Báo chí giở lên. Truyền thanh, truyền hình mở ra. Đầy dẫy, ra rả, đập vào mắt, vọng vào tai khán thính giả hình ảnh, tin tức chỉ một chuyện xảy ra tại một thành phố nhỏ, là Inglewood ơ û Cali. Về vụ một cảnh sát Da Trắng hành động quá mức cần thiết đối với một thiếu niên Đa Đen. Người cảnh sát Da Trắng đè đầu, bóp cổ một thiếu niên Da Đen xuống xe cảnh sát.
Phản ứng, phản đối rầm rộ trên truyền thông đại chúng. Những nhà tranh đấu Da Đen, nam có nữ có, thao thao bất tuyệt. Một số cư dân Đa Đen biểu tình, quay cận ảnh, với khẩu hiệu "Không Công Bình, Không Yên Tĩnh". Vị Thi Trưởng Da Đen sở tại bất mãn đòi hỏi đuổi và truy tố ra toa ngay người cảnh sát. Dân đút đơn thưa thêm người cảnh sát về tội xâm phạm gia cư bất hợp pháp trước đây. Thanh minh, thanh nga không ít. Bộ Trưởng Tư Pháp bị một vài người phê bình vì công khai bày tỏ buồn phiền quá sớm và gởi đại diện nặng ký đến tận nơi tìm hiểu. Người đại diện giữ im lặng, giám sát việc điều tra của FBI. TT Bush tỏ vẻ quan tâm nhưng chưa có biện pháp trấn an, còn quá sớm.
Người cảnh sát liên quan trong nội vụ đã bị ngưng công tác nhưng vẫn còn được trả lương. Vị Cảnh sát Trưởng lớn nhứt vùng nói người cảnh sát da trắng trong vụ bị chống trả khi thi hành nhiệm vụ, chỉ hành động tư vệ, không có vấn đề kỳ thị chũng tộc Trắng Đen. Trong bầu không khí căng thẳng đó, Cảnh Sát lại bắt người ghi băng được cảnh đáng buồn giận đó và đưa cho truyền hình trình chiếu cho công chúng. Cảnh sát tuy tuyên bố bắt ông ấy về một tội khác nhưng lại đem giam tận miền Bắc Cali.
Đám lửa ngún ở Inglewood vô tình bị những lời tuyên bố nghe thấy được trên truyền thông đại chúng, thổi phừng lên trên qui mô cả tiểu bang và khắp nước Mỹ, bằng tốc đô nhanh và kỹ thuật cao của thời đại Tin Học. Tâm lý nhân dân thành phố sở tại và xung quanh, nhứt là người Mỹ gốc Phi châu vốn căng thẳng càng thêm căng thẳng. Không khéo cái sẩy sẽ nẩy thành cái ung. Vụï Rodney King mười năm trước có thể tái diễn nếu không có tự chế.
Nước Mỹ và dân Mỹ đã gặp quá nhiều khó khăn rồi: thù trong giặc ngoài. Mỹ đang lâm vào một cuộc chiến chưa từøng có trong lịch sử. Bên trong kẻ thù vô hình đang chờ thời cơ thuận tiện đánh vào cái gót tử huyệt của người vô địch Achille Mỹ, ngay tại sân nhà là đất Mỹ. Báo động các cuộc khủng bố bằng vi trùng, hoá chất, chất nổ, và phóng xạ liên tục; mức độ màu Vàng có thể tăng, chớ không giảm. Bên ngoài, Mỹ đã thắng trận ở A phú Hản. Nhưng mạn lưới khủng bố quốc tế al Qaeda vẫn còn; giáo lãnh Hồi Giáo Cực đoan, Trùm khủng bố Laden vẫn còn tại đào. Trong khi đó, quân lực Mỹ phải tăng cường tiếp cho các nước, cụ thể là Phi luật tân, Georgia chống khủng bố, ngoài việc chuẩn bị cho một chiến trường lớn và khó hơn, là Iraq.
Tiền tuyến không thể thắng lợi nếu hậu phương bất ổn. Chánh quyền Liên bang không thể mạnh nếu tiểu bang lộn xộn. Xã hội đa sắc tộc Mỹ không thể ổn định nếu cộng đồng người Mỹ gốc Phi châu không hoà nhập. Việc kỳ thị màu da Đen Trắng đã làm cho nước Mỹ súyt chia đôi, nước Mỹ suýt phân hoá hàng trăm năm, nếu để tái phát vì vụ Ingleewood, giữa lúc nước Mỹ cần sự đoàn kết thống nhứt chống kẻ thù chung, quân khủng bố, sẽ là một trơ ûngại lớn cho đất nước và nhân dân Mỹ.
Trong gia đình cũng như ngoài xã hội, khó mà tránh khỏi va chạm. Chén úp trên sóng còn khua, huống hồ nước Mỹ là một nước có gần 250 triệu dân, là một xã hội đa văn hoá, đa chủng tộc, quyền tư do dân chủ được tôn trọng tối đa. Trong tình hình anh em, bè bạn găng nhau, muốn tránh xung đột, mỗi người tự chế một chút mới êm chuyện. Không có cái gì không giải quyết được nếu mỗi một người, mỗi một bên liên hệ chịu tự chếâ. Có tự chế mới có tương nhượng, và thoả hiệp trong niềm tương kính. Trước kẻ thù khủng bố, không có người Mỹ Trắng, người Mỹ Đen, người Mỹ Vàng. Mà tất cả người Mỹ, lối sống Mỹ, yêu tư do dân chủ, và sự giàu mạnh của đất nước Mỹ, là kẻ thù của khủng bố.
Tự chế từ chánh quyền đến nhân dân là cần vì chánh quyền Mỹ chỉ mạnh khi là chánh quyền của dân, vì dân, do dân. Tự chế quan yếâu nhứt là mỗi bên nín lặng lại một chút. Nếu Oâng Sêp Cảnh sát Vùng đừng tuyên bố không có kỳ thị trong nội vụ, có lẽ người Da Đen ít bực mình hơn. Làm sao người Da Đen tin ông khi đang nỗi giận thấy trên truyền hình người cảnh sát da trắng nhơn viên của Oâng đè đầu, bóp cổ thiếu niên Đa Đen. Làm sao người Đa Đen không nghi ngờ huyện binh huyện phủ binh phủ. khi thấy Cảnh sát bắt người cung cấâp cuốn băng bất lợi cho Cảnh sát. Tại sao hồi đó tới giờ không bắt, mà đợi khi Oâng cho truyền thông cuốn băng phổ biến mới bắt" Tại sao phải giải giam tận Miền Bắc Cali" Phải để bịt miệng nhân chứng chăng"
Còn truyền hình làm nhiệm vụ thông tin nghi luận là điều rất cần cho công chúng. Nhưng cách đặt tựa có vẻ gây công phẩn như Question of Force (vấn để bạo hành); cách trình chiếu không ngừng nghỉ có vẻ gây căm hờn, đánh thấu tim gan người Đa Đen đang căng thẳng. Về khoa học, kỹ thuật, thật chuyên nghiệp, không chê vào đâu được. Nhưng về mặt phục vụ cho dân tộc đoàn kết thì cần xét lại. Nhưng bên cạnh đạo đức nghề nghiệp phục vụ chân lý, còn có nghĩa vụ công dân, và xã hội.
Với nhân dân, luật pháp chống kỳ thị chủng tộc có đủ. Toà án thừa sức chế tài vi phạm. Người cảnh sát Da Trắng có kỳ thị, có sai phạm hay không chỉ là do tính khí cá nhân của y; ngành Cảnh sát không có chủ trương công khai hay ngấm ngầm như vậy. Tranh đấu để đua nội vụ ra Toà là là chuyện phải làm, nhưng cũng phải tự chế trong vòng luật pháp.
Vì tư chế sẽ giúp cho nhân dân tránh bạo lực, chánh quyền kiểm soát được tình hình, và luật pháp độc lập, vô tư trong phán xét.. Không một sắc tộc, thiểu số hay đa số, nào cao lớn hơn nhân dân Mỹ. Không có quyền lợi nào cao lớn hơn quyền lợi của Tổ quốc Mỹ. Tư chế để đoàn kết chiến thắng kẻ thù chung khủng bố hiện thời của Tổ quốc và nhân dân Mỹ, là yêu nước.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình