Hỏi (ông Trần H.N. Dũng): Tôi định cư tại Úc, nhưng cùng một nhóm bạn bè mở công ty tại Nhật để xuất cảng đồ phụ tùng xe gắn máy và xe hơi. Cách đây chừng 8 năm, khi công ty bắt đầu hoạt động, chúng tôi chỉ ký những hợp đồng nhỏ với các hãng vận chuyển bằng đường biển để chở những đồ phụ tùng cần thiết về Việt Nam hầu bán lại kiếm lời.
Từ cuối năm 2001, vì nhu cầu tiêu thụ tại Việt Nam gia tăng, chúng tôi thường thuê bao một chuyến tàu trung bình để chở các đồ phụ tùng cùng các loại xe hơi cũ về Việt Nam để bán. Cách đây gần 6 tháng, chúng tôi đã mướn tàu để chở những loại hàng phụ tùng và xe hơi cũ, ngoài ra vì xin được giấy phép nên chúng tôi đã chở 34 con chó Nhật về Việt Nam.
Công ty chúng tôi đã có đóng bảo hiểm hàng hải để bảo đảm hàng hóa cho chuyến tàu đó. Tuy nhiên, không được may mắn như những lần trước, vì thời tiết thay đổi, và tàu cũng khá cũ nên không thể đương đầu với sóng to gió lớn, viên thuyền trưởng bèn quyết định là cập bến cảng tại Phi Luật Tân để kiểm soát lại sự an toàn của tàu.
Tàu đã phải cập bến cảng phi hơn một tuần lễ để kiểm xét. Trong thời gian cập bến tại Phi, toàn bộ đàn chó đã bị say sóng và không thể nào ăn uống gì được. Chúng tôi bèn mời bác sĩ thú y để chăm sóc cho đàn chó này. Phí tổn thuốc men cùng tiền chăm sóc cho đàn cho trong thời gian cập bến cảng Phi lên đến gần $10,000 đô. Sau khi tàu cập bến cảng Việt Nam, chúng tôi đã làm đơn để được bồi hoàn về sự thiệt hại gây ra cho xe cộ cũng như tiền phí tổn mà chúng tôi phải trả tại Phi để các bác sĩ thú y chăm sóc cho đàn chó.
Tuy nhiên, công ty bảo hiểm chỉ bồi hoàn sự thiệt hại gây ra cho xe cộ, riêng tiền chữa trị cho đàn chó, chúng tôi vẫn còn giữ hóa đơn, đã bị công ty bảo hiểm khước từ.
Hiện chúng tôi vẫn còn giữ bản hợp đồng bảo hiểm và thư từ chối không chịu trả tiền của họ. Chúng tôi có hỏi sơ về việc này tại Nhật, và được một số người cho biết rằng trong hợp đồng bảo hiểm của chúng tôi có ghi điều khoản “suing and labouring clause” vì thế chúng tôi được quyền yêu cầu công ty bảo hiểm phải bồi hoàn cho chúng tôi về số tiền chi phí mà chúng tôi phải trả để chữa trị đàn chó khi cập bến cảng Phi.
Xin LS cho chúng tôi biết ý kiến về sự kiện nêu trên trước khi chúng tôi nộp đơn khiếu kiện tại tòa.
Trả lời: Trước khi đề cập đến vấn đề mà ông đã nêu lên trong thư, thiết tưởng rằng chúng ta nên hiểu rõ “suing and labouring clause” có nghĩa là gì trong “bảo hiểm hàng hải” (marine insurance).
Suing and labouring clause (điều khoản kiện và đòi bồi hoàn lao động): Nhóm từ được dùng để chỉ điều khoản trong hợp đồng bảo hiểm hàng hải mà điều khoản đó thiết định quyền hạn của người đóng bảo hiểm đòi lại những chi phí đã phải gánh chịu nhằm mục đích giảm thiểu sự mất mát liên hệ đến việc vớt hàng hóa, hoặc tàu bè trong trường hợp có bất cứ sự rủi ro nào. (The phrase used to refer to a clause in a policy of marine insurance which establishes the right of the insured to recover the expenses incurred for the purpose of minimising a loss in relation to the recovery of goods, or a ship in case of any misfortune).
“Theo luật mậu dịch quốc tế” (In the international trade law), điều khoản này là một điều khoản đặc biệt trong bảo hiểm hàng hải, vì theo điều khoản này công ty bảo hiểm phải bồi hoàn lại các phí tổn cùng công sức lao động mà người đóng bảo kê phải xử dụng để ngăn chặn hoặc giảm thiểu sự mất mát hoặc thiệt hại.
Trong vụ Ciconett kiện Home Insurance Co (1948). Trong vụ đó, “nguyên đơn” là “người đóng bảo kê” đã bảo hiểm chiếc tàu kéo với công ty của bị đơn. “Chiếc tàu kéo” (the tow boat) bị chìm, và “nguyên đơn” đã chịu phí tổn để vớt tàu lên. Tuy nhiên, sau đó chiếc tàu kéo lại bị chìm lần thứ hai và không thể vớt được.
“Tòa Án Vùng tại Kentucky” (the District Court of Kentucky) ra lệnh công ty bảo hiểm phải bồi hoàn cho nguyên đơn về toàn bộ chiếc tàu đã bị chìm, đồng thời Tòa cũng đã đưa ra phán quyết buộc công ty bảo hiểm phải bồi hoàn mọi phí tổn mà “nguyên đơn” đã phải gánh chịu trong việc vớt chiếc tàu khi bị chìm lần đầu. Thẩm Phán Shelbourne đã tuyên bố: “‘Điều khoản kiện và đòi bồi hoàn lao động’ cấu thành một bảo hiểm riêng trong hợp đồng bảo hiểm và là điều bổ sung cho hợp đồng của công ty bảo hiểm để trả tiền thiệt hại cho chủ thể.” (The ‘sue and labor clause’ constitutes separate coverage in the insurance policy and is supplementary to the contract of the insurance company to pay for the damage to the subject matter).
Trong vụ The Pomeranian [1895] P 349. Trong vụ đó, nguyên đơn đóng bảo hiểm hàng hải về tất cả sự thiệt hại đối với việc ký gởi súc vật được chở từ New York đến Glasgow. Chiếc tàu bị hỏng và buộc phải cập bến Halifax để sửa chữa. Suốt trong thời gian sửa chữa, cỏ khô phải được mang lên tàu để cho súc vật ăn.
Mặc dầu tàu đã mang đủ cỏ cho súc vật ăn nếu việc chuyên chở không có gì trở ngại, tuy nhiên vì tàu bị hỏng bất ngờ nên cần phải có thêm cỏ khô cho súc vật. Người đóng bảo kê bèn kiện để đòi được bồi hoàn phí tổn mua thêm cỏ khô này. Thẩm Phán Gorell Barnes đã đồng ý về việc khiếu nại này. Ông tuyên bố:
Nếu chủ tàu được quyền mang súc vật, và khi không còn đủ thực phẩm để cung cấp cho súc vật, thì điều đó đã trở thành hiển nhiên là sẽ có sự mất mát hoặc thiệt hại nếu súc vật bị chết… và “phí tổn phải gánh chịu để ngăn chận sự thiệt hại này nằm trong phạm vi của điều khoản kiện và đòi bồi hoàn lao động.” (the expense incurred to prevent this loss comes within the suing and labouring clause).
Trong vụ Porter & Son Ltd kiện Western Assurance Co. Trong vụ đó, xà lan chở hàng đã bị vào nước và sắp chìm, người chủ đã chi dụng những phí tổn cần thiết để cứu chiếc “xà lan” (scow) khỏi bị chìm. Sau đó người chủ bèn khiếu nại đòi công ty bảo hiểm phải bồi hoàn các chi phí đó theo “điều khoản kiện và đòi bồi hoàn lao động.” Công ty bảo hiểm từ chối vì cho rằng các phí tổn đó đã được dùng để cứu xà lan chứ không phải để cứu hàng hóa và thuộc về “các phí tổn chung theo mức trung bình” (general average expenses). Vì thuộc về loại phí tổn này các chi phí không thuộc “điều khoản kiện và đòi bồi hoàn lao động.” Công ty bảo hiểm đã cho rằng các phí tổn đó đã được xử dụng để cứu tàu lẫn hàng hóa, vì thế người chủ của hàng hóa phải góp phần và việc bồi hoàn này.
Tuy nhiên, Tòa Kháng Án của Nova Scotia đã bác bỏ lập luận này. Tòa đã cho rằng phí tổn đó đã được chi dụng nhằm mục đích làm giảm thiểu sự thiệt hại và mất mát đối với hàng hóa; vì thế các phí tổn đó thuộc “điều khoản kiện và đòi bồi hoàn lao động.”
Dựa vào luật pháp cũng như các phán quyết vừa trưng dẫn, ông có thể thấy được rằng nếu trong hợp đồng bảo hiểm hàng hải của ông có điều khoản “suing and labouring clause” thì chắc chắn rằng công ty bảo hiểm sẽ phải bồi hoàn lại các phí tổn mà ông đã phải chi dụng để chăm sóc cho đàn chó mà ông đã mang theo trên tàu, với điều kiện là đàn cho đó đã được đóng bảo hiểm hàng hải để chúng được mang về Việt Nam bằng chiếc tàu đó.
Nếu còn thắc mắc, xin gọi điện thoại cho chúng tôi để được giải đáp. w
Từ cuối năm 2001, vì nhu cầu tiêu thụ tại Việt Nam gia tăng, chúng tôi thường thuê bao một chuyến tàu trung bình để chở các đồ phụ tùng cùng các loại xe hơi cũ về Việt Nam để bán. Cách đây gần 6 tháng, chúng tôi đã mướn tàu để chở những loại hàng phụ tùng và xe hơi cũ, ngoài ra vì xin được giấy phép nên chúng tôi đã chở 34 con chó Nhật về Việt Nam.
Công ty chúng tôi đã có đóng bảo hiểm hàng hải để bảo đảm hàng hóa cho chuyến tàu đó. Tuy nhiên, không được may mắn như những lần trước, vì thời tiết thay đổi, và tàu cũng khá cũ nên không thể đương đầu với sóng to gió lớn, viên thuyền trưởng bèn quyết định là cập bến cảng tại Phi Luật Tân để kiểm soát lại sự an toàn của tàu.
Tàu đã phải cập bến cảng phi hơn một tuần lễ để kiểm xét. Trong thời gian cập bến tại Phi, toàn bộ đàn chó đã bị say sóng và không thể nào ăn uống gì được. Chúng tôi bèn mời bác sĩ thú y để chăm sóc cho đàn chó này. Phí tổn thuốc men cùng tiền chăm sóc cho đàn cho trong thời gian cập bến cảng Phi lên đến gần $10,000 đô. Sau khi tàu cập bến cảng Việt Nam, chúng tôi đã làm đơn để được bồi hoàn về sự thiệt hại gây ra cho xe cộ cũng như tiền phí tổn mà chúng tôi phải trả tại Phi để các bác sĩ thú y chăm sóc cho đàn chó.
Tuy nhiên, công ty bảo hiểm chỉ bồi hoàn sự thiệt hại gây ra cho xe cộ, riêng tiền chữa trị cho đàn chó, chúng tôi vẫn còn giữ hóa đơn, đã bị công ty bảo hiểm khước từ.
Hiện chúng tôi vẫn còn giữ bản hợp đồng bảo hiểm và thư từ chối không chịu trả tiền của họ. Chúng tôi có hỏi sơ về việc này tại Nhật, và được một số người cho biết rằng trong hợp đồng bảo hiểm của chúng tôi có ghi điều khoản “suing and labouring clause” vì thế chúng tôi được quyền yêu cầu công ty bảo hiểm phải bồi hoàn cho chúng tôi về số tiền chi phí mà chúng tôi phải trả để chữa trị đàn chó khi cập bến cảng Phi.
Xin LS cho chúng tôi biết ý kiến về sự kiện nêu trên trước khi chúng tôi nộp đơn khiếu kiện tại tòa.
Trả lời: Trước khi đề cập đến vấn đề mà ông đã nêu lên trong thư, thiết tưởng rằng chúng ta nên hiểu rõ “suing and labouring clause” có nghĩa là gì trong “bảo hiểm hàng hải” (marine insurance).
Suing and labouring clause (điều khoản kiện và đòi bồi hoàn lao động): Nhóm từ được dùng để chỉ điều khoản trong hợp đồng bảo hiểm hàng hải mà điều khoản đó thiết định quyền hạn của người đóng bảo hiểm đòi lại những chi phí đã phải gánh chịu nhằm mục đích giảm thiểu sự mất mát liên hệ đến việc vớt hàng hóa, hoặc tàu bè trong trường hợp có bất cứ sự rủi ro nào. (The phrase used to refer to a clause in a policy of marine insurance which establishes the right of the insured to recover the expenses incurred for the purpose of minimising a loss in relation to the recovery of goods, or a ship in case of any misfortune).
“Theo luật mậu dịch quốc tế” (In the international trade law), điều khoản này là một điều khoản đặc biệt trong bảo hiểm hàng hải, vì theo điều khoản này công ty bảo hiểm phải bồi hoàn lại các phí tổn cùng công sức lao động mà người đóng bảo kê phải xử dụng để ngăn chặn hoặc giảm thiểu sự mất mát hoặc thiệt hại.
Trong vụ Ciconett kiện Home Insurance Co (1948). Trong vụ đó, “nguyên đơn” là “người đóng bảo kê” đã bảo hiểm chiếc tàu kéo với công ty của bị đơn. “Chiếc tàu kéo” (the tow boat) bị chìm, và “nguyên đơn” đã chịu phí tổn để vớt tàu lên. Tuy nhiên, sau đó chiếc tàu kéo lại bị chìm lần thứ hai và không thể vớt được.
“Tòa Án Vùng tại Kentucky” (the District Court of Kentucky) ra lệnh công ty bảo hiểm phải bồi hoàn cho nguyên đơn về toàn bộ chiếc tàu đã bị chìm, đồng thời Tòa cũng đã đưa ra phán quyết buộc công ty bảo hiểm phải bồi hoàn mọi phí tổn mà “nguyên đơn” đã phải gánh chịu trong việc vớt chiếc tàu khi bị chìm lần đầu. Thẩm Phán Shelbourne đã tuyên bố: “‘Điều khoản kiện và đòi bồi hoàn lao động’ cấu thành một bảo hiểm riêng trong hợp đồng bảo hiểm và là điều bổ sung cho hợp đồng của công ty bảo hiểm để trả tiền thiệt hại cho chủ thể.” (The ‘sue and labor clause’ constitutes separate coverage in the insurance policy and is supplementary to the contract of the insurance company to pay for the damage to the subject matter).
Trong vụ The Pomeranian [1895] P 349. Trong vụ đó, nguyên đơn đóng bảo hiểm hàng hải về tất cả sự thiệt hại đối với việc ký gởi súc vật được chở từ New York đến Glasgow. Chiếc tàu bị hỏng và buộc phải cập bến Halifax để sửa chữa. Suốt trong thời gian sửa chữa, cỏ khô phải được mang lên tàu để cho súc vật ăn.
Mặc dầu tàu đã mang đủ cỏ cho súc vật ăn nếu việc chuyên chở không có gì trở ngại, tuy nhiên vì tàu bị hỏng bất ngờ nên cần phải có thêm cỏ khô cho súc vật. Người đóng bảo kê bèn kiện để đòi được bồi hoàn phí tổn mua thêm cỏ khô này. Thẩm Phán Gorell Barnes đã đồng ý về việc khiếu nại này. Ông tuyên bố:
Nếu chủ tàu được quyền mang súc vật, và khi không còn đủ thực phẩm để cung cấp cho súc vật, thì điều đó đã trở thành hiển nhiên là sẽ có sự mất mát hoặc thiệt hại nếu súc vật bị chết… và “phí tổn phải gánh chịu để ngăn chận sự thiệt hại này nằm trong phạm vi của điều khoản kiện và đòi bồi hoàn lao động.” (the expense incurred to prevent this loss comes within the suing and labouring clause).
Trong vụ Porter & Son Ltd kiện Western Assurance Co. Trong vụ đó, xà lan chở hàng đã bị vào nước và sắp chìm, người chủ đã chi dụng những phí tổn cần thiết để cứu chiếc “xà lan” (scow) khỏi bị chìm. Sau đó người chủ bèn khiếu nại đòi công ty bảo hiểm phải bồi hoàn các chi phí đó theo “điều khoản kiện và đòi bồi hoàn lao động.” Công ty bảo hiểm từ chối vì cho rằng các phí tổn đó đã được dùng để cứu xà lan chứ không phải để cứu hàng hóa và thuộc về “các phí tổn chung theo mức trung bình” (general average expenses). Vì thuộc về loại phí tổn này các chi phí không thuộc “điều khoản kiện và đòi bồi hoàn lao động.” Công ty bảo hiểm đã cho rằng các phí tổn đó đã được xử dụng để cứu tàu lẫn hàng hóa, vì thế người chủ của hàng hóa phải góp phần và việc bồi hoàn này.
Tuy nhiên, Tòa Kháng Án của Nova Scotia đã bác bỏ lập luận này. Tòa đã cho rằng phí tổn đó đã được chi dụng nhằm mục đích làm giảm thiểu sự thiệt hại và mất mát đối với hàng hóa; vì thế các phí tổn đó thuộc “điều khoản kiện và đòi bồi hoàn lao động.”
Dựa vào luật pháp cũng như các phán quyết vừa trưng dẫn, ông có thể thấy được rằng nếu trong hợp đồng bảo hiểm hàng hải của ông có điều khoản “suing and labouring clause” thì chắc chắn rằng công ty bảo hiểm sẽ phải bồi hoàn lại các phí tổn mà ông đã phải chi dụng để chăm sóc cho đàn chó mà ông đã mang theo trên tàu, với điều kiện là đàn cho đó đã được đóng bảo hiểm hàng hải để chúng được mang về Việt Nam bằng chiếc tàu đó.
Nếu còn thắc mắc, xin gọi điện thoại cho chúng tôi để được giải đáp. w
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình