ngày kia, có một người gặp thấy một vị tu hành đi ngang qua làng, ông ta vội chạy đến thưa:
— Xin ngài cho tôi viên ngọc quí trong cái bị của ngài kia!
Vị tu hành ngạc nhiên hỏi lại:
— Viên ngọc quí nào đâu"
Người kia hổn hển nói:
— Tối hôm qua, tôi mơ thấy có một ông tiên hiện ra bảo rằng nếu xin được viên ngọc quí của nhà tu hành sẽ đi qua làng hôm nay, tôi sẽ trở thành người giàu có nhất trên đời. Vậy xin ngài hãy cho tôi viên ngọc quí ấy.
Vị tu hành liền trút bị xuống đất. Bỗng người kia hô to lên:
— Đó, viên ngọc quí là viên hột xoàn khổng lồ kia!
Vị tu hành ngạc nhiên nhìn ông ta bảo:
— Đó mà là ngọc quí à, nhưng nếu ông muốn, thì cứ cầm lấy đi, tôi biếu ông đó. Tôi vừa nhặt được nó trong cánh đồng ở bên kia bờ suối đấy.
Người kia sung sướng nhặt lấy viên ngọc, rồi hí hửng chạy tuốt một mạch về nhà. Ông ta nghĩ bụng: “Phen này thì mình trở thành nhà phú hộ rồi. Từ nay ta sẽ không phải chạy sau các bạn nữa!” Thế nhưng, tối hôm ấy, ông lo lắng, áy náy suốt đêm, trằn trọc mãi vẫn không tài nào ngủ được... Sáng hôm sau, ông cầm viên ngọc đi tìm vị tu hành gặp hôm trước. Thấy ngài đang ngủ yên lành dưới một gốc cây, ông rón rén bước tới gần, đánh thức ngài dậy và nói:
— Đây, tôi xin trả lại ngài viên ngọc này và xin ngài hãy cho tôi viên ngọc kia là sự phong phú của tâm hồn vốn đã khiến ngài sẵn sàng cho tôi viên ngọc này mà không hề tiếc xót.” (Không rõ tác giả)
Tuyệt hay và sâu xa ý nghĩa! Viên ngọc bằng đá quí giá, nhưng nó không quí giá bằng tấm lòng quảng đại của vị tu hành kia.
Chung quanh chúng ta không có nhiều người rộng lòng như vị tu hành này lắm đâu. Con người thường ích kỷ, khép kín từ tâm, chỉ biết sống cho mình, để rồi như một hậu quả tất định, phải chết một mình, trong thi hài cô đơn!
Bạn muốn được hạnh phúc đích thực và tuyệt đối ở đời này và đời sau, vậy bạn hãy đi tìm hai viên ngọc quí chúng ta vừa bàn: Nước Trời và tấm lòng bao la.
(Tu Viện Majella, Lễ Tro, March 8, 2000)
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình