(Hỏi ông Nguyễn H. H.): Vợ tôi qua đời vào năm 1997, chúng tôi chỉ có một cháu trai. Vào lúc mẹ cháu qua đời cháu mới học xong năm thứ 2 tại đại học.
Khi vợ tôi qua đời thì tất cả tài sản mà chúng tôi cùng tạo lập đã được chuyển sang cho tôi. Ngoài ra tôi còn được lãnh thêm hơn $100,000 tiền hưu trí mà vợ tôi đã đóng góp và được hưởng trong thời gian làm việc.
Như tôi đã trình bày, chúng tôi chỉ có một cháu trai, mẹ của cháu rất thương cháu, và chúng tôi đã cố gắng làm việc để giúp cháu có một đời sống tốt đẹp hơn khi chúng tôi qua đời. Tuy nhiên, từ lúc mẹ cháu qua đời cháu đã không còn ngoan như xưa.
Gần đây cháu đã cãi lại ý của tôi, và đây cũng là ý của mẹ cháu trong lúc bà ta còn sống cũng như trước khi bà ta nhắm mắt, là chúng tôi không muốn cháu thành hôn với một người khác tôn giáo.
Khi cháu còn nhỏ, nhất là những năm cuối cùng của trung học cũng như những năm đầu của trường đại học, thì cháu luôn luôn tỏ ra vâng lời, đặc biệt là đối với vấn đề lập gia đình với người khác tôn giáo.
Vào đầu năm nay, khi cháu xin phép tôi để được kết hôn với một người khác tôn giáo thì tôi đã nhắc nhỡ cho cháu về ý định của tôi cũng như của mẹ cháu lúc mẹ cháu còn sống, nhưng cháu đã cho biết là nếu tôi không cho phép cháu kết hôn thì cháu cũng sẽ cùng nhà gái làm đám cưới.
Tôi hoàn toàn không đồng ý về ý định đó của cháu, tuy thế cháu đã cùng nhà gái tiến hành hôn lễ.
Vì cháu đã không chịu vâng lời nên tôi đã quyết định làm một di chúc khác và loại bỏ tên của cháu ra khỏi di chúc để cháu không được thừa hưởng những gì mà lẽ ra chúng tôi sẽ để lại cho cháu sau khi qua đời.
Hiện tôi đã lập di chúc và yêu cầu số tiền còn lại sau khi tôi qua đời, và sau khi cho mấy đứa cháu của tôi tại Việt Nam, sẽ được trao cho hội người mù tại Việt Nam.
Xin LS cho biết liệu những điều khoản mà tôi đã để vào trong di chúc có đủ mạnh để ngăn cản quyền thừa hưởng của đứa con mà hiện giờ nó đang chung sống với vợ của nó hay không"
Trả lời: Xin lỗi ông là chúng tôi đã xóa bỏ một số đoạn liên hệ đến gia đình ông thuộc tôn giáo nào và con của ông đã lập gia đình với người thuộc tôn giáo nào, và xin được thay vào đó cụm từ là “người khác tôn giáo,” vì những chi tiết đó sẽ tạo nhiều cảm nghĩ không tốt cho tất cả độc giả.
Trước khi trả lời câu hỏi của ông tôi xin đề cập đến một thuật ngữ pháp lý, nói đúng hơn là một cụm từ liên hệ đến việc xin thay đổi nội dung của di chúc đó là cụm từ “family provision application” (đơn xin thay đổi điều khoản [trong di chúc] về gia đình).
“Family provision application” (đơn xin thay đổi điều khoản [trong di chúc] về gia đình): Đơn xin được đệ nộp bởi một người nhằm mục đích thỉnh cầu án lệnh để thay đổi điều khoản của một di chúc liên hệ đến những người phụ thuộc của người quá cố. Tại Anh Quốc, theo Đạo Luật về Thừa Kế 1973, đơn xin [thay đổi] về các điều khoản đó phải được đệ nộp trong vòng 6 tháng kể từ lúc người quá cố qua đời. Những người có thể nộp đơn xin thay đổi điều khoản gia đình là người phối ngẫu, người phối ngẫu ngoại hôn, vợ cũ của người quá cố, bất cứ người nào được đối xử bởi người quá cố như là con của đương sự, và bất cứ người nào khác được cấp dưỡng bởi người quá cố ngay trước khi người quá cố qua đời. (An application lodged by a person for the purpose of seeking the court’s order to alter the term of a will in relation to certain dependants of the deceased. In England, under the Inheritance Act 1973, application for such provision must be lodged within 6 months from the death of the deceased. Persons who may apply for family provision are the deceased’s spouse, de facto spouse, former spouse, any person who was treated by the deceased as his or her child, and any other person who immediately before the death of the deceased was being maintained by the deceased).
Trong vụ Hughes kiện National Trustees Executors & Agency Co of Australia Limited (1979) 23 ALR 321. Trong vụ đó, mẹ của nguyên đơn đã qua đời vào năm 1975, bà thọ được 81 tuổi, A là đứa con duy nhất của bà, tài sản mà bà để lại là một nông trại trị giá $45,600.00.
Theo di chúc của bà, được làm vào năm 1973, bà đã yêu cầu người thi hành di chúc để riêng tiền tống táng cũng như các chi phí cần thiết để duy trì ngôi mộ cho bà, số tiền còn lại bà tặng cho tổ chức giúp đở các người lớn tuổi.
A sinh năm 1921, bỏ học vào năm 14 tuổi, sau đó làm trong ngành kỹ nghệ chế tạo nồi đun nước. Vào năm 1939, cha của A mua mảnh đất và nay là nông trại. Sau đó cha của A đã cất một căn nhà nhỏ ở trên đó. Vào năm 1945, A đã dọn về ở tại nông trại. Vì sức khỏa yếu kém, bác sĩ đã yêu cầu A không nên làm việc trong các ngành kỹ nghệ nặng.
Theo bằng chứng của A thì cha của anh ta đã từng cho biết là sau này căn nhà và nông trại sẽ thuộc về anh ta.
Vào năm 1961, cha của A qua đời, để lại toàn bộ tài sản, trong đó có cả nông trại, cho mẹ của A, bà vẫn cho phép A tiếp tục ở trong nông trại mặc dầu bà là người phải trả tiền thuế đất. Vào năm 1972, mẹ của A đã dọn về ở chung, trong lúc đó bạn gái của A là cô J cũng đến chung sống với A như vợ chồng.
Mẹ của A không được vui vì bà ta không thích bạn gái của J. Vào năm 1973, bà bị bệnh, rồi sau đó rời nông trại mà không hề cho A biết, và A không gặp lại được bà ta cho đến lúc bà qua đời.
Vào năm 1973, khi bà rời nông trại, bà có đến gặp luật sư và cho luật sư biết là A đã buộc bà ta rời nông trại, và dọa là sẽ dùng bạo lực nếu bà xin án lệnh trục xuất A và bà gái của ông ra khỏi nông trại. Bà còn cho viên quản lý nơi bà đến trú ngụ biết là A đã đuổi bà ra khỏi nông trại mà không cho bà lấy theo áo quần của bà.
Trong đơn khiếu nại A đã bác bỏ tất cả những lời cáo buộc của mẹ ông ta. Tuy nhiên tòa đã bác đơn. A bèn kháng án lên Tối Cao Pháp Viện Victoria, ông cũng bị Pháp Viện bác đơn. Ông bèn kháng án lên Tối Cao Pháp Viện Liên Bang và được Tòa đưa ra phán quyết cho quyền thừa hưởng di sản. Tòa đã hủy bỏ điều khoản hiến tặng tài sản cho tổ chức trợ giúp các người lớn tuổi, và thay thế điều khoản đó với điều khoản là số tiền còn lại sẽ được trao cho A.
Dựa vào phán quyết vừa trưng dẫn, ông có thể thấy được rằng trong trường hợp của ông việc loại bỏ quyền thừa hưởng của con ông sau khi ông qua đời là một điều khá phức tạp.
Nếu ông có lòng tốt đối với những người thiếu may mắn hơn ông, những người tàn tật, những người mù lòa, thì tại sao ông không đích thân làm những điều này ngay trong lúc này.
Nếu ông có từ tâm, thì nên thực hiện ngay. Bán căn nhà lớn và ở một căn nhà nhỏ hơn. Số tiền thặng dư, ông có thể làm những điều mà ông thấy nên làm, để ông cảm thấy thoải mái hơn trước khi ông lìa đời. Chúc ông may mắn.
Khi vợ tôi qua đời thì tất cả tài sản mà chúng tôi cùng tạo lập đã được chuyển sang cho tôi. Ngoài ra tôi còn được lãnh thêm hơn $100,000 tiền hưu trí mà vợ tôi đã đóng góp và được hưởng trong thời gian làm việc.
Như tôi đã trình bày, chúng tôi chỉ có một cháu trai, mẹ của cháu rất thương cháu, và chúng tôi đã cố gắng làm việc để giúp cháu có một đời sống tốt đẹp hơn khi chúng tôi qua đời. Tuy nhiên, từ lúc mẹ cháu qua đời cháu đã không còn ngoan như xưa.
Gần đây cháu đã cãi lại ý của tôi, và đây cũng là ý của mẹ cháu trong lúc bà ta còn sống cũng như trước khi bà ta nhắm mắt, là chúng tôi không muốn cháu thành hôn với một người khác tôn giáo.
Khi cháu còn nhỏ, nhất là những năm cuối cùng của trung học cũng như những năm đầu của trường đại học, thì cháu luôn luôn tỏ ra vâng lời, đặc biệt là đối với vấn đề lập gia đình với người khác tôn giáo.
Vào đầu năm nay, khi cháu xin phép tôi để được kết hôn với một người khác tôn giáo thì tôi đã nhắc nhỡ cho cháu về ý định của tôi cũng như của mẹ cháu lúc mẹ cháu còn sống, nhưng cháu đã cho biết là nếu tôi không cho phép cháu kết hôn thì cháu cũng sẽ cùng nhà gái làm đám cưới.
Tôi hoàn toàn không đồng ý về ý định đó của cháu, tuy thế cháu đã cùng nhà gái tiến hành hôn lễ.
Vì cháu đã không chịu vâng lời nên tôi đã quyết định làm một di chúc khác và loại bỏ tên của cháu ra khỏi di chúc để cháu không được thừa hưởng những gì mà lẽ ra chúng tôi sẽ để lại cho cháu sau khi qua đời.
Hiện tôi đã lập di chúc và yêu cầu số tiền còn lại sau khi tôi qua đời, và sau khi cho mấy đứa cháu của tôi tại Việt Nam, sẽ được trao cho hội người mù tại Việt Nam.
Xin LS cho biết liệu những điều khoản mà tôi đã để vào trong di chúc có đủ mạnh để ngăn cản quyền thừa hưởng của đứa con mà hiện giờ nó đang chung sống với vợ của nó hay không"
Trả lời: Xin lỗi ông là chúng tôi đã xóa bỏ một số đoạn liên hệ đến gia đình ông thuộc tôn giáo nào và con của ông đã lập gia đình với người thuộc tôn giáo nào, và xin được thay vào đó cụm từ là “người khác tôn giáo,” vì những chi tiết đó sẽ tạo nhiều cảm nghĩ không tốt cho tất cả độc giả.
Trước khi trả lời câu hỏi của ông tôi xin đề cập đến một thuật ngữ pháp lý, nói đúng hơn là một cụm từ liên hệ đến việc xin thay đổi nội dung của di chúc đó là cụm từ “family provision application” (đơn xin thay đổi điều khoản [trong di chúc] về gia đình).
“Family provision application” (đơn xin thay đổi điều khoản [trong di chúc] về gia đình): Đơn xin được đệ nộp bởi một người nhằm mục đích thỉnh cầu án lệnh để thay đổi điều khoản của một di chúc liên hệ đến những người phụ thuộc của người quá cố. Tại Anh Quốc, theo Đạo Luật về Thừa Kế 1973, đơn xin [thay đổi] về các điều khoản đó phải được đệ nộp trong vòng 6 tháng kể từ lúc người quá cố qua đời. Những người có thể nộp đơn xin thay đổi điều khoản gia đình là người phối ngẫu, người phối ngẫu ngoại hôn, vợ cũ của người quá cố, bất cứ người nào được đối xử bởi người quá cố như là con của đương sự, và bất cứ người nào khác được cấp dưỡng bởi người quá cố ngay trước khi người quá cố qua đời. (An application lodged by a person for the purpose of seeking the court’s order to alter the term of a will in relation to certain dependants of the deceased. In England, under the Inheritance Act 1973, application for such provision must be lodged within 6 months from the death of the deceased. Persons who may apply for family provision are the deceased’s spouse, de facto spouse, former spouse, any person who was treated by the deceased as his or her child, and any other person who immediately before the death of the deceased was being maintained by the deceased).
Trong vụ Hughes kiện National Trustees Executors & Agency Co of Australia Limited (1979) 23 ALR 321. Trong vụ đó, mẹ của nguyên đơn đã qua đời vào năm 1975, bà thọ được 81 tuổi, A là đứa con duy nhất của bà, tài sản mà bà để lại là một nông trại trị giá $45,600.00.
Theo di chúc của bà, được làm vào năm 1973, bà đã yêu cầu người thi hành di chúc để riêng tiền tống táng cũng như các chi phí cần thiết để duy trì ngôi mộ cho bà, số tiền còn lại bà tặng cho tổ chức giúp đở các người lớn tuổi.
A sinh năm 1921, bỏ học vào năm 14 tuổi, sau đó làm trong ngành kỹ nghệ chế tạo nồi đun nước. Vào năm 1939, cha của A mua mảnh đất và nay là nông trại. Sau đó cha của A đã cất một căn nhà nhỏ ở trên đó. Vào năm 1945, A đã dọn về ở tại nông trại. Vì sức khỏa yếu kém, bác sĩ đã yêu cầu A không nên làm việc trong các ngành kỹ nghệ nặng.
Theo bằng chứng của A thì cha của anh ta đã từng cho biết là sau này căn nhà và nông trại sẽ thuộc về anh ta.
Vào năm 1961, cha của A qua đời, để lại toàn bộ tài sản, trong đó có cả nông trại, cho mẹ của A, bà vẫn cho phép A tiếp tục ở trong nông trại mặc dầu bà là người phải trả tiền thuế đất. Vào năm 1972, mẹ của A đã dọn về ở chung, trong lúc đó bạn gái của A là cô J cũng đến chung sống với A như vợ chồng.
Mẹ của A không được vui vì bà ta không thích bạn gái của J. Vào năm 1973, bà bị bệnh, rồi sau đó rời nông trại mà không hề cho A biết, và A không gặp lại được bà ta cho đến lúc bà qua đời.
Vào năm 1973, khi bà rời nông trại, bà có đến gặp luật sư và cho luật sư biết là A đã buộc bà ta rời nông trại, và dọa là sẽ dùng bạo lực nếu bà xin án lệnh trục xuất A và bà gái của ông ra khỏi nông trại. Bà còn cho viên quản lý nơi bà đến trú ngụ biết là A đã đuổi bà ra khỏi nông trại mà không cho bà lấy theo áo quần của bà.
Trong đơn khiếu nại A đã bác bỏ tất cả những lời cáo buộc của mẹ ông ta. Tuy nhiên tòa đã bác đơn. A bèn kháng án lên Tối Cao Pháp Viện Victoria, ông cũng bị Pháp Viện bác đơn. Ông bèn kháng án lên Tối Cao Pháp Viện Liên Bang và được Tòa đưa ra phán quyết cho quyền thừa hưởng di sản. Tòa đã hủy bỏ điều khoản hiến tặng tài sản cho tổ chức trợ giúp các người lớn tuổi, và thay thế điều khoản đó với điều khoản là số tiền còn lại sẽ được trao cho A.
Dựa vào phán quyết vừa trưng dẫn, ông có thể thấy được rằng trong trường hợp của ông việc loại bỏ quyền thừa hưởng của con ông sau khi ông qua đời là một điều khá phức tạp.
Nếu ông có lòng tốt đối với những người thiếu may mắn hơn ông, những người tàn tật, những người mù lòa, thì tại sao ông không đích thân làm những điều này ngay trong lúc này.
Nếu ông có từ tâm, thì nên thực hiện ngay. Bán căn nhà lớn và ở một căn nhà nhỏ hơn. Số tiền thặng dư, ông có thể làm những điều mà ông thấy nên làm, để ông cảm thấy thoải mái hơn trước khi ông lìa đời. Chúc ông may mắn.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình