Thượng Tọa Tuệ Sĩ.
1. "Di sản được tích lũy ròng rã hằng thế kỷ, bằng bao tâm tư qua bao khổ lụy đau thương, bằng máu và nước mắt của biết bao Tăng Ni, Phật tử ; mà những người gầy dựng nên di sản đó bằng bi nguyện và hùng lực của mình, có vị bị bức tử bởi bạo quyền, có vị suốt năm tháng dài chịu tù đày, bị lăng nhục" -- (Thượng Tọa Thích Tuệ Sỹ)
"Nhưng sống hay chết, vinh hay nhục, không làm dao động tâm tư của những ai biết sống và chết xứng đáng với phẩm cách của con người, không hỗ thẹn với thẩm hạnh cao quý của bậc xuất gia. Người xuất gia, khi cất bước ra đi, là hướng đến phương trời cao rộng ; tâm tính và hình hài không theo thế tục, không buông mình chìu theo một giá trị hư dối của thế gian, không cúi đầu khuất phục trước mọi cường quyền bạo lực -- (TT Thích Tuệ Sỹ)
Mùa đông lạnh, tuyết trắng phủ mênh mông. Sáng nay, mặt trời chưa ló dạng, trong hương trà tĩnh mặc, tôi nghĩ đến Thầy Tuệ Sỹ và những vị Sư bị Việt cộng quản chế trong gông cùm và nhà tù, mà "phong ba bất động thiết tâm can" (sóng gió không lay động tấm lòng gang thép, Nguyễn Trãi). Trong hoàn cảnh Phật Giáo bị ức chế nhiều năm dài, Tăng Ni Phật Tử bị khủng bố tinh thần, bị giam cầm thể xác, mà tâm tư quý Thầy lãnh đạo vẫn trụ vững, tỉnh thức, an nhiên tu tập và quan tâm chăm sóc thế hệ hậu sinh. Các Ngài "biết sống và chết xứng đáng với phẩm cách của con người, không hỗ thẹn với thẩm hạnh cao quý của bậc xuất gia".
Các Đạo Sĩ xuất thế nhập thế như nhiên, giữa đời sống bọt nước vô thường như khói sóng trên sông. Bạo lực thế gian bất lực trước uy dũng của Đạo. Suy tư và cầu nguyện là quyền lực sâu kín trong tâm hồn người, không ai có thể tước đoạt được. Tín đồ các tôn giáo là những đạo binh không dễ cúi đầu khuất phục trước cường quyền. Họ có thứ vũ khí tâm linh đầy thần lực, có khả năng tự giải phóng mình, tự do, thoát tục. Khó mà trói buộc được họ.
Khi tâm bình an và trống không, thì dù thân xác bị chà đạp, dù tự nguyện tuyệt thực hay cháy thiêu vẫn không khiếp sợ. Ấy là nhờ Tuệ Giác Siêu Việt: "Nhờ Tuệ Giác Siêu Việt mà tâm không vướng mắc, tâm không vướng mắc nên không khiếp sợ, thắng lướt hết thảy những tư tưởng thác loạn" --(Kinh Bát Nhã ba la mật đa).
"Xưa kia, khi vua chúa bắt Sư Tăng cúi đầu nhận tước lộc của triều đình để làm tôi tớ cho vương hầu, chư Tổ đã sẳn sàng đặt đầu mình trước gươm bén, giữ vững khí tiết của người xuất gia, bước theo dấu chân vô úy vô cầu của các bậc Thánh Để tử, được gói gọn trong thanh quy: "Sa môn bất kính vương giả". Nhẫn nhịn đời nhưng không để cho quyền lực đen tối của đời sai xử. Tùy thuận thế gian, nhưng không tự đánh chìm trong dòng xoáy ô trược của thế gian". -- (TT Tuệ Sỹ)
2. Tôi chợt tưởng nghĩ đến Cha tôi. Ông Cụ đang điều hành một Cộng Đồng và Hội Phật Tử, mới đây vừa giúp hoàn thành một ngôi chùa nho nhỏ khiêm cung, ở một thành phố ít dân, cạnh một giòng sông ở Tây Bắc Hoa Kỳ. Tôi thương yêu cảm phục ông già tuổi hạc tóc trắng, ngày ngày nghĩ tưởng đến dân tộc, cặm cụi nhọc nhằn phụng sự cho Đạo và cho Quê Hương. Tôi thấy ông thường mặc áo lam đi tụng kinh, giúp Sư và đồng đạo cầu nguyện, và tổ chức các sinh hoạt Phật sự. Hình ảnh vị cư sĩ Phật tử Cha già tận tụy khiến tôi ngẩn ngơ nghĩ đến những vị Cao Tăng nhẫn nhịn hoạt động cứu nước, ở quốc nội và hải ngoại. Những vị Sư "tóc trắng bơ vơ", "khúc ruột rối đường tơ", "lệ lưng tròng". Ôi những cánh hạc chốc mồng, sinh nhai lỡ độ đường, đêm khuya lẻ bóng suy tư trên non sông điêu linh. Thương thay, ôi sao vô cùng đáng kính !
Thầy tóc trắng bơ vơ
Con mắt xanh đợi chờ
Đèn khuya cùng lẻ bóng
Khúc ruột rối đường tơ
Tuổi Thầy trông cánh hạc
Cánh hạc vẫn chốc mồng
Mắt con mờ ráng đỏ
Ráng đỏ lệ lưng tròng
Chân đồi xanh luống cải
Đời ta xanh viễn phương
Sống chết một câu hỏi
Sinh nhai lỡ độ đường -- (Thích Tuệ Sỹ)
Thương kính thay những chư bậc Đạo sĩ Phật tử kỳ tài, sớm chiều kinh kệ, học hỏi kinh điển, tra cứu cổ thư, giảng dạy thánh thư, hoằng truyền chánh pháp. Đáng kính thay những vị Thiền Sư Pháp Sư cao quý của đất nước Việt Nam muôn thuở. Những bậc cao nhân đến từ vạn đại thiên thu, không thuộc về trần thế sân si tham tàn. Là những người xuất gia không luyến lưu vật chất, tâm trống không, "tâm không không độ hải chu" (Huệ Minh Thiền Sư, thế kỷ 11), tâm như thuyền không trên biển thẳm, thấu hiểu lẽ hư vô tịch diệt mầu nhiệm của Đạo Phật. Tâm tựa vầng trăng trên bầu trời Phật Học, tựa mây ngàn núi xanh, tựa dã hạc liệng trời cao. Thế lực nào có thể kềm kẹp được những thánh nhân"
"Từ trí tuệ hơn người, Thầy đã đi bằng đôi chân dân tộc, đạo pháp, khai quật và tỏ bày con đường tự do, hạnh phúc cho quê hương Việt Nam; mang tinh thần triết lý văn học vào cuộc đời thăng hoa sự sống; phát triển và trao truyền tinh thần triết học của luận, thực nghiệm tu chứng của kinh và hành trì nghiêm mật của luật cho nếp sống Tăng sinh trẻ. Thầy đã sống bằng giá trị thực tiễn của lẽ sống phụng sự, hy sinh, gương mẫu nhằm hướng đến chân trời kiến văn cho tất cả mọi người"-- (TT Thích Nguyên Siêu viết về TT Thích Tuệ Sỹ).
Thầy Tuệ Sỹ thể hiện sức sống vô uý của một tập thể Tăng Ni Phật Tử đầy hùng lực hùng khí. Một đạo binh tràn đầy tinh hoa văn hoá và đạo lý dân tộc Việt, "đi bằng đôi chân dân tộc, đạo pháp, khai quật và tỏ bày con đường tự do hạnh phúc cho quê hương Việt Nam". Nhà nước Viêt cộng đã thi hành những kế hoạch và âm mưu độc hại giam hãm Phật Giáo, hung ác cải tạo Phật Giáo, khốc liệt đày đọa Phật Giáo, chia rẽ và lôi kéo Phật Giáo vào hệ lụy chính trị. Họ cướp chùa chiền, nhà thờ, nhà nguyện, tòa thánh, thánh thất. Họ tầm thường hoá Phật Giáo và Thiên Chúa Giáo.
Họ chà đạp Đạo, vu khống Đạo sĩ, nhồi nhét tôn giáo vào guồng máy phi nhân duy vật vô thần của cộng sản. Nhưng Việt cộng thất bại lớn! Bởi vì Đức Tin như ánh sáng không thể bị giam nhốt, Đức Tin trù phú như lá cây rừng, Đức Tin nảy nở như trăm hoa, Đức Tin không hề bị tiêu diệt mà còn phồn thịnh! Đạo là những luồng nước ngầm len lỏi trong đời sống tâm linh, lập nên những đạo binh vô uý hàng hàng lớp lớp vây quanh bảo vệ Đạo Pháp muôn đời. Nhũng lời giảng sâu sắc và sấm sét vẫn vang dội trong muôn dân:
"Đạo Phật ra đời để cứu khổ cho muôn loài. Đây là bước tiến vĩ đại trong tư tưởng cũng như trong hành động tại xã hội Ấn độ nói riêng, và cho loài người nói chung cách đây 2544 năm. Giải phóng con người khỏi vô minh, khỏi sự sợ hãi và nô lệ thần linh hay các luồng ý thức hệ cuồng tín, giải phóng con người khỏi sự hà khắc và bất công của mọi hệ thống xã hội. Vào thời đức Phật tại thế, giáo lý đạo Phật đánh đổ mọi học phái thần quyền, mọi chủ nghĩa hư vô, duy vật, hoài nghi, định mệnh, đưa Con Người vào vị thế trung tâm giữa trời đất để giải thoát tự thân và giải phóng tha nhân. Không hề có những yếu tố phi xã hội trong giáo lý đạo Phật. Vì thế người Phật tử luôn tôn trọng và đương đầu bảo vệ con người, chống lại những bất công hay bất bình đẳng xã hội, vốn là nguyên nhân chà đạp quyền sống của lương dân, ngăn cản hạnh nguyện tu học để tiến thủ, ngăn cản sự thực hành Từ, Bi, Trí, Lực, theo chí nguyện Bồ tát cứu đời, ngăn cản sự hiện thực Giác ngộ". -- (Đại Lão Hoà Thượng Thích Huyền Quang, Thông Điệp Hướng về Thế Kỷ 21, 2.2001)
3. Tôi thấy mình ở giữa đoàn người cầm cờ vàng và biểu ngữ, sôi nổi hô to những khẩu hiệu tố cáo Việt Cộng trước tiền đình Liên Hiệp Quốc, trong ngày Quốc Tế Nhân Quyền 10-12. Tôi cũng thấy mình chảy nước mắt khóc trong nước mưa, cùng đồng bào Úc Châu tranh đấu đòi dẹp bỏ chương trình truyền hình SBS. Tôi mềm nhũn giữa rừng đồng bào 12,000 chiến hữu đồng tâm đấu tranh giải phóng quê hương.
Chúng ta tin tưởng là chính nghĩa sẽ thắng, Đức Tin thắng gian tà, niềm tin thắng bạo lực, đại nghĩa thắng hung tàn, chí nhân thay cường bạo. Tôi cảm được lòng ái quốc dạt dào trong thần trí đồng bào tha hương. Chân Thiện Mỹ và Chánh Đạo sẽ trường tồn, như lịch sử chứng minh. Đất nước và lịch sử vạn đại trường tồn, những chế độ xấu rồi sẽ qua đi. Tiền nhân Việt Nam từ ngàn xưa đã để lại thông điệp bền vững: "Vạn cổ thử giang san" (Lý Thường Kiệt), giang san vạn cổ ta gìn giữ, non nước ấy ngàn thu!
Mọi thể chế chính trị đều sẽ đi qua như cơn bão xấu, dân tộc Việt sẽ vươn lên cao. "Quốc phá sơn hà tại" (Đỗ Phủ), dẫu quốc gia bị tàn phá nhưng sông núi còn nguyên. Những người dân yêu nước dù lưu lạc tha hương 30 năm dài, vẫn đang quan tâm đến việc cứu nước, mỗi người một phương cách, để yểm trợ đồng bào quốc nội giành lại Tự Do Dân Chủ.
"Các con hãy tự hào, với niềm tự hào trong trắng và vô tư của tuổi trẻ, từ thời điểm cột mốc này, đã một lần và mãi mãi đứng thẳng trên đôi chân của chính mình, bằng đôi mắt trí tuệ và hùng lực mà nhìn thẳng không khiếp sợ vào quyền lực xấu ác của thế gian, tự xác định hướng đi cho bản thân để làm những việc cần làm cho chính mình và cho mọi người -- (Thượng Tọa Thích Tuệ Sỹ)
Nguyễn Ngọc Yến
12.2003
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình