Bạn,
Trên các chuyến tàu lửa tuyến đường Sài Gòn-Hà Nội hay ngược lại, luôn luôn có ba “dạng” hành khách: hành khách có vé chính thức mua tại các quầy bán vé ở nhà ga, hành khách mua vé chợ đen của các cò vé, và hành khách mua vé “miệng” với các nhân viên hỏa xa trên tàu. Với dạng thứ ba, khách được các kiểm soát viên xếp vào thành phần đi tàu “chui”. Cần phải đi gấp khi không mua được vé chính thức, thay vì phải mua vé chợ đen với giá cao hơn từ 30% đến 50% so với giá quy định, hành khách chỉ cần tìm gặp một nhân viên nhà ga (thường mặc đồng phục) thì sẽ được sắp xếp để lên tàu với giá rẻ hơn 1/2 hay 1/3. Ngoài trường hợp nói trên, còn có nhiều lý do để đi tàu chui như những câu chuyện sau đây được một nữ phóng viên báo Sài Gòn ghi lại.
Trên chuyến tàu S 8, tôi được nghe kinh nghiệm đi tàu chui của một cậu sinh viên Kinh tế, quê ở Nha Trang. Cậu cho biết em bỏ tiền ra mua vé, đi chui suốt ba năm học, mỗi năm về nhà 5-6 lần, vừa an toàn, vừa rẻ. Lên tàu là em nhậu cùng nhân viên tàu suốt chuyến. Cậu còn nhận xét: nhân viên người Nam thoáng hơn người Bắc, dễ cảm thông cho sinh viên hơn. Cậu sinh viên nói trên có lần dắt 9 cô bạn cùng đi chui. Xui làm sao, tuy trót lọt qua hai cửa ải nhưng khi tàu chạy thì đụng đoàn thanh tra của nhà ga kiểm tra đột xuất. Cả tiểu đội bị đuổi xuống ga Mường Mán giữa đêm hôm khuya khoắt. Anh chàng phải bôi đen trang phục cho ra dân bụi để ra ngoài đón xe về Nha Trang. May sao là có một cậu thanh niên chứ nếu toàn con gái thì biết xoay xở làm sao giữa sân ga vắng vẻ vào giờ ấy" Lại có một cô sinh viên Đại học Khoa học Huế khi mang hành lý cồng kềnh chưa kịp lấy vé ra thì bị mắng xối xả “ngữ chúng mày chỉ có đi tàu chui thôi” làm cô tức đến khóc ngon lành. Vào những ngày lễ, Tết thì tình cảnh lại vô cùng bi đát hơn. Hai ba người bị nhét vào một giường, ghế ngồi thì ba người hai ghế, ghế “xơ cua” cũng chật cả lối đi. Lắm lúc gặp công an giao thông kiểm tra thì khách chui bị đưa vào toa lét để trốn. Lại còn tình trạng do nhân viên trên tàu và dưới ga không thỏa thuận chia chác hợp lý, người lãnh đủ là hành khách vì bị trì kéo mất thời gian, thậm chí còn bị mắng té tát.
Không chỉ sinh viên-những người luôn bị viêm màng túi-mới dễ dàng được cảm thông như vậy. Trên chuyến tàu LH 3 từ Hà Nội vào Sài Gòn mới đây, trong khi còn có một khoang giường mềm còn trống thì cô nhân viên xét toa 7 đã nói thẳng thừng với khách: Tôi đố chị bói ra được chiếc vé đi bây giờ, tôi sẽ trả tiền lại. Trong khi đó khoang ở cạnh phòng tôi có đến 3 chị phụ nữ cùng đi với 3 đứa trẻ, tất cả hoàn toàn đi chui. Một chị đến Tuy Hòa, hai chị vào Sài Gòn. Một chị do quen biết nhân viên, hai chị kia trả 200 ngàn/giường (bằng 1/2 giá gốc). So với giá cả quy định thì giá tàu chui bao giờ cũng chỉ bằng 2/3 chính thức, nếu khéo chèo kéo thì có thể chỉ bằng 1/2, còn quen biết thì chỉ 1/3. Hành khách thấy rẻ thì cứ liều, vả lại nhân viên đã bảo không sao thì lo gì.
Bạn,
Một phụ nữ lớn tuổi đã kể lại với nữ phóng viên câu chuyện Tây cũng đi tàu chui. Theo lời phụ nữ cao niên này, tại ga Huế, bà gặp một cặp thanh niên người Âu cùng lên chuyến tàu xuất phát lúc 18 giờ 15. Nửa đêm đi vệ sinh, bà ngạc nhiên khi gặp cặp thanh niên này ngồi trong toa nhân viên. Sáng hôm sau bà lân la hỏi chuyện thì biết cặp thanh niên này là người Pháp, và cũng đi chui. Bà hỏi: Ai chỉ mà đi chui. Hai thanh niên này trả lời: Những bạn bè đi trước mách bảo, nên thử đi!
Trên các chuyến tàu lửa tuyến đường Sài Gòn-Hà Nội hay ngược lại, luôn luôn có ba “dạng” hành khách: hành khách có vé chính thức mua tại các quầy bán vé ở nhà ga, hành khách mua vé chợ đen của các cò vé, và hành khách mua vé “miệng” với các nhân viên hỏa xa trên tàu. Với dạng thứ ba, khách được các kiểm soát viên xếp vào thành phần đi tàu “chui”. Cần phải đi gấp khi không mua được vé chính thức, thay vì phải mua vé chợ đen với giá cao hơn từ 30% đến 50% so với giá quy định, hành khách chỉ cần tìm gặp một nhân viên nhà ga (thường mặc đồng phục) thì sẽ được sắp xếp để lên tàu với giá rẻ hơn 1/2 hay 1/3. Ngoài trường hợp nói trên, còn có nhiều lý do để đi tàu chui như những câu chuyện sau đây được một nữ phóng viên báo Sài Gòn ghi lại.
Trên chuyến tàu S 8, tôi được nghe kinh nghiệm đi tàu chui của một cậu sinh viên Kinh tế, quê ở Nha Trang. Cậu cho biết em bỏ tiền ra mua vé, đi chui suốt ba năm học, mỗi năm về nhà 5-6 lần, vừa an toàn, vừa rẻ. Lên tàu là em nhậu cùng nhân viên tàu suốt chuyến. Cậu còn nhận xét: nhân viên người Nam thoáng hơn người Bắc, dễ cảm thông cho sinh viên hơn. Cậu sinh viên nói trên có lần dắt 9 cô bạn cùng đi chui. Xui làm sao, tuy trót lọt qua hai cửa ải nhưng khi tàu chạy thì đụng đoàn thanh tra của nhà ga kiểm tra đột xuất. Cả tiểu đội bị đuổi xuống ga Mường Mán giữa đêm hôm khuya khoắt. Anh chàng phải bôi đen trang phục cho ra dân bụi để ra ngoài đón xe về Nha Trang. May sao là có một cậu thanh niên chứ nếu toàn con gái thì biết xoay xở làm sao giữa sân ga vắng vẻ vào giờ ấy" Lại có một cô sinh viên Đại học Khoa học Huế khi mang hành lý cồng kềnh chưa kịp lấy vé ra thì bị mắng xối xả “ngữ chúng mày chỉ có đi tàu chui thôi” làm cô tức đến khóc ngon lành. Vào những ngày lễ, Tết thì tình cảnh lại vô cùng bi đát hơn. Hai ba người bị nhét vào một giường, ghế ngồi thì ba người hai ghế, ghế “xơ cua” cũng chật cả lối đi. Lắm lúc gặp công an giao thông kiểm tra thì khách chui bị đưa vào toa lét để trốn. Lại còn tình trạng do nhân viên trên tàu và dưới ga không thỏa thuận chia chác hợp lý, người lãnh đủ là hành khách vì bị trì kéo mất thời gian, thậm chí còn bị mắng té tát.
Không chỉ sinh viên-những người luôn bị viêm màng túi-mới dễ dàng được cảm thông như vậy. Trên chuyến tàu LH 3 từ Hà Nội vào Sài Gòn mới đây, trong khi còn có một khoang giường mềm còn trống thì cô nhân viên xét toa 7 đã nói thẳng thừng với khách: Tôi đố chị bói ra được chiếc vé đi bây giờ, tôi sẽ trả tiền lại. Trong khi đó khoang ở cạnh phòng tôi có đến 3 chị phụ nữ cùng đi với 3 đứa trẻ, tất cả hoàn toàn đi chui. Một chị đến Tuy Hòa, hai chị vào Sài Gòn. Một chị do quen biết nhân viên, hai chị kia trả 200 ngàn/giường (bằng 1/2 giá gốc). So với giá cả quy định thì giá tàu chui bao giờ cũng chỉ bằng 2/3 chính thức, nếu khéo chèo kéo thì có thể chỉ bằng 1/2, còn quen biết thì chỉ 1/3. Hành khách thấy rẻ thì cứ liều, vả lại nhân viên đã bảo không sao thì lo gì.
Bạn,
Một phụ nữ lớn tuổi đã kể lại với nữ phóng viên câu chuyện Tây cũng đi tàu chui. Theo lời phụ nữ cao niên này, tại ga Huế, bà gặp một cặp thanh niên người Âu cùng lên chuyến tàu xuất phát lúc 18 giờ 15. Nửa đêm đi vệ sinh, bà ngạc nhiên khi gặp cặp thanh niên này ngồi trong toa nhân viên. Sáng hôm sau bà lân la hỏi chuyện thì biết cặp thanh niên này là người Pháp, và cũng đi chui. Bà hỏi: Ai chỉ mà đi chui. Hai thanh niên này trả lời: Những bạn bè đi trước mách bảo, nên thử đi!
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình