Người Việt thường nói "họa vô đơn chí, phước bất trùng lai" Oâng Trạng Trình Nguyễn bĩnh Khiểm cũng nói ý đó nhưng văn vẻ hơn, " Đã buồn vì trận mưa rào; Lại đau vì mỗi ào ào gió đông." Ô. Thống Đốc Gray Davis đang đổ mồ hôi trán, rán mồi hôi lưng để cứu cái ghề Thống Đốc lương hàng năm 150.000 đô la, bổng thì vô giá, lại bị một sao quả tạ chiếu vào yểu mệnh của Oâng. Sao quả tạ đó là việc buộc dân Cali đóng thuế lưu hành xe tăng lên hàng mấy trăm đồng mỗi chiếc, ngày bắt đầu thi hành vào 1 tháng 10 vừa qua. Và Oâng ở vào hoàn cảnh vô kế khả thi để hoá giải như câu "Thế Chiến quốc , thế Xuân thu, gặp thời thế, thế thời phải thế."
Thực vậy, ngày 1 tháng 10 là ngày thuế lưu hành xe tăng từ bạc chục lên bạc trăm. Có xe phải đóng trên 500 Mỹ kim mỗi năm. Tiểu bang Cali là tiểu bang đông dân nhứt, nhiều xe hơi nhứt, xa lộ phát triễn nhứt, nhưng ngân sách khiếm hụt nhứt, đến 38 tỷ. Khiếm hụt đến mức Thống Đốc bị trên một triệu người ký kiến nghị truất bãi. Cuộc bầu cử quyết định số phận Ô. Davis đã xảy ra hôm thứ ba ngày 7 tháng 10. TCác ứng cử viên đã vận động ráo riết để hạ bệ và thay thế Ô. Davis. Ứng cử viên nổi bật nhứt phía Đảng Cộng hoà, tài tử vai u thịt bắp, Arnold Scwarzeneger dùng máy bay một ngày đi mấy thành phố để kiếm phiếu. Ứng cử viên nổi bật nhứt của Đảng Dân Chủ, Ô. Bustamante, là Phó cho Ô. Davis. Oâng Bustamante vừa là Phó Thống đốc vừa đồng đảng với Ô. Davis nên một mặt chống việc dân đòi truất bãi Thống Đốc Davis. Mặt khác lại ra tranh cử để thay thế Ô. Davis, làm như Oâng chống lại Oâng vậy. Nên chi việc làm và lời nói của Oâng rất khó, há miệng mắc quai. Việc làm mâu thuẩn của Oâng Busramnte khiến O. Davis giận cành hông, không thèm ngó mặt Bustamante rất lâu. Đến đổi Cựu TT Clinton phải xuống Cali, vô nhà thờ Tin Lành cố gắng giảng hòa. Nhưng hai Oâng Davis và Bustamante, nói theo kiểu CS, chỉ mới "bằng mặt chớ không bằng lòng".
Tờ Los Angeles Times không biết có chơi xỏ hai Oâng Dân Chủ hay không, mới đây lại đi một bản tin phân tích biến tin tăng thuế lưu hành xe hơi áp dụng vào ngày 1 tháng 10 thành cái sao quả tạ cho Ô. Thống Đốc Davis. Bản tin có sơ đồ dối chiếu, có lịch sử việc tăng thuế, có ý kiến người có liên quan trong chánh quyền lẫn phó thường dân chịu thuế, đúng bài bản của một bản tin phân tích dạy ở trường lớp. Nhưng kết luận được lấy làm tựa đề in chữ đậm rất bất lợi cho Ô. Davis. Đại ý việc tăng thuế xe làm (người dân Cali đang muốn chết vì thuế nổi giận) buộc tội thêm TĐ Davis. Và bản tin ra cho bàn dân thiện hạ, trong đó có cử trị, đọc, chỉ trước ngày bầu cử có một tuần. Tự nhiên Ô. Davis phải "thanh minh, thanh nga”, đổ tội lại cho vị Thống đốc tiền nhiệm. Nhưng khi con mắt đã giận nổ đôm đốm rồi, lổ tai thường ít chịu nghe nữa. Và thói thường người bị cáo buộc những tội lớn - gây nợ nần 38 tỷ, gây khủng hoảng điện thiệt hại hàng chục tỷ của dân, khó mà biện minh các tội nhỏ hơn. Có câu, làm chuyện lớn được là làm chuyện nhỏ được (Qui peut le plus, peut le moins).
Nhưng chưa hết. Như đã thưa ở trên, hoạ vô đơn chí, hết mắc mưa lại mắc gió, cuộc thăm dò của Viện Gallup, CNN, USA Today còn phổ biến kết quả không lợi cho Ô. Davis dưói cái nhìn của cử tri. Bản thăm dò đọc được trên báo USA Today như thế này làm sao Con Cọp Bengal đã chiến đấu hàng mấy tháng nay, sút nhiều móng rồi, khỏi lo cuốn lên. Tuần trước, trước khi nổ ra vụ quý bà tố anh tài tử sờ mó bốc hốt, ứng cử viên Cộng Hoà tài tử Schwarzy được ủng hộ tỷ lệ 40%, ứng cử viên Dân Chủ Bustamante 25%. Tỷ lệ người tán thành việc truất bãi tuy có giảm, lợi cho cái ghế của Ô. Davis, nhưng không bao nhiêu. Cả mấy tháng chiến đấu như con cọp Bengal, kết quả trước một tuần như vậy, không gọi là hy vọng được.
Giữa lúc đó ngày tăng thuế lưu hành xe, 1 tháng 10, lại bắt đầu áp dụng, siết hầu bao dân và cử tri. Ký một cái check, mua một money order ba hàng số trả thuế lưu hành cho chiếc xe là cái cần câu cơm giữa lúc việc thiếu người thừa thất nghiệp kỷ lục có lúc tăng lên đến 6, 4%, ai mà không đổ quạu với Ô. Thống Đốc. Đúng là "hoạ vô đơn chí, phước bất trùng lai" với Ô. Davis. Đúng là Ô. Davis "hết buồn vị trận mưa rào, lại đau vì nỗi ào ào gió đông. Tới đây người phó thường dân Việt trên đất Mỹ lại nhớ chuyện nước nhà khi xưa trước ngày "sập tiệm". Giữa lúc Đài BBC đưa những lời báo tử -- những thành phố chưa mất buổi sáng đài đã loan tin mất vào buổi chiều, có người nói là BBC làm "lợi cho CS" - thì một anh cảnh sát cận vệ của một nhân vật " bạn dân" binh chủ, thấy người ký giả Pháp được mời vào Tổng Nha để "nói phải quấy" về một bài viết của người ký giả. Tánh người Pháp hay xí xô xí xào, quơ tay lắc đầu ra điệu bộ khi nói chuyện như TT Chirac. Người cảnh sát cận vệ đứng từ xa tưởng ký giả Paul Landry (nếu nhớ không lầm, và không có tài liệu tham khảo, nên xin xin vị nào nhớ dai vui lòng chỉ giáo) "dám hỗn" với "sếp" mình và không tuân hành lịnh, bỏ đi. Người cận vệ "nhiệt tình nhưng thiếu hiểu biết nên trở thành phá hoại", bắn vào lưng ký giả Pháp. Cả Quốc Hội , Hành Pháp, Tư Pháp dù hay tin trễ hơn truyền thông ngoại quốc, đều kêu trời như bộng, "trời hại mình rồi!"
Và đúng vậy, đúng như Ô. Trần văn Hương nói với Đại sứ Pháp Merillon ngỏ ý muốn Oâng di tản, "nếu Trời hại đất nước tôi mất, tôi sẽ ở lại chết với nó." (Hồi ký của Đại sứ Pháp Merillon). Và Ô. Trần văn Hương đã ở lại và chết trên đất nước Việt Nam. VNCH đã bị bức tử nay đã 28 năm. Bây giờ Ô. Thống Đốc Davis lâm vào hoàn cảnh họa vô đơn chí, phước bất trùng lai, đã buồn vì trận mưa rào, lại đau vì nổi ào ào gió đông, và lâm vào thếá "thế Chiến quốc thế Xuân thu, gặp thời thế, thế thời phải thế" như vậy đó. Còn những ứng cử viên đang tìm đủ mọi cách để lật đổ cái ghế Thống Đốc và thay thế Oâng đang lên đông xuống đoài để kiếm phiếu. Trước cảnh chợ đời bán lợi mua danh đó, người Việt mĩm cười thoát tục, thầm ngâm nga , "Cái vòng danh lợi cong cong; Kẻ vừa ra khỏi, người mong bước vào."
(Khi những dòng chữ này được viết, kết quả bầu cử Thống Đốc California chưa được chính thức đúc kết và loan báo.)
Thực vậy, ngày 1 tháng 10 là ngày thuế lưu hành xe tăng từ bạc chục lên bạc trăm. Có xe phải đóng trên 500 Mỹ kim mỗi năm. Tiểu bang Cali là tiểu bang đông dân nhứt, nhiều xe hơi nhứt, xa lộ phát triễn nhứt, nhưng ngân sách khiếm hụt nhứt, đến 38 tỷ. Khiếm hụt đến mức Thống Đốc bị trên một triệu người ký kiến nghị truất bãi. Cuộc bầu cử quyết định số phận Ô. Davis đã xảy ra hôm thứ ba ngày 7 tháng 10. TCác ứng cử viên đã vận động ráo riết để hạ bệ và thay thế Ô. Davis. Ứng cử viên nổi bật nhứt phía Đảng Cộng hoà, tài tử vai u thịt bắp, Arnold Scwarzeneger dùng máy bay một ngày đi mấy thành phố để kiếm phiếu. Ứng cử viên nổi bật nhứt của Đảng Dân Chủ, Ô. Bustamante, là Phó cho Ô. Davis. Oâng Bustamante vừa là Phó Thống đốc vừa đồng đảng với Ô. Davis nên một mặt chống việc dân đòi truất bãi Thống Đốc Davis. Mặt khác lại ra tranh cử để thay thế Ô. Davis, làm như Oâng chống lại Oâng vậy. Nên chi việc làm và lời nói của Oâng rất khó, há miệng mắc quai. Việc làm mâu thuẩn của Oâng Busramnte khiến O. Davis giận cành hông, không thèm ngó mặt Bustamante rất lâu. Đến đổi Cựu TT Clinton phải xuống Cali, vô nhà thờ Tin Lành cố gắng giảng hòa. Nhưng hai Oâng Davis và Bustamante, nói theo kiểu CS, chỉ mới "bằng mặt chớ không bằng lòng".
Tờ Los Angeles Times không biết có chơi xỏ hai Oâng Dân Chủ hay không, mới đây lại đi một bản tin phân tích biến tin tăng thuế lưu hành xe hơi áp dụng vào ngày 1 tháng 10 thành cái sao quả tạ cho Ô. Thống Đốc Davis. Bản tin có sơ đồ dối chiếu, có lịch sử việc tăng thuế, có ý kiến người có liên quan trong chánh quyền lẫn phó thường dân chịu thuế, đúng bài bản của một bản tin phân tích dạy ở trường lớp. Nhưng kết luận được lấy làm tựa đề in chữ đậm rất bất lợi cho Ô. Davis. Đại ý việc tăng thuế xe làm (người dân Cali đang muốn chết vì thuế nổi giận) buộc tội thêm TĐ Davis. Và bản tin ra cho bàn dân thiện hạ, trong đó có cử trị, đọc, chỉ trước ngày bầu cử có một tuần. Tự nhiên Ô. Davis phải "thanh minh, thanh nga”, đổ tội lại cho vị Thống đốc tiền nhiệm. Nhưng khi con mắt đã giận nổ đôm đốm rồi, lổ tai thường ít chịu nghe nữa. Và thói thường người bị cáo buộc những tội lớn - gây nợ nần 38 tỷ, gây khủng hoảng điện thiệt hại hàng chục tỷ của dân, khó mà biện minh các tội nhỏ hơn. Có câu, làm chuyện lớn được là làm chuyện nhỏ được (Qui peut le plus, peut le moins).
Nhưng chưa hết. Như đã thưa ở trên, hoạ vô đơn chí, hết mắc mưa lại mắc gió, cuộc thăm dò của Viện Gallup, CNN, USA Today còn phổ biến kết quả không lợi cho Ô. Davis dưói cái nhìn của cử tri. Bản thăm dò đọc được trên báo USA Today như thế này làm sao Con Cọp Bengal đã chiến đấu hàng mấy tháng nay, sút nhiều móng rồi, khỏi lo cuốn lên. Tuần trước, trước khi nổ ra vụ quý bà tố anh tài tử sờ mó bốc hốt, ứng cử viên Cộng Hoà tài tử Schwarzy được ủng hộ tỷ lệ 40%, ứng cử viên Dân Chủ Bustamante 25%. Tỷ lệ người tán thành việc truất bãi tuy có giảm, lợi cho cái ghế của Ô. Davis, nhưng không bao nhiêu. Cả mấy tháng chiến đấu như con cọp Bengal, kết quả trước một tuần như vậy, không gọi là hy vọng được.
Giữa lúc đó ngày tăng thuế lưu hành xe, 1 tháng 10, lại bắt đầu áp dụng, siết hầu bao dân và cử tri. Ký một cái check, mua một money order ba hàng số trả thuế lưu hành cho chiếc xe là cái cần câu cơm giữa lúc việc thiếu người thừa thất nghiệp kỷ lục có lúc tăng lên đến 6, 4%, ai mà không đổ quạu với Ô. Thống Đốc. Đúng là "hoạ vô đơn chí, phước bất trùng lai" với Ô. Davis. Đúng là Ô. Davis "hết buồn vị trận mưa rào, lại đau vì nỗi ào ào gió đông. Tới đây người phó thường dân Việt trên đất Mỹ lại nhớ chuyện nước nhà khi xưa trước ngày "sập tiệm". Giữa lúc Đài BBC đưa những lời báo tử -- những thành phố chưa mất buổi sáng đài đã loan tin mất vào buổi chiều, có người nói là BBC làm "lợi cho CS" - thì một anh cảnh sát cận vệ của một nhân vật " bạn dân" binh chủ, thấy người ký giả Pháp được mời vào Tổng Nha để "nói phải quấy" về một bài viết của người ký giả. Tánh người Pháp hay xí xô xí xào, quơ tay lắc đầu ra điệu bộ khi nói chuyện như TT Chirac. Người cảnh sát cận vệ đứng từ xa tưởng ký giả Paul Landry (nếu nhớ không lầm, và không có tài liệu tham khảo, nên xin xin vị nào nhớ dai vui lòng chỉ giáo) "dám hỗn" với "sếp" mình và không tuân hành lịnh, bỏ đi. Người cận vệ "nhiệt tình nhưng thiếu hiểu biết nên trở thành phá hoại", bắn vào lưng ký giả Pháp. Cả Quốc Hội , Hành Pháp, Tư Pháp dù hay tin trễ hơn truyền thông ngoại quốc, đều kêu trời như bộng, "trời hại mình rồi!"
Và đúng vậy, đúng như Ô. Trần văn Hương nói với Đại sứ Pháp Merillon ngỏ ý muốn Oâng di tản, "nếu Trời hại đất nước tôi mất, tôi sẽ ở lại chết với nó." (Hồi ký của Đại sứ Pháp Merillon). Và Ô. Trần văn Hương đã ở lại và chết trên đất nước Việt Nam. VNCH đã bị bức tử nay đã 28 năm. Bây giờ Ô. Thống Đốc Davis lâm vào hoàn cảnh họa vô đơn chí, phước bất trùng lai, đã buồn vì trận mưa rào, lại đau vì nổi ào ào gió đông, và lâm vào thếá "thế Chiến quốc thế Xuân thu, gặp thời thế, thế thời phải thế" như vậy đó. Còn những ứng cử viên đang tìm đủ mọi cách để lật đổ cái ghế Thống Đốc và thay thế Oâng đang lên đông xuống đoài để kiếm phiếu. Trước cảnh chợ đời bán lợi mua danh đó, người Việt mĩm cười thoát tục, thầm ngâm nga , "Cái vòng danh lợi cong cong; Kẻ vừa ra khỏi, người mong bước vào."
(Khi những dòng chữ này được viết, kết quả bầu cử Thống Đốc California chưa được chính thức đúc kết và loan báo.)
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình