Ván cờ Do Thái- Palestine đang lâm vào thế bí. Ba kỳ phùng địch thủ gặp nhau để gỡ. Tài thao lược của ba người từng được gọi là tướng ấy đang được thách thức. Mỗi người mỗi sứ mạng khác nhau với đất nước và nhân dân mình, nhưng làm chung một nhiệm vụ là chấm dứt cuộc xung đột đổ máu của hai dân tộc Do Thái và Palestine bất hạnh. Tướng Powell của Mỹ muốn Do thái rút quân, Palestine ngưng khủng bố phá hoại cảm tử. Tướng Sharon của Do Thái xem an ninh của Do Thái là bất khả thương thảo, mở rộng hành quân để triệt tiêu hạ tầng cơ sở khủng bố. Tướng Arafat muốn việc ngưng đánh bom cảm tử phải đi kèm với điều kiện tiên quyết là bảo đảm tương lai chánh trị cho nước Palestine. Thói thường, người Pháp hay nói chánh trị là một cái gì rắc rối, không nên giao cho những ông tướng. Mỹ cũng thế, Bộ trưởng Quốc Phòng không giao cho ông tướng. Vậy liệu ba kỳ phùng địch vốn là Tướng ấy có thể giải được bài toán chánh trị vô cùng phức tạp Do Thái - Palestine không"
Tướng Powell năm nay 65 tuổi là một gương thành công của người Mỹ Đen xuất thân giai cấp nghèo trên đất Mỹ. Oâng là một vị anh hùng của Mỹ trong Chiến Tranh Vùng Vịnh năm 1991, tốc chiến tốc thắng, nâng cao lại tinh thần sĩ khí Quân đội Mỹ sau khi bị các nhà chánh trị đã hạ thấp trong quyết định rút lui khỏi Việt Nam. Ô. cũng từng phục vụ cho các Tổng thống Cộng hoà cũng như Dân Chủ trong nhiều chức vụ quân sự quan trọng, như Chủ Tịch Bộ Tham Mưu Liên Quân. Đến thời TT Bush, vị Tổng Thống Mỹ dùng nhiều nhân vật sắc tộc thiểu số trong các chức vụ quan trọng của chánh quyền Mỹ, đưa Tướng Powell lên đứng đầu ngành ngoại giao.
Tướng Powell đã gặp Ô. Arafat năm 1993 khi Ô. Arafat vừa bắt tay với Thủ Tướng Do Thái lúc bấy giờ là Ô. Rabin, sau khi hai người ký Hiệp ước đưa đến việc thành lập nước Palestine và bảo đảm nền an ninh cho Do Thái. Báo chí Mỹ chưa nói rõ Tướng Powell gặp Tướng Sharon lúc nào, ở đâu, nhưng chắc phải vào thời TT Reagan. Tướng Powell là gương mặt rất quen thuộc trong nhân dân và chánh quyền Mỹ. Oâng được những người yêu thời trang bầu làm người đàn ông ăn mặc đứng đắn (quân nhân mà!) và đẹp đẽ của năm 2001. Bản tính lạc quan, Oâng đi Trung Đông để thực hiện nhiệm vụ của TT Bush giao phó "với niềm vui và hãnh diện" vì không muốn "trầm mình trong bi quan."
Thực vậy tình hình Do thái- Palestine đang lâm vào thế bí. Ba chướng ngại lớn đang cản lối đi của Tướng Powell trên đường thực hiện đường lối của TT Bush. Một, Ô. Arafat không thực sự mạnh dạn lên án các cuộc đánh bom cảm tử khi chưa được bảo đảm về tương lai chánh trị cho nước Palestine. Hai, thâm ý ấy của Ô. Arafat không phù họp với ý muốn của TT Bush. Mỹ không chấp nhận việc lấy bạo lực, khủng bố làm điều kiện thương thảo chánh trị. Dấu chỉ đã thấy rõ. Khi Tướng Powell trên đường chu du vận động các nước thuộc văn hoá Hồi giáo trước khi đến Do thái và Palestine, TT Bush không lập lại lời tuyên bố đòi Do Thái rút quân ngay ra khỏi các vùng vừa chiếm đóng nữa. Thêm vào khó khăn đó là bầu không khí của các nước Á rập và Hồi giáo tỏ ra lạnh nhạt với Mỹ và nghiêng về Palestine. Một nhân vật hàng đầu của Maroc đã hỏi theo kiểu móc họng Tướng Powell, sao không đến Do thái trước. Và Bộ Trưởng Ngoại giao Ai cập đặt điều kiện tiên quyết, phải xem Ô. Arafat là một người trực tiếp phải đối thoại. Ba, hai Oâng Sharon và Arafat là hai kẻ cựu thù thất thập cỗ lai hi.
Tướng Sharon năm nay 74 tuổi là một người có nhiều rất nhân cách và cá tính mạnh. Ô. đã từng là Bộ Trưởng Quốc Phòng Do Thái trong cuộc chiến Do Thái- Palestine năm 1981. Ông từng tỏ ra không thích thảo luận với kẻ thù và có lần hối tiếc đã để Ô. Arafat sống sót, đào thoát sang Tunisie. Theo nhiều nhà phân tích dường như Ô. Sharon đang làm những gì Oâng đã không làm được đối với Ô. Arafat trong năm 1982. Còn trong hiện tình của cuộc chiến, Tướng Sharon muốn chứng minh cho Ô. Arafat biết là Oâng ấy sai, không thể dùng khủng bố để làm điều kiện thương thảo chánh trị được. Khủng bố một, Do Thái trả đũa mười. Tướng Sharon kiên quyết "triệt tiêu hạ tầng cơ sở", nhổ cỏ tận gốc mầm hủy diệt Do Thái, và tạo bất ổn không ngừng cho Palestine kiệt quệ. Tuy nhiên Oâng Sharon không thể hạ Ô. Arafat được vì ảnh hưởng của Mỹ và áp lực của các nước Á rập.
Còn Tướng Arafat năm nay 72 tuổi nhưng đã 30 năm gian trui rèn trong gian khổ đấu tranh và chiến đấu để có một nước Palestine thường xuyên xung đột với Do Thái từ ngày thành lập vì nhiếu lý do lịch sử, văn hoá, chánh trị, và chũng tộc thâm căn cố đế. Ô. Arafat không tỏ ra cởi mở trong vấn đề thương lượng ngưng bắn cũng như Tướng Sharon. Ý của Oâng làø quyết liên kết cho kỳ được các cuộc đánh phá khủng bố với bảo đảm tương lai chánh trị cho Palestine.
Tướng Powell đã gặp Tướng Sharon. Tướng Sharon khẳng định với Tướng Powell hai việc. Vấn đề an ninh của nhân dân Do thái là một vấn đề không đem ra thương lượng được. Oâng trưng bằng cớ Ô. Arafat dính líu với Saddam Hussein. Từ đó Ô. Arafat là ngươi không thể tin được.
Trước ngày Tướng Powell hẹn gặp Ô. Arafat một ngày, quân khủng bố đánh bom một chiếc xe bus. Tin ấy được Đặc sứ Mỹ vào trình báo riêng cho Tướng Powell đang nói chuyện với Tướng Sharon. Sau đó, Tướng Powell tuyên bố đình hoãn cuộc gặp gỡ Ô. Arafat. Palestine cho biết chỉ đình hoãn, chớ không phải hủy bỏ. Và Oâng Powell và Arafat đã gặp lại ngày hôm sau.
Hai Oâng Sharon đã chánh thức tuyên bố sẽ rút quân ở Vùng Tây; Oâng Arafat lớn tiếng bài bác các cuộc khũng bố.
Đã chấm dứt việc xếp lại thế cờ. Nhưng mới bắt đầu những nước đi ngoạn mục của ba kỳ phùng địch thủ đầy thao lược. Còn quá sớm để tiên đoán một điều gì, nhưng ánh sáng lạc quan đã hé lộ. Đã hơi trễ trong việc gỡ thế bí làm máu của nhân dân Do Thái và Palestine đã đổ và thù thêm nặng. Nhưng trễ còn hơn không.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình