Khối đa số Thượng viện Mỹ đã chuyển từ đảng Cộng hòa sang đảng Dân chủ, ai đã thắng" Không ai thắng hết, chỉ có tư tưởng ôn hòa và chủ trương trung dung đã thắng. Sau 6 năm chiếm đa số, Cộng hòa nay đã trở thành khối thiểu số, không phải do một cuộc bầu cử mà chỉ vì một Thượng nghị sĩ Cộng hòa, ông James Jeffords đại diện tiểu bang Vermont, đã rút khỏi đảng trở thành một Thượng nghị sĩ độc lập để biểu quyết theo Dân chủ. Sau cuộc bầu cử cuối năm 2000, Thượng viện Mỹ có 50 Cộng hòa và 50 Dân chủ, nhưng Cộng hòa có lợi hơn nhờ một lá phiếu của Phó Tổng Thống Cộng hòa Dick Cheney đương nhiên làm Chủ tịch Thượng viện. Nay Cộng hòa còn 49 và Dân chủ có 50, cộng thêm một phiếu của Jeffords nên Dân chủ là khối đa số, có quyền làm Chủ tịch các ủy ban cũng như sắp xếp công tác của Thượng viện, với hậu quả sẽ có thay đổi trong tiến trình làm luật ở Mỹ.
Chúng tôi nghĩ sự thay đổi đó không phải là một thắng lợi cho đảng Dân chủ, nhưng nếu nói về người, hiển nhiên có một người thắng là ông Jeffords, bởi vì một quyết định của ông đã làm chao đảo cả cán cân quyền lực ở một cơ quan quyền uy đứng hàng thứ hai trong hệ thống quyền lực Mỹ sau Bạch Cung. Nhưng thế mạnh của một người dù là Thượng nghị sĩ cũng không đáng kể bằng lý tưởng của người đó và ý chí dám làm theo lương tâm, bất chấp mọi nghịch cảnh. Một thượng nghị sĩ cởi áo đảng không phải là chuyện chưa từng có ở Mỹ, cũng chỉ như một cơn địa chấn nhỏ, đất trở mình. Nhưng cơn địa chấn Jeffords xẩy ra giữa lúc ngôi nhà Thượng viện nằm trên thế bấp bênh, hai thế lực chênh vênh ngang nhau, nó đã làm nền nhà lung lay, cửa sổ bể rào rào và các bức tường sụp đổ, đồ đạc trong tòa nhà nẩy lên. Và nó đã tạo ra một sự đảo lộn vào một lúc tai hại nhất cho George W. Bush, trong một tuần được coi như thắng lợi nhất của ông kể từ ngày ông ngồi vào Bạch Cung. Tổng Thống Bush đã ký sắc lệnh giảm thuế sau khi đã thắng ở Quốc hội, và một trong những chương trình lớn khác là cải tổ giáo dục đã được Hạ Viện thông qua. Vậy mà bây giờ đảo lộn, phải chăng chỉ vì quyết định của một người, hay vì cơn hậu chấn của một cuộc bầu cử trong đó ông đã thua phiếu cử tri toàn quốc và chỉ thắng nhờ những lá phiếu từng gây tranh cãi ở Florida"
Jeffords là một chính khách được trọng nể từ lâu ở Vermont, một tiểu bang nặng về tình thần độc lập, không ưa tranh chấp đảng phái. Từ nhiều năm qua Jeffords là một cái gai trong đảng Cộng hòa mặc dù uy tín trong đảng của ông rất cao, ông đã nhìn thấy đảng ngày càng trôi dạt về phía cực hữu và đã nhiều lần lên tiếng cảnh cáo hay biểu quyết chống. Đến nay ông chịu hết nổi, đảng của ông nắm giữ đa số 6 năm liền ở Thượng viện và bây giờ cả Bạch Cung, khuynh hướng thiên lệch mạnh hơn bao giờ hết. Nếu không chặn lại và cứ để cái đà này dấn sâu thêm nữa, việc gì sẽ xẩy ra cho đất nước" Có lẽ câu hỏi đã làm nhức nhối lương tâm một người như ông Jeffords, giữa lúc ông nhận thấy bằng một quyết định của riêng cá nhân, ông có thể làm dịu bớt con đường cực hữu của đảng.
Các thượng nghị sị Dân Chủ nay nắm quyền kiểm soát Thượng viện nói khẩu hiệu của họ là thực thi cho bằng được tinh thần hợp tác lưỡng đảng, nhưng vấn đề không dễ dàng vì phía Cộng Hòa thề tiếp tục chiến đấu cho những ưu tiên của chính họ. Trong khi tranh cử Tổng Thống, ông Bush cũng là người đã nói nhiều đến tinh thần hợp tác lưỡng đảng. Nhưng căn cứ theo tình hình chính trị Mỹ cho đến nay, cái gọi là “hợp tác lưỡng đảng” chỉ là câu chuyện làm quà nói cho vui chớ không có thật.
Sau khi khối đa số chuyển tay ở Thượng viện, Tổng Thống Bush đã giả lả với đảng Dân chủ và những người ôn hòa ở cả hai đảng. Ông đã mời TNS Jeffords đến Bạch Cung lần đầu tiên sau khi ông này tuyên bố bỏ đảng. Ông Bush muốn tỏ vẻ bình thản, tự tín, coi thường việc chuyển đổi thế kiểm soát ở Thượng Viện. Nhưng ông cũng cần làm dịu những dư luận, được ông Jeffords nói ra bộc trực, chỉ trích Tổng Thống đã đi theo con đường bảo thủ cứng rắn, ngược lại ý muốn của đa số quần chúng. Ông Bush còn nói ông chẳng có gì lo âu cả, vì “một ngày làm Tổng Thống là một ngày vui”. Còn các polls thăm dò cho thấy mức được lòng dân của ông đi xuống, chẳng những ông nói không quan tâm mà còn tỏ ý nghi ngờ thăm dò có đúng không hay chỉ do các ông nhà báo đặt ra. Báo Time tuần trước đăng hình bìa TT Bush duới có chữ đóng khung hai mầu phân biệt từ ghép “bushwhacked”. Tuần này đài TV Family nối đuôi chiếu phim “bushwhacked” - tiếng lóng tạm dịch là “bị chém vè”. Đây là một phim giễu, nhưng bị liệt vào hạng một sao, nghĩa là hạng bét. Các ông nhà báo Mỹ trào phúng thật. Rất có thể một nhà đạo diễn nào đó ở Hollywood đang chuẩn bị thực hiện một cuốn phim có tựa đề “Ambush” (Phục kích)... để chiếu vào năm 2004.
Cộng hòa và Dân chủ đều có những lý tưởng truyền thống để bảo vệ. Không có lý tưởng nào xấu, sự bất đồng chỉ xuất phát từ những góc nhìn khác nhau về cuộc sống con người. Nhưng sự bất đồng đó lại rất cần thiết trong một chế độ có đối lập để làm giảm bớt mọi thói cực đoan. Bảo thủ hay Tự do chỉ xấu khi quá thiên lệch về hữu hay về tả. Hành động của Jeffords là một sự cảnh cáo. Mọi chủ trương cực đoan đều đưa đến thù hận và thù hận làm nẩy sinh quá khích đưa đến phá hoại và bạo động. Đó là con đường tối, chỉ đưa đến thất bại. Con đường sáng là chủ trương ở giữa hai thái cực để kết hợp những người ôn hòa của mọi xu hướng. Đó là thế tất yếu của thế kỷ 21.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình