Báo Việt gần đây loan tin 250 Đồng bào Thượng trốn sang Miên tỵ nạn CS Hà nội sau cuộc nổi dậy vì lý do tôn giáo và đất đai, có thể sẽ bị trả về do yêu cầu của CS Hà nội. Cao Uûy Tỵ nạn Liên Hiệp Quốc đang thương lượng với Miên tìm một giải pháp tránh cho những người bất hạnh này một số phận ít đen tối hơn nếu họ bị trả về nước. Tin nghe đau lòng. Nhưng đó chỉ là một con số rất nhỏ. Số người tỵ nạn bị từ chối định cư trên thế giới rất lớn, lớn cả vạn lần hơn. 21 triệu người, chớ không ít! Thực vậy, theo Báo New York Times, tuyên bố nhân Ngày Những Người Tỵ Nạn Trên Thế giới, người đứng đầu Cao Uûy Tỵ nạn Liên Hiệp Quốc, Ruud Lubbers, nghiêm khắc trách cứ các nước giàu Tây Aâu và Uùc đã đóng cửa biên giới đối với 21 triệu người chạy trốn chiến tranh hay tránh sự trả thù của nhà cầm quyền nước họ.
Theo Cao ủy Trưởng, đó mới là một phần khó khăn của một vần đề quốc tế lớn hơn. 4 triệu người Afghanistan tỵ nạn. Pakistan và Iran nhứt định không nhận thêm.
Còn các nước giàu ở Tây Aâu và Uùc đang chơi trò chánh trị con số đối với những người bạc phận này. Aùo, Anh, Đan mạch, Ýù và Uùc, nhiều chánh trị gia tỏ ra giận dữ đối với làn sóng người tỵ nạn " tràn ngập" vào nước. Thái độ ấây ban đầu xuất phát từ chánh đảng nhỏ, quá khích, nhưng bây giờ đã lây lan qua những chánh đảng lớn đang cầm quyền. Xu thế chung của các nước giàu này là cắt giảm số người tỵ nạn nhập cư. Điều ấy khiến các nước nghèo hơn, như Pakistan và Iran, suy bì. Aên làm sao nói làm sao với Pakistan và Iran để hai nước này nhận thêm người tỵ nạn, khi những nước Tây Aâu, Uùc giàu hơn mà cứù cắt giảm số người tỵ nạn nhập cư.
Việc giúp đỡ người tỵ nạn trêân thế giới thêm căng thẳng vì vần đề tài chánh . Số tiền các chánh phủ đóng góp cho chương trình chỉ được 810 triệu Mỹ kim trong năm nay. Nhưng nhu cầu cần thiết không dưới một tỷ ( 1000 triệu ). Nhân sự và hoạt động của Cao Uûy nhứt định phải cắt giảm.
Trên thế giới hiện nay, cứù 284 người thì có 1 người tỵ nạn. Giúp người tỵ nạn theo Cao Ủy Trưởng là một nghĩa vụ vừa pháp lý vừa đạo lý. Cao Uûy không đòi hỏi các nước chấp nhận những người nhập cư bất hợp pháp nhưng rất cần các nước tìm một thể thức công chính nào đó để chấp nhận những người tỵ nạn.
Trông người lại nghĩ đến ta. Thế kỷ 20 , lịch sử thế giới được đánh dấu bởi một cuộc tỵ nạn vô cùng to lớn về lượng cũng như về phẩm. Số lượng làm chấn động lương tâm loài người. Hai triệu người VN trốn chạy khỏi chế độ CS, bỏ nước ra đi. Phẩm lượng có thể so sánh với cuộc Exodus của dân tộc Do thái hồi thế kỷ 13 trước Công nguyên, trốn chạy chế độ nô lệ Cỗ Ai cập, giúp cho văn hoá Do thái phổ biến trở thành phần lớn linh hồn của nền văn minh Tây phương. Cuộc tỵ nạn vĩ đại của thế kỷ 20 đó là cuộc tỵ nạn của trên 2 triệu người Việt bằng phi cơ trực thăng, thuyền nhỏ vượt đại dương, băng rừng lội biển, và sau cùng bằng phản lực cơ do Liên Hiệp Quốc và Mỹ bảo trợ. Lầân đầu tiên văn minh VN đậm nét Đông phương được hoà nhập ngay trong lòng văn minh Tây phương.
Lịch sử VN không bao giờ phai mờ, lòng người VN không bao giờ quên lãng tinh thầân và hành động nhân đạo của Liên hiệp Quốc, các nước Tây Aâu, Bắc Mỹ đã mở vòng tay đón nhận số người đông đảo như thế. Đặc biệt những người từng hy sinh những ngày son trẻ của mình cho cuộc Chiến tranh VN để bảo vệ tự do dân chủ cho nước mình và cho thế giới luôn luôn cám ơn Mỹ quốc, nước đồng minh số 1 của VN Cộng hoà, đã hào phóng trọn tình, chí nghĩa với người cùng chiến tuyền lúc thất thế lâm nguy.
Cho đến bây giờ, giữa lúc nhiều nước Tây Aâu và Uùc tỏ ra dè dặt trước làn sóng tỵ nạn, nước Mỹ vẫn còn giàu lòng hào hiệp với người tỵ nạn. Ngay trong vấn đề người Thương trốn sang Miên, song song với Liên hiệp Quốc, Mỹ phái người đi Miên và chấp nhận ngay 24 người định cư ở Mỹ. Số tiền đóng cho Cao ủy Tỵ nạn, Mỹ cũng là nước góp nhiều nhứt.
Theo Giáo sư Macionis, tác giả một sách giáo khoa về xã hội học được đại đa số sinh viên đại học 2 năm ưa chuộng, Mỹ đã, đang và sẽ là nước của những người nhập cư. Dưới mắt người tỵ nạn và di dân, Mỹ vẫn đẹp như mấy vần thơ bất hũ của Emma Lazarus, được khắc ở Tượng Nữ Thần Tự do," Hãy cho tôi những người mõi mệt, nghèo nàn, những người muốn thở không khí tự do…/ Hãy gởi đến tôi những người không nhà, những người vì bão bùng trội dạt."
Chưa bao giơ ø trong lịch sử dân tộc Việt có một số lớn người được học hành, tiếp nhận nền khoa học kỹ thuật tiến bộ cao tại Mỹ như bây giờ. Bao lâu cơ chế chánh trị nước nhà thuận họp, lực lương này sẽ là lực lương xây dựng hữu hiệu VN.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình