Bên cạnh tin tức về phong trào đấu tranh cho tự do tôn giáo, tự do dân tộc, gần đây cuộc tranh giành ba chức vụ then chốt trước Đại hội Đảng CSVN lần thứ 9, được truyền thông Việt ngữ hải ngoại đặc biệt chú ý, theo dõi, và giải đoán. Tình hình rối răm của đảng CSVN, việc vận động căng thẳng của các đảng viên chóp bu, và những chuyến tới lui của những nhân vật nước ngoài còn CS như Trung quốc, hết CS như Nga, sao giống cảnh chợ chiều của chế độ CSVN.
Đành rằng hữu thủy thì hữu chung; nào ai, tập thể nào có thể tránh được luật bất biến thành, trụ, hoại, không của vạn vật vô thường. Thực dụng hơn, người Mỹ diễn nghĩa ấy bằng câu, cái gì cũng thay đổi trừ thuế và cái chết.
Đành rằng hữu thủy thì hữu chung; nào ai, tập thể nào có thể tránh được luật bất biến thành, trụ, hoại, không của vạn vật vô thường. Thực dụng hơn, người Mỹ diễn nghĩa ấy bằng câu, cái gì cũng thay đổi trừ thuế và cái chết.
Đành rằng một tổ chức lớn càng chặt chẽ càng dễ tan rã khi gặp khủng khoảng lãnh đạo trong biến cố lớn. Thời Đệ nhị VNCH, không có một tổ chức nào chặt chẽ hơn Quân đội. Thế nhưng chỉ một người, không do dân bầu, không được Hiến pháp qui định, lên nắm ngang cái chức gọi là tổng thống kiêm tư lịnh tối cao quân lực, kêu gọi buông súng, lực lương ấy không còn.
Đành rằng trong đảng hẵn có phe; trong phe hẳn có nhóm. Và một tổ chức bế tắc như Đảng CS, chỉ có hai cách vươn lên. Một là sống lâu lên lão làng theo danh bộ chế (nomenclaturat). Hai là nhảy vọt bằng cách triệt hạ người hay phe khác.
Đành rằng khoảng cách không gian là một cản ngăn cho việc thống nhứt nội bộ tổ chức; xa mặt cách lòng. Dầu chấp nhận những đành rằng thường lệ nói trên, những gì đang diễn ra trước kỳ Đại hội 9 của đảng cầm quyền CSViệt Nam, sao giống cảnh chợ chiều quá. Cảnh sao thê lương, thảm đạm! Thê lương, thảm đạm từ trong đến ngoài.
Bên trong, cuộc tranh giành ba chiếc ghế, Tổng Bí Thư Đảng, Chủ tịch Nước, và Thủ Tướng Chánh phủ, người dân chẳng để ý một tý nào. Tâm lý ghét chánh quyền bắt nguồn từ hàng ngàn năm Bắc thuộc, Pháp thuộc, đã kết tinh thành, "Vô ơn là lính, bạc nghĩa là làng. Giặc đêm là cướp giặc ngày là quan." Suốt mấy ngàn năm hữu sử, người dân Việt chưa hưởng được một ngày thực sự tự do, dân chủ. Vết thương lòng khôn hàn gắn, khó nguôi ngoai ấy lại bị CSVN banh ra, đổ máu, đổ mủ thù ghét, oán hận chánh quyền thêm, suốt nửa thế kỷ ở Miền Bắc và một phần tư thế kỷ ở Miền Nam. Thế cho nên, lẽ ra Đại hội Đảng lần thứ 9 quyết định vấn đề nhân sự chóp bu, và chính sách cầm quyền cho mấy năm tới, người dân phải quan tâm mới phải. Đằng này người dân coi như không có gì xảy ra. Ai lên cũng thế thôi. Cũng bổn cũ soạn lại. Cũng bình mới rượu cũ. Người mới lên còn nghèo, ăn còn dữ hơn người cũ đã ăn no rồi. CSVN hiện tại ví như người báïn hàng ở chợ,ï bán không có người mua. Sân khấu chánh trị giống như một buổi hát Sơn đông mải võ ế trong cảnh chợ chiều xóm nhỏ.
Vì biết CS, người nào lên cũng vậy thôi, người dân tập trung lo công việc của mình. Phong trào đấu tranh cho tự do tôn giáo và tự do dân tộc phát triễn sâu rộng biến thành một tổ chức chặt chẽ bao gồâm đạo (các tôn giáo) và đời (chống tham nhũng, cướp đất). Phương cách đấu tranh tiến từ bất bạo động đến bất tuân hành (tụ họp không xin phép, tẩy chay những biện pháp tôn giáo, những biện pháp kiểm soát nhân dân như hộ khẩu, giấy đi đường, khai tạm vắng, tạm trú của nhà cầm quyền CSVN).
Trong khi đó, nội bộ đảng CS vướn vào những vấn đề không lối thoát. Thân Trung quốc hay thân Mỹ" Cánh CS Nam dựa vào thế kinh tế phát triển hơn, nhưng lại không thể quên những ngày bị CS Hà nội chèn ép như thuộc địa, quyết sanh tử chiếm chánh quyền. Quân đội lâu nay là thế lực bị thiệt thòi để Đảng ngồi nhà mát ăn bát vàng, không chịu dậm chân tại chỗ nữa. Cánh giáo điều xử sự như công thần , bám xã hội chủ nghĩa để củng cố quyền hành. Cánh đổi mới dựa vào hơn 50% dân số VN sanh sau chiến tranh, và vào một số thành công kinh tế thị trường, không chịu để những người suốt ngày ho hen không ra tiếng, hom hem kính lão, đi đứng phải dựa vào cần vụ, bảo vệ trong Bộ Chánh trị cầm quyền. Vấn đề tuổi tác trở nên gai góc. Nói gọn, kỳ thị địa phương, nguồn gốc, quan điểm, lập trường, tuổi tác, và kèn cựa quyền lợi là những yếu tố không thể dàn xếùp trong một tập thể bế tắc như Đảng CSVN, trừ việc triệt hạ không nương tay, thịt nhau.
Thêm vào đó ảnh hưởng của nước ngoài. Gần nhứt là Trung quốc. Bộ trưởng Quốc phòng Trung quốc vừa qua gặp Tổng Bí thư CSVN, thì cánh đảng Nam phản ứng tức khắc, qua tiếng nói của chánh thức CS Nam, nhựt báo Sáigòn Giải phóng, "đối phó xâm phạm lãnh thổ VN cần lập cơ quan chánh phủ ở Quần đảo Trường Sa." (đảo hoang không dân, mà cần cơ quan hành chánh gì") Đó là câu trả lời cho Lê khả Phiêu bày tỏ "nhất quyết đi theo đường lối đổi mới Trung quốc", minh thị trình báo với Trì hạo Điền, Trung quốc. Kiểu ông nói gà bà nói vịt ấy làm cho phát ngôn viên Bộ Ngoại giao vốân nửa kín nửa hở, Phan thúy Thanh, lẹo lưỡi trả lời khi Trung quốc đòi làm sáng tỏ lời của báo Sàigon Giải phóng. Và cũng là dấu chỉ rõ sự xung khắc Bắc Nam đã đến lúc ra mặt và hành động mạnh.
Xa hơn, Uûy hội Quốc tế Tự do Tôn giáo Mỹ tổ chức điều trần về đàn áp tôn giáo. Có nhiều hy vọng chính Quốc hội Mỹ sẽ tự tổ chức cuộc điều trần vì có nhiều dân biểu đã ký tên đề nghị đưa vấn đề vào nghị trình cho Viện. Thương ước Việt Mỹ, cái phao cứu sinh kinh tế và lá chắn an ninh che cho VNCS trước nguy cơ bành trướng chánh tri và đất đai của Bắc kinh, có thể bị Mỹ đặt thêm điều kiện khi phê chuẩn vì một mặt, chánh quyền Cộng hoà vốn rất cứng với CS và vì mặt khác, những hành động đàn áp tôn giáo và sắc tộc của Việt NamCS.
Còn Nga thì kể như rồi rồi. Dù người từng là viên chức cao cấp của cơ quan mật vụ Liên xô, KGB khi xưa, nay là tổng thống có qua bàn bạc vấn đề Cam ranh và một vài vấn đề quốc tế khác đi nữa, giá trị chỉ có tính biểu tượng mà thôi, chẳng giúp được gì cho CSVN. Nga lo cho mình còn chưa xong, làm sao giúp gì cho ai. TT Putin di thăm Việt NamCS được đảng tiếp đón long trọng hơn đối với TT Clinton. Tuy nhiên chuyến đi này là để gỡ gạt mặt mày, xác nhận sự hiện diện của Nga như một siêu cường, lợi về tinh thần cho Nga hơn là Việt Nam CS.
Trong bóng đêm của CS Aâu châu và trong hoàng hôn của CS Á châu ấy, những biến động tranh giành quyền lực nội bộ của Đảng giống như cảnh chợ chiều CSVN. Nhân dân là khách hàng chẳng đoái hoài, trái lại chủ tâm đẩy mạnh phong trào đòi tự do, dân chủ của mình, khiến người bán là CS ế ẩm càng sợ rã gánh. Quốc tế thì đang chào vĩnh biệt CSVN bằng chân. Thị trường chứng khoán mới mở cửa đã tiêu điều, vắng lặng như Chùa bà Đanh. Mức độ đầu tư nước ngoài sút giảm đáng sợ. Món hàng Thương ước có thể bị làm giá. Chế độ đang ở bên bờ vực thẩm của phá sản tinh thần lẫn vật chất. Trước khi màn đêm ụp xuống Đảng, những đảng viên quyền cao chức trọng lo thu vén cuối đời. Bán rẻ Trường sa, cho thuê Cam ranh, chiều chuộng siêu cường để cố bám địa vị làm người Việt thêm đau buồn nỗi buồân nhược tiểu.
Nhưng dân Việt từng chiến thắng Nguyên Mông vó ngựa dẵm nát gần nửa địa cầu, từng xây dựng nên những thời kỳ độc lập huy hoàng của dân tộc. Thí dụ đời Nhà Lý 215 năm dài hơn gần gấp 5 lần tuổi thọ CSVN. Dân Việt chắc chắn sẽ không để Tổ quốc và Nhân dân mình đắm chìm trong bóng tối của CS nữa. Cả đến "tăng sĩ cũng quyết chùa am bế cửa,/ Tuốt gươm vàng lên ngựa xông pha." (lời Đức Huỳnh Giáo chủ PGHH) như các tôn giáo và nhân dân đang làm trong phong trào đấu tranh cho tự do tôn giáo, tự do dân tộc hiện tại. Bình minh dân tộc nhứt định sẽ đến mau tại nước nhà của chúng ta.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình