- Chiến tranh Iraq bước qua năm thứ 4 với dư luận phân tán. Tổng Thống Bush đã mở cuộc họp báo để đương đầu với những cuộc biểu tình phản chiến, những lời chỉ trích cho rằng ông không có kế hoạch rõ rệt và đòi ông phải rút quân. Ông Bush nói nếu ông không tin chiến lược Mỹ đưa đến thành công ông đã "rút quân về rồi". Nhưng ông cũng nhìn nhận trước mắt "sẽ còn những cuộc chiến đấu gay go". Tóm lại, Mỹ sẽ không rút quân trong lúc này. Tuần trước trong một bài báo, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Rumsfeld viết: "Quay lưng lại Iraq lúc này cũng tựa như sau Thế Chiến II, chúng ta đã trao lại nước Đức cho bọn Quốc xã". Điều này rất đúng, ở điểm Mỹ không thể bỏ rơi Iraq.
Thế giới đã trải qua nhiều cuộc chiến tranh lớn, thiết tưởng cũng nên nhìn lại thực chất của những cuộc chiến Mỹ đã tham dự. Thế chiến I (1914-1918) thực chất là cuộc xung đột vì lãnh thổ, quyền lực kinh tế, giữa các đế quốc khi chủ nghĩa thực dân bành trướng. Trận chiến này diễn ra giữa những thế lực đế quốc Trung Âu (Áo-Hung, Đức, Bảo, Thổ) và các nước đồng minh (Mỹ, Anh, Pháp, Nga, Bỉ, Lỗ, Ý, Hy, Nhật và một vài tiểu quốc khác ở Âu châu). Đây cũng có thể coi như cuộc chiến tranh giành lãnh thổ thuộc địa. Thế chiến II (1939-1945) giữa một bên là các nước Trục và một bên là đồng minh (Mỹ, Anh, Pháp, Liên Xô, Úc, Bỉ, Ba Tây, Gia Nã Đại, Trung Hoa, Đan Mạch, Hòa Lan, Tân Tây lan, Na Uy, Ba Lan, Nam Phi, Nam Tư). Về các nước gọi là "Trục", ngày nay người ta chỉ hay nói đến 3 nước chính là Đức Quốc xã, Ý phát xít và Nhật Bản quân phiệt, thật ra phe Trục còn gồm có cả Hung, Bảo và Lỗ. Thực chất của cuộc chiến này hiển nhiên là chiến tranh xâm lược, vì năm 1939 Đức xua quân đánh chiếm Ba lan, Ý tấn công Á (Albania) còn ở Á châu, Nhật tấn công Trung Hoa từ năm 1937, đến năm 1939 xua quân đánh chiếm các nước Đông Nam Á.
Sau Thế chiến II, LHQ ra đời với một nền trật tự mới cho toàn cầu, Thế giới thoát được một trận đại chiến thứ III chăng" Sự thật ngay sau khi Thế chiến II, ít người chịu ghi nhận là Thế chiến III đã bắt đầu dưới một hình thức xâm lược hoàn toàn khác hẳn, âm thầm, tế nhị và tàn khốc hơn trước rất nhiều, mặc dầu không có quân xâm lăng hay chiếm đóng. Đó là xâm lược bằng ý thức hệ. Sau khi chiến thắng Đức Quốc xã, Hồng quân Xô viết rút khỏi một nửa nước Đức và các nước Đông Âu, nhưng tất cả các nước đó đều trở thành Cộng sản và được LHQ nhìn nhận là những nước độc lập, có chủ quyền. Điều này bề ngoài rất hợp lý, vì không có quân đội ngoại quốc chiếm đóng các nước đó, hệ thống chính quyền của họ từ đầu sỏ đến các viên chức địa phương thấp nhất đều là người bản xứ, không phải ngoại quốc. Khốn thay những người bản xứ đó lại có một ý thức hệ khác hẳn truyền thống dân tộc của họ. Cuộc xâm lược ý thức hệ Cộng sản đã thành công.
Năm 1950, Cộng sản Tầu chiếm trọn Hoa lục, một nước mới ra đời gọi là Cộng hòa Nhân dân Trung Quốc. Tuy vậy cuộc chiến xâm lược ý thức hệ chưa chấm dứt trên thế giới vì còn hai nước bị chia đôi là Đức và Triều Tiên. Ở hai nước này cuộc xâm lược ý thức hệ thất bại vì Mỹ và đồng minh lãnh đạo thế giới tự do đã đề phòng. Mọi toan tính của Đế quốc Cộng sản dùng vũ lực với chiêu bài thống nhất đất nước như ở Triều Tiên gây chiến tranh tàn phá chết chóc cho người dân, rút cuộc vẫn thất bại.
Việt Nam trước năm 1945 là một nước thuộc địa (gọi là bảo hộ) của Pháp. Sự kết thúc Thế chiến II đã tạo ra phong trào các nước bị trị nổi lên tranh đấu giải phóng dân tộc. Dân Việt Nam, sau 100 năm dưới ách cai trị của thực dân Pháp, đều thấy háo hức và kỳ vọng rất nhiều về phong trào giải phóng và độc lập dân tộc. Họ không cần biết quốc gia hay cộng sản là gì, bất cứ tổ chức hay đoàn thể nào hô lên mấy tiếng "độc lập dân tộc" là được họ hoan hô và hưởng ứng triệt để. Những cán bộ theo ông Hồ Chí Minh về nước khoảng năm 1942 ở Cao Bắc Lạng và cả những người Cộng sản ở trong nước đã lợi dụng chiêu bài độc lập dân tộc để lôi cuốn giới trẻ trong cuộc kháng chiến chống Pháp từ năm 1946 và chống Mỹ sau này. Thời đó nếu họ kêu gọi chiến đấu cho chủ nghĩa Cộng sản, chắc chắn ít nguời muốn theo, người ta chỉ sẵn sàng tranh đấu đến chết vì tổ quốc.
Ý thức hệ là một hệ tư tuởng làm căn bản cho tổ chức chính trị, xã hội và kinh tế, do đó ảnh hưởng đến nếp sống và văn hóa. Ý thức hệ xã hội chủ nghĩa Mác-lê đội lốt chủ nghĩa dân tộc và ái quốc bao giờ cũng thắng. Nhưng khi thắng rồi, để rơi cái vỏ bên ngoài, nó lại thất bại thê thảm. Đó là vì nó đã gắn liền với một chế độ kinh tế chỉ huy độc đoán chỉ đưa đến nghèo đói và lạc hậu cho người dân. Cộng sản Việt Nam hiện nay đã từ bỏ ông Tổ Mác-Lê rồi, nhưng họ vẫn bám lấy những biểu hiệu cũ cờ hoa lộng lẫy chỉ vì cố giữ cho đảng của họ được độc quyền toàn trị trong thời kinh tế thị trường có xôi lại có cả thịt.
Bây giờ hãy trở lại tình hình cuộc chiến Iraq. Quân khủng bố ngày nay cũng dùng một ý thức hệ xâm nhập, nhưng khủng khiếp và lợi hại hơn Cộng sản rất nhiều. Căn bản của nó không phải là lý thuyết chính trị hay kinh tế, mà là đức tin tôn giáo, một giá trị cao quý nhất của văn hóa loài người. Bọn al-Qaida đã cho ý niệm "Thánh chiến" xâm nhập phong trào nổi loạn để gây chia rẽ, tạo nội chiến với mục tiêu tối hậu gây tổn thất nặng cho Mỹ.
Nếu dùng chiến thuật "chống nổi loạn" (Counter-insurgency) như thời xưa ở Việt Nam, Mỹ chỉ đánh vào cái vỏ phiến diện bề ngoài, không trừ được cái cốt lõi tiềm ẩn bên trong. Nhưng ý thức hệ xâm nhập của khủng bố cũng có chỗ yếu của nó. Các kiểu đánh bom đã gây chết chóc hàng loạt không phân biệt nạn nhân là ai. Đồng thời khi trốn tránh, bọn khủng bố đã đối xử tàn nhẫn với dân để khỏi bị lộ hình tích, gây bất mãn và kinh hoàng khắp nơi. Nếu quân Mỹ bất chấp nổi loạn hay không nổi loạn, bằng mọi cách ra tay tích cực che chở những người dân này, kế hoạch chống khủng bố sẽ có hiệu quả hơn.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình