Bạn,
Trong khi đại đa số sinh viên các trường đại học Sài Gòn thuộc mọi ngành đổ xô học thêm tiếng Anh ở các trung tâm ngoại ngữ để dễ tìm việc làm thì tại trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn Sài Gòn (trụ sở đặt tại trường Văn khoa cũ) vẫn có số rất ít sinh viên theo học ngành Hán Nôm, dù biết rằng sau khi tốt nghiệp khó tìm được một việc làm có liên quan đến môn học. Theo giáo trình, sinh viên ngành Hán Nôm được đào tạo để trở thành những chuyên viên nghiên cứu. Do môn học quá khó và lại không phù hợp với thời buổi kinh tế thị trường nên số lượng sinh viên theo học Hán Nôm ngày càng giảm. Nhiều giáo sư của ngành học này đã tỏ ra bi quan khi nói rằng chỉ trong khoảng năm năm nữa ngành Hán Nôm có thể bị xóa sổ vì không còn người theo học, khi mà sinh viên tốt nghiệp thuộc loại ưu tú vẫn thất nghiệp như câu chuyện sau đây trích từ báo Tuổi Trẻ.
Lê Quang Trường là sinh viên vừa tốt nghiệp xuất sắc chuyên ngành Hán nôm-khoa ngữ văn báo chí-trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn TP.SG với luận văn: Phiên dịch Tam Tự Kinh (bản chú giải của Ngô Mông). Thầy giáo Nguyễn Khuê nhận xét: Cả tiếng Hán cổ lẫn tiếng Hán hiện đại Trường đều giỏi. Tam Tự Kinh là tác phẩm luân lý giáo dục cơ bản do người Trung Quốc biên soạn. Theo tôi biết, trước giờ chỉ có hai bản dịch tác phẩm này lưu hành, chỉ dịch chính văn chứ không chú thích. Trường dịch tốt, dịch cả phần chú thích, chú thích thêm và phát hiện, sửa cả những chỗ các dịch giả khác sai. Hội đồng chấm luận văn có 6 thầy cô cho điểm kín, sau 20 phút trình bày, Trường được cho điểm tuyệt đối 10. Những ngày làm luận văn của Trường thật sự là ám ảnh. Đó cũng là những tháng tiền trôi như nước, Trường phải mượn tiền của bạn, của hàng xóm ở trọ, và cuối cùng là xin cả chủ nhà giảm đến 75% tiền trọ tháng để hoàn thành nghiên cứu. Sinh viên cả khoa văn, ai mà chẳng biết anh chàng Trường tài hoa và say đắm Hán nôm. Đi đâu Trường cũng chuẩn bị sẵn viết mực tàu, ngày trại họp mặt truyền thống khoa, Trường ngồi trong lều vẽ đến mấy chục chữ nhẫn trên giấy cho bạn bè treo làm kỷ niệm.
Trường nói: Học tiếng Hán nôm làm quen với kinh điển không phải là học ngoại ngữ đơn thuần mà chính là học đạo lý, học cách nghiên cứu. Chữ nhẫn ý nhị lắm nghe, nó giúp mình “nuốt nghẹn” những lúc ra đường bị người say rượu đánh nhầm, hay buổi sáng bị mất xe đạp trước giờ thi, nhiều nhất là những lúc mặc cảm. Trường đã từng là học sinh đoạt giải nhì môn văn của Đà Nẵng. Từ bé Trường đã “chơi” với tiếng Hán. Trường kể: Ba tôi tập cho tôi đồ chữ trên nền nhà. Vào nhà ai tôi cũng ghi tiếng Hán trên sớ, trên cột để về hỏi lại. Ba tôi nói đúng, phải học tiếng cổ để tinh thông hơn quốc ngữ, điều đó thú vị lắm. Chỉ có Trường trong số chín anh chị em của gia đình vào được đại học, học bằng nỗi mặc cảm hoàn cảnh khó khăn và vóc dáng nhỏ bé do di truyền. Có người cười nói với Trường học chữ Hán ra đời làm sao bán được chữ mà sống, nhưng Trường vẫn chọn con đường nghiên cứu.
Bạn,
Bây giờ thì thủ khoa Lê Quang Trường đang buồn vì năm nay khoa Hán Nôm không có “tiêu chuẩn” giữ sinh viên giỏi ở lại trường, trong khi anh rất thèm dạy học đúng chuyên ngành. Rồi lại ước có tiền để vào Cao học Hán nôm tại Hà Nội. Ông đồ trẻ cuối thế kỷ 20 mong có một việc làm đủ sống để chờ một công việc có liên quan đến Hán nôm!
Trong khi đại đa số sinh viên các trường đại học Sài Gòn thuộc mọi ngành đổ xô học thêm tiếng Anh ở các trung tâm ngoại ngữ để dễ tìm việc làm thì tại trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn Sài Gòn (trụ sở đặt tại trường Văn khoa cũ) vẫn có số rất ít sinh viên theo học ngành Hán Nôm, dù biết rằng sau khi tốt nghiệp khó tìm được một việc làm có liên quan đến môn học. Theo giáo trình, sinh viên ngành Hán Nôm được đào tạo để trở thành những chuyên viên nghiên cứu. Do môn học quá khó và lại không phù hợp với thời buổi kinh tế thị trường nên số lượng sinh viên theo học Hán Nôm ngày càng giảm. Nhiều giáo sư của ngành học này đã tỏ ra bi quan khi nói rằng chỉ trong khoảng năm năm nữa ngành Hán Nôm có thể bị xóa sổ vì không còn người theo học, khi mà sinh viên tốt nghiệp thuộc loại ưu tú vẫn thất nghiệp như câu chuyện sau đây trích từ báo Tuổi Trẻ.
Lê Quang Trường là sinh viên vừa tốt nghiệp xuất sắc chuyên ngành Hán nôm-khoa ngữ văn báo chí-trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn TP.SG với luận văn: Phiên dịch Tam Tự Kinh (bản chú giải của Ngô Mông). Thầy giáo Nguyễn Khuê nhận xét: Cả tiếng Hán cổ lẫn tiếng Hán hiện đại Trường đều giỏi. Tam Tự Kinh là tác phẩm luân lý giáo dục cơ bản do người Trung Quốc biên soạn. Theo tôi biết, trước giờ chỉ có hai bản dịch tác phẩm này lưu hành, chỉ dịch chính văn chứ không chú thích. Trường dịch tốt, dịch cả phần chú thích, chú thích thêm và phát hiện, sửa cả những chỗ các dịch giả khác sai. Hội đồng chấm luận văn có 6 thầy cô cho điểm kín, sau 20 phút trình bày, Trường được cho điểm tuyệt đối 10. Những ngày làm luận văn của Trường thật sự là ám ảnh. Đó cũng là những tháng tiền trôi như nước, Trường phải mượn tiền của bạn, của hàng xóm ở trọ, và cuối cùng là xin cả chủ nhà giảm đến 75% tiền trọ tháng để hoàn thành nghiên cứu. Sinh viên cả khoa văn, ai mà chẳng biết anh chàng Trường tài hoa và say đắm Hán nôm. Đi đâu Trường cũng chuẩn bị sẵn viết mực tàu, ngày trại họp mặt truyền thống khoa, Trường ngồi trong lều vẽ đến mấy chục chữ nhẫn trên giấy cho bạn bè treo làm kỷ niệm.
Trường nói: Học tiếng Hán nôm làm quen với kinh điển không phải là học ngoại ngữ đơn thuần mà chính là học đạo lý, học cách nghiên cứu. Chữ nhẫn ý nhị lắm nghe, nó giúp mình “nuốt nghẹn” những lúc ra đường bị người say rượu đánh nhầm, hay buổi sáng bị mất xe đạp trước giờ thi, nhiều nhất là những lúc mặc cảm. Trường đã từng là học sinh đoạt giải nhì môn văn của Đà Nẵng. Từ bé Trường đã “chơi” với tiếng Hán. Trường kể: Ba tôi tập cho tôi đồ chữ trên nền nhà. Vào nhà ai tôi cũng ghi tiếng Hán trên sớ, trên cột để về hỏi lại. Ba tôi nói đúng, phải học tiếng cổ để tinh thông hơn quốc ngữ, điều đó thú vị lắm. Chỉ có Trường trong số chín anh chị em của gia đình vào được đại học, học bằng nỗi mặc cảm hoàn cảnh khó khăn và vóc dáng nhỏ bé do di truyền. Có người cười nói với Trường học chữ Hán ra đời làm sao bán được chữ mà sống, nhưng Trường vẫn chọn con đường nghiên cứu.
Bạn,
Bây giờ thì thủ khoa Lê Quang Trường đang buồn vì năm nay khoa Hán Nôm không có “tiêu chuẩn” giữ sinh viên giỏi ở lại trường, trong khi anh rất thèm dạy học đúng chuyên ngành. Rồi lại ước có tiền để vào Cao học Hán nôm tại Hà Nội. Ông đồ trẻ cuối thế kỷ 20 mong có một việc làm đủ sống để chờ một công việc có liên quan đến Hán nôm!
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình