Hỏi (Bà Phạm T.T.L.): Cách đây chừng 3 tuần lễ, tôi trở lại Sydney sau hơn 3 tháng viếng thăm Tasmania. Chồng tôi cùng các em trai tôi biết trước được giờ hạ cánh của chuyến bay nội địa này nên đã đợi sẵn tại phòng đợi của sân bay chờ đón mẹ con chúng tôi.
Sau khi máy bay hạ cánh, vì xa nhà cũng khá lâu nên chúng tôi vồn vã tay bắt mặt mừng khi gặp lại nhau, mặc cho các em nhận hành lý để đưa ra xe mang về nhà.
Vì lầm lẫn nên một đứa em trai đã lấy lộn kiện hành lý của một người khác, mãi cho đến gần tối tôi mới nhận biết được điều này. Tôi liền yêu cầu em tôi mang kiện hành lý trở lại phi trường trả lại cho hãng máy bay.
[Ghi Chú: “ignorance of law” (sự thiếu kiến thức về luật pháp, sự không hiểu biết về luật pháp): Thuật từ được dùng để chỉ sự thiếu kiến thức hoặc thiếu hiểu biết về luật pháp. Sự không hiểu biết về luật pháp có thể được xem như là sự không chịu hành xử việc quan tâm bình thường để đạt được kiến thức về luật pháp. Vì thế, không một ai sẽ được miễn khỏi trách nhiệm vì sự thiếu kiến thức về luật pháp. (The term used to refer to a lack of knowledge or acquaintance with the laws. Ignorance of law can be regarded as a failure to exercise ordinary care to obtain knowledge of law. Therefore, no one will be excused from liability because of ignorance of law)].
Trong vụ Chính Quyền truy tố NunDah. Trong vụ đó, “bị cáo” và Amir Khan đều là người Ấn Độ, và là chủ nhân của hai nông trại kế cận nhau.
Amir Khan cho rằng vào tháng 10 năm 1914, ông ta mua 11 “con bò nghé” [con bê] (calf) và dưa về nông trại của ông tại Lismore. Ba ngày sau đó ông đã đóng dấu chúng bằng sắt nung với tên của ông AK. Hai trong số 11 con bê này, con màu nâu và con “màu lang” (roan), vẫn ở trong chuồng tại nông trại của ông cho đến cuối tháng 7 năm 1915, thì ông bị mất con màu nâu, và vào tháng 10 năm 1915 thì bị mất con màu lang.
Vì hạn hán, nên ông ta đã để cửa chuồng mở và tất cả súc vật được thả lỏng để đi kiếm cỏ. Ông không tìm được các con bê cho đến tháng 1 năm 1916, khi ông ta thấy nó ở trong chuồng bò của “bị cáo” và khiếu nại đòi lại. “Bị cáo” nói rằng nó giống con bò nghé của tôi và không có khuôn dấu ấn ở trên đó. Tuy nhiên, Amir Khan đã dẫn bò đi mà “bị cáo” không hề phản đối. Vì thế hai con bê này được đưa về chuồng của Amir Khan. Cho đến tháng 5 năm 1916, Amir Khan đi Lismore thì trên đường ông ta gặp “bị cáo,” Hôm sau về nhà thì bị mất hai con bê đó. Vì không tìm được, ông ta bèn báo cho cảnh sát.
Vào lúc xử án đã có nhiều bằng chứng trái nghịch nhau về chủ quyền liên hệ đến hai con bê này đã được đưa ra bởi “bị cáo” và Amir Khan. “Bị cáo” đã cho rằng: “đầu tiên con bê là của tôi, nhưng Amir Khan đã đóng dấu lầm,” và cho rằng các con bê đó là của ông ta, đây là lời bào chữa được đưa ra vào lúc xét xử. Cuối cùng “bị cáo” bị kết buộc “tội trộm.” Tuy nhiên, “bị cáo” vẫn cho rằng đương sự được quyền giữ lấy các con bê vì cho rằng các con bê đó là của đương sự.
“Bị cáo” bèn kháng án vì cho rằng vị thẩm phán tọa xử đã hướng dẫn sai lạc bồi thẩm đoàn.
Theo hình luật, trong việc kết buộc tội trộm, vấn đề được đặt ra cho bồi thẩm đoàn là liệu “bị cáo” “đã tin tưởng một cách chân thật rằng” (honestly believed that) món đồ đó là của đương sự hay không, mà không thể đặt câu hỏi cho bồi thẩm đoàn là liệu “bị cáo” có “lý do chính đáng” (reasonable grounds) để tin rằng món đồ đó là của đương sự hay không.
Vì sự hướng dẫn sai lạc này của vị thẩm phán tọa xử nên tòa kháng án hình sự đã hủy bỏ bản án và cho xét xử lại.
Dựa vào luật pháp cũng như phán quyết vừa trưng dẫn bà có thể thấy được rằng nếu người em của bà có thể chứng minh ông ta đã “tin tưởng một cách chân thật rằng” cái va li đó là của bà vào lúc ông ta mang chiếc va li ra xe thì ông ta sẽ không thể bị kết buộc về tội trộm được vì thiếu yếu tố của ý định phạm tội.
Nếu còn thắc mắc, xin điện thoại cho chúng tôi để được giải đáp. Chúc em bà may mắn.
Sau khi máy bay hạ cánh, vì xa nhà cũng khá lâu nên chúng tôi vồn vã tay bắt mặt mừng khi gặp lại nhau, mặc cho các em nhận hành lý để đưa ra xe mang về nhà.
Vì lầm lẫn nên một đứa em trai đã lấy lộn kiện hành lý của một người khác, mãi cho đến gần tối tôi mới nhận biết được điều này. Tôi liền yêu cầu em tôi mang kiện hành lý trở lại phi trường trả lại cho hãng máy bay.
Có lẽ vì trời tối, nên em tôi đã mang kiện hành lý này để vào xe của nó nhưng không chịu mang trả ngay cho hãng máy bay, sau này tôi mới biết là mãi tới chiều hôm sau em tôi mới trả túi hành lý này lại cho hãng.
Khi mang túi hành lý này trả lại cho hãng, em của tôi đã bị bắt giữ và bị chất vấn.
Sau khi trả lời cuộc thẩm vấn, em của tôi đã bị cáo buộc về tội larceny (tội trộm cắp) và đợi ngày ra hầu tòa. Hiện giờ em tôi đang được tại ngoại.
Xin LS cho biết với sự lầm lẫn vừa nêu, liệu khi ra hầu tòa em tôi có bị tòa kết buộc và tuyến án về tội phạm vừa nêu hay không"
Trả lời: “Larcerny” có thể được hiểu nôm na là “tội ăn trộm [hoặc tội ăn cắp].” Tại một vài tiểu bang, tội trạng này đã không được quy định rõ ràng trong “pháp điển” (code), trong trường hợp đó, tòa thường xem đây là “một sự vi phạm thường luật” [sự vi phạm dựa theo án lệ] (a common law offence).
Dể có thể kết buộc một người vào tội ăn cắp, công tố viện phải chứng minh rằng hành động của “bị cáo” (the defendant) là một hành động phạm pháp với ý định phạm tội đã hội đủ các yếu tố sau đây:
I. “Hành động phạm tội” (actus reus = a guilty act) của tội trộm gồm:
1) “lấy và mang đi” (took and carried away);
2) “tài sản có thể đánh cắp được” (property capable of being stolen).
3) “tài sản đó thuộc về một người khác” (which belonged to another).
4) “mà không có sự đồng ý của chủ nhân” (without the consent of the owner).
II. “Ý định phạm tội” (mens rea = a guilty mind) của tội trộm gồm:
1.“một cách khi trá” (fraudulently);
2. “không đòi lại quyền lợi với thiện ý” (without claim of right made in good faith);
3. “với ý định tước đoạt người chủ của món đồ một cách vĩnh viễn” (with the intention of permanently depriving the owner of it).
Tuy nhiên, theo sự quy định của hình luật, “ý định phạm tội” của “tội trộm” sẽ không hiện hữu nếu “bị cáo” ngay tình, ngay cả trong trường hợp sự ngay tình đó không hợp lý, chẳng hạn “bị cáo” tin tưởng rằng đương sự có quyền đối với một vật nào đó mà trên thực tế đương sự hoàn toàn không có quyền đó.
Việc cho rằng mình có quyền đối với một vật nào đó có thể do bởi “sự lầm lẫn về sự kiện” (a mistake of fact) hoặc do bởi “sự lầm lẫn về pháp lý” (a mistake of law).
“Sự lầm lẫn về sự kiện” có thể xảy ra khi một người nào đó tưởng lầm rằng đồ đạc của một người khác là đồ của mình, và “sự lầm lẫn về pháp lý” xảy ra khi một người nào đó tin tưởng rằng theo sự quy định của luật pháp quyền sở hữu về một món hàng nào đó đã được chuyển sang cho đương sự nhưng thực ra về phương diện pháp lý món hàng đó vẫn chưa được chuyển nhượng cho đương sự.
Dựa vào sự kiện này, chúng ta có thể nói rằng đây là một ngoại lệ đối với nguyên tắc “không hiểu biết về luật pháp không phải là một sự miễn thứ” (ignorance of the law is no excuse). Nguyên tắc này quy định rằng không một ai có quyền cho rằng vì mình không biết luật để xin được tha thứ.
[Ghi Chú: “ignorance of law” (sự thiếu kiến thức về luật pháp, sự không hiểu biết về luật pháp): Thuật từ được dùng để chỉ sự thiếu kiến thức hoặc thiếu hiểu biết về luật pháp. Sự không hiểu biết về luật pháp có thể được xem như là sự không chịu hành xử việc quan tâm bình thường để đạt được kiến thức về luật pháp. Vì thế, không một ai sẽ được miễn khỏi trách nhiệm vì sự thiếu kiến thức về luật pháp. (The term used to refer to a lack of knowledge or acquaintance with the laws. Ignorance of law can be regarded as a failure to exercise ordinary care to obtain knowledge of law. Therefore, no one will be excused from liability because of ignorance of law)].
Trong vụ Chính Quyền truy tố NunDah. Trong vụ đó, “bị cáo” và Amir Khan đều là người Ấn Độ, và là chủ nhân của hai nông trại kế cận nhau.
Amir Khan cho rằng vào tháng 10 năm 1914, ông ta mua 11 “con bò nghé” [con bê] (calf) và dưa về nông trại của ông tại Lismore. Ba ngày sau đó ông đã đóng dấu chúng bằng sắt nung với tên của ông AK. Hai trong số 11 con bê này, con màu nâu và con “màu lang” (roan), vẫn ở trong chuồng tại nông trại của ông cho đến cuối tháng 7 năm 1915, thì ông bị mất con màu nâu, và vào tháng 10 năm 1915 thì bị mất con màu lang.
Vì hạn hán, nên ông ta đã để cửa chuồng mở và tất cả súc vật được thả lỏng để đi kiếm cỏ. Ông không tìm được các con bê cho đến tháng 1 năm 1916, khi ông ta thấy nó ở trong chuồng bò của “bị cáo” và khiếu nại đòi lại. “Bị cáo” nói rằng nó giống con bò nghé của tôi và không có khuôn dấu ấn ở trên đó. Tuy nhiên, Amir Khan đã dẫn bò đi mà “bị cáo” không hề phản đối. Vì thế hai con bê này được đưa về chuồng của Amir Khan. Cho đến tháng 5 năm 1916, Amir Khan đi Lismore thì trên đường ông ta gặp “bị cáo,” Hôm sau về nhà thì bị mất hai con bê đó. Vì không tìm được, ông ta bèn báo cho cảnh sát.
Vào lúc xử án đã có nhiều bằng chứng trái nghịch nhau về chủ quyền liên hệ đến hai con bê này đã được đưa ra bởi “bị cáo” và Amir Khan. “Bị cáo” đã cho rằng: “đầu tiên con bê là của tôi, nhưng Amir Khan đã đóng dấu lầm,” và cho rằng các con bê đó là của ông ta, đây là lời bào chữa được đưa ra vào lúc xét xử. Cuối cùng “bị cáo” bị kết buộc “tội trộm.” Tuy nhiên, “bị cáo” vẫn cho rằng đương sự được quyền giữ lấy các con bê vì cho rằng các con bê đó là của đương sự.
“Bị cáo” bèn kháng án vì cho rằng vị thẩm phán tọa xử đã hướng dẫn sai lạc bồi thẩm đoàn.
Theo hình luật, trong việc kết buộc tội trộm, vấn đề được đặt ra cho bồi thẩm đoàn là liệu “bị cáo” “đã tin tưởng một cách chân thật rằng” (honestly believed that) món đồ đó là của đương sự hay không, mà không thể đặt câu hỏi cho bồi thẩm đoàn là liệu “bị cáo” có “lý do chính đáng” (reasonable grounds) để tin rằng món đồ đó là của đương sự hay không.
Vì sự hướng dẫn sai lạc này của vị thẩm phán tọa xử nên tòa kháng án hình sự đã hủy bỏ bản án và cho xét xử lại.
Dựa vào luật pháp cũng như phán quyết vừa trưng dẫn bà có thể thấy được rằng nếu người em của bà có thể chứng minh ông ta đã “tin tưởng một cách chân thật rằng” cái va li đó là của bà vào lúc ông ta mang chiếc va li ra xe thì ông ta sẽ không thể bị kết buộc về tội trộm được vì thiếu yếu tố của ý định phạm tội.
Nếu còn thắc mắc, xin điện thoại cho chúng tôi để được giải đáp. Chúc em bà may mắn.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình