Tổ chức al-Qaida và chủ tướng Osama bin Laden không còn chiếm tựa đề tin tức hàng đầu trên thế giới. Nó đã lặn chìm hay hệ thống tổ chức đã tan ra thành từng mảnh nhỏ, không còn khả năng tái tập hợp. Lúc này còn sớm để nói khủng bố al-Qaida đã hết nguy hiểm, nhưng tình hình thực tế cho thấy con quái vật này đã bị trúng thương nặng. Từ ngày 11-9-01 al-Qaida không đánh được một đòn nào lớn hay nhỏ trên đất Mỹ và trong những thời điểm gay go nhất khi Mỹ mở cuộc tấn công lật đổ Saddam Hussein, không thấy al-Qaida có được một hành động nào trên đất Mỹ cũng như ở các nơi khác trên thế giới. Các cơ quan an ninh, tình báo và quốc phòng Mỹ đã hành động rất hiệu quả, bắt giữ được nhiều tay hoạt động của al-Qaida, phá vỡ những trại huấn luyện và những tổ nằm ngủ của chúng ở Mỹ cũng như ở nhiều nước khác.
Sự thất bại của al-Qaida bắt nguồn từ chính chủ thuyết và phương pháp hành động của chúng. Bin Laden đã phạm vào một sai lầm lớn khi đánh một đòn quá tàn bạo vào hai tòa nhà ở New York, hình ảnh cả thế giới nhìn thấy rõ trên TV đã gây kinh hoành, nhưng cũng làm chấn động lương tri nhân loại và sự bất nhẫn của cả nước Mỹ. Nó đã tạo cho Tổng Thống George W. Bush một cơ hội hiếm có huy động được dư luận trong và ngoài nước mở cuộc tấn công dữ dội vào Afghanistan, nơi bin Laden công khai đặt sào huyệt và lập những trại huấn luyện quân khủng bố. Kết quả là lần đầu tiên một chế độ Hồi giáo cực đoan - Taliban - bị lật đổ bằng một sức mạnh quân sự từ bên ngoài. Sự kiện này là một tiền lệ trong mối quan hệ quốc tế ngày nay và một bài học cho những chế độ giáo quyền mù quáng đi vào con đường mất nhân tính. Sự sai lầm của bin Laden làm hại đến cả những phong trào tranh đấu chính đáng của người Hồi giáo ở Pakistan cũng như ở Trung Đông.
Chủ thuyết của bin Laden là gây "Thánh chiến" (jihad) chống lại các nước Tây phương, nhất là Mỹ và Anh, để xua đuổi ảnh hưởng Tây phương ở các nước Ả rập Trung Đông. Sau vụ đánh bom 11-9 ở Mỹ, chính bin Laden đã lên tiếng hăm dọa Mỹ nếu muốn sống yên phải rút ra khỏi Trung Đông, chấm dứt ủng hộ Israel. Nhưng tình hình diễn biến đã cho thấy kết quả ngược lại những ước mơ của ông ta. Với việc lật đổ chế độ Saddam Hussein ở Iraq, ảnh hưởng của Mỹ đã được củng cố thêm ở Trung Đông và nước Israel không chết mà còn có khả năng trường tồn với thế mạnh, khiến những phong trào Hồi giáo của người Palestine mất hết hy vọng xóa bỏ được quốc gia Israel trên bản đồ thế giới. Sự thất bại của bin Laden nằm trong một nguyên nhân sâu xa nhất ở Trung Đông: sự chia rẽ giữa các nước Ả rập và sự xung đột âm ỷ từ cả ngàn năm nay giữa hai hệ phái chính của Hồi giáo là Sunni và Shiite. Bin Laden, gốc Sunni chủ trương làm một cuộc cách mạng Hồi giáo vô tiền khoáng hậu là biến tất cả những nước Ả rập ở Trung Đông thành những nước cai trị bằng luật Hồi giáo, cũng như các lãnh tụ Hồi giáo Shiite đã làm được ở Iran. Các chính phủ thế quyền hiện nay của các nước Ả rập, kể cả Saudi Arabia, nước gốc của bin Laden, cố nhiên chống lại chủ trương này. Saudi Arabia là nơi có Thánh địa Mecca của Hồi giáo, đã tước bỏ quốc tịch của bin Laden và Hoàng gia Saudi thân Mỹ đã từng bắt giữ nhiều kẻ tinh nghi bộ hạ của bin Laden. Mấy ông Hoàng Saudi sợ không giữ được cái đầu của họ nếu bin Laden lật đổ được chế độ cai trị hiện nay ở Saudi Arabia. Chế độ giáo quyền ở Iran cũng không có thiện cảm với tư tưởng "Thánh chiến" của bin Laden, nên khi Mỹ đánh Afghanistan, Iran không chứa chấp dư dảng của Taliban và al-Qaida.
Phương pháp khủng bố đánh bom tự sát không phải do bin Laden tự chế mà đã học được qua kinh nghiệm tranh đấu chống Israel của những người Hồi giáo cực đoan ở Palestine. Quả bom tự sát đầu tiên trên thế giới đã nổ trên đất Israel vào đầu thập niên 90. Từ đó cả trăm quả bom tự sát đã nổ, và dữ dội nhất kể từ cuộc nổi dậy của người Palestine năm 2000 sau khi hòa hội bế tắc. Nhưng phương pháp chiến đấu quá tàn bạo này nhằm nhiều nhất vào thường dân Do thái đã không làm Israel lùi bước. Đặc biệt sau vụ khủng bố của al-Qaida ở Mỹ, chính quyền Israel đã dùng sức mạnh vũ lực tàn bạo đánh trả vào các thành phố và trại tị nạn Palestine. Khi tranh đấu bằng bạo lực bất chấp đạo lý và sinh mạng người dân vô tội, kẻ nào mạnh nhất vẫn là kẻ có lý. Gần đây, chính những người cầm đầu cuộc tranh đấu của Palestine đã phải nhìn nhận việc dùng bạo lực đẫm máu để chống lại Israel có thể là một sự sai lầm.
Tuần này chính phủ Bush đang xúc tiến lộ trình hòa bình cho Trung Đông. Yasser Arafat chỉ còn giữ một vai trò tượng trưng của Palestine, thực quyền nằm trong tay một Thủ tướng mới là Mahmoud Abbas để thương thuyết cho người Palestine có một quốc gia độc lập sống hòa bình bên cạnh nước Israel của người Do thái. Hamas, một tổ chức Hồi giáo Palestine từng sáng chế lối đánh bom tự sát đang bị dồn vào thế phải chấp nhận từ bỏ kiểu giết người này để tiến hành hòa đàm. Nếu việc này xảy ra, hiển nhiên tên học trò bin Laden đã làm hại ông thầy của môn đánh bom tự sát. Và cái chủ thuyết quái gỡ của bin Laden sẽ sớm tàn lụi với thời gian.
Sự thật, những kẻ chuyên xúi giục người khác tự làm nổ bom chết banh thây để giết cho thật nhiều kẻ thù, lại là những kẻ không thích tự sát bao nhiêu. Sở dĩ mạng lưới al-Qaida tan vỡ là vì chính những tay cầm đầu bị bắt đã khai ra nhiều điều thiết yếu để FBI, CIA và các cơ quan an ninh khác của Mỹ tìm ra manh mối truy lùng những kẻ còn ở ngoài vòng pháp luật. Xét ra sống trong nhà tù Mỹ vẫn sướng hơn lên "thiên đường" hưởng thụ.
Sự thất bại của al-Qaida bắt nguồn từ chính chủ thuyết và phương pháp hành động của chúng. Bin Laden đã phạm vào một sai lầm lớn khi đánh một đòn quá tàn bạo vào hai tòa nhà ở New York, hình ảnh cả thế giới nhìn thấy rõ trên TV đã gây kinh hoành, nhưng cũng làm chấn động lương tri nhân loại và sự bất nhẫn của cả nước Mỹ. Nó đã tạo cho Tổng Thống George W. Bush một cơ hội hiếm có huy động được dư luận trong và ngoài nước mở cuộc tấn công dữ dội vào Afghanistan, nơi bin Laden công khai đặt sào huyệt và lập những trại huấn luyện quân khủng bố. Kết quả là lần đầu tiên một chế độ Hồi giáo cực đoan - Taliban - bị lật đổ bằng một sức mạnh quân sự từ bên ngoài. Sự kiện này là một tiền lệ trong mối quan hệ quốc tế ngày nay và một bài học cho những chế độ giáo quyền mù quáng đi vào con đường mất nhân tính. Sự sai lầm của bin Laden làm hại đến cả những phong trào tranh đấu chính đáng của người Hồi giáo ở Pakistan cũng như ở Trung Đông.
Chủ thuyết của bin Laden là gây "Thánh chiến" (jihad) chống lại các nước Tây phương, nhất là Mỹ và Anh, để xua đuổi ảnh hưởng Tây phương ở các nước Ả rập Trung Đông. Sau vụ đánh bom 11-9 ở Mỹ, chính bin Laden đã lên tiếng hăm dọa Mỹ nếu muốn sống yên phải rút ra khỏi Trung Đông, chấm dứt ủng hộ Israel. Nhưng tình hình diễn biến đã cho thấy kết quả ngược lại những ước mơ của ông ta. Với việc lật đổ chế độ Saddam Hussein ở Iraq, ảnh hưởng của Mỹ đã được củng cố thêm ở Trung Đông và nước Israel không chết mà còn có khả năng trường tồn với thế mạnh, khiến những phong trào Hồi giáo của người Palestine mất hết hy vọng xóa bỏ được quốc gia Israel trên bản đồ thế giới. Sự thất bại của bin Laden nằm trong một nguyên nhân sâu xa nhất ở Trung Đông: sự chia rẽ giữa các nước Ả rập và sự xung đột âm ỷ từ cả ngàn năm nay giữa hai hệ phái chính của Hồi giáo là Sunni và Shiite. Bin Laden, gốc Sunni chủ trương làm một cuộc cách mạng Hồi giáo vô tiền khoáng hậu là biến tất cả những nước Ả rập ở Trung Đông thành những nước cai trị bằng luật Hồi giáo, cũng như các lãnh tụ Hồi giáo Shiite đã làm được ở Iran. Các chính phủ thế quyền hiện nay của các nước Ả rập, kể cả Saudi Arabia, nước gốc của bin Laden, cố nhiên chống lại chủ trương này. Saudi Arabia là nơi có Thánh địa Mecca của Hồi giáo, đã tước bỏ quốc tịch của bin Laden và Hoàng gia Saudi thân Mỹ đã từng bắt giữ nhiều kẻ tinh nghi bộ hạ của bin Laden. Mấy ông Hoàng Saudi sợ không giữ được cái đầu của họ nếu bin Laden lật đổ được chế độ cai trị hiện nay ở Saudi Arabia. Chế độ giáo quyền ở Iran cũng không có thiện cảm với tư tưởng "Thánh chiến" của bin Laden, nên khi Mỹ đánh Afghanistan, Iran không chứa chấp dư dảng của Taliban và al-Qaida.
Phương pháp khủng bố đánh bom tự sát không phải do bin Laden tự chế mà đã học được qua kinh nghiệm tranh đấu chống Israel của những người Hồi giáo cực đoan ở Palestine. Quả bom tự sát đầu tiên trên thế giới đã nổ trên đất Israel vào đầu thập niên 90. Từ đó cả trăm quả bom tự sát đã nổ, và dữ dội nhất kể từ cuộc nổi dậy của người Palestine năm 2000 sau khi hòa hội bế tắc. Nhưng phương pháp chiến đấu quá tàn bạo này nhằm nhiều nhất vào thường dân Do thái đã không làm Israel lùi bước. Đặc biệt sau vụ khủng bố của al-Qaida ở Mỹ, chính quyền Israel đã dùng sức mạnh vũ lực tàn bạo đánh trả vào các thành phố và trại tị nạn Palestine. Khi tranh đấu bằng bạo lực bất chấp đạo lý và sinh mạng người dân vô tội, kẻ nào mạnh nhất vẫn là kẻ có lý. Gần đây, chính những người cầm đầu cuộc tranh đấu của Palestine đã phải nhìn nhận việc dùng bạo lực đẫm máu để chống lại Israel có thể là một sự sai lầm.
Tuần này chính phủ Bush đang xúc tiến lộ trình hòa bình cho Trung Đông. Yasser Arafat chỉ còn giữ một vai trò tượng trưng của Palestine, thực quyền nằm trong tay một Thủ tướng mới là Mahmoud Abbas để thương thuyết cho người Palestine có một quốc gia độc lập sống hòa bình bên cạnh nước Israel của người Do thái. Hamas, một tổ chức Hồi giáo Palestine từng sáng chế lối đánh bom tự sát đang bị dồn vào thế phải chấp nhận từ bỏ kiểu giết người này để tiến hành hòa đàm. Nếu việc này xảy ra, hiển nhiên tên học trò bin Laden đã làm hại ông thầy của môn đánh bom tự sát. Và cái chủ thuyết quái gỡ của bin Laden sẽ sớm tàn lụi với thời gian.
Sự thật, những kẻ chuyên xúi giục người khác tự làm nổ bom chết banh thây để giết cho thật nhiều kẻ thù, lại là những kẻ không thích tự sát bao nhiêu. Sở dĩ mạng lưới al-Qaida tan vỡ là vì chính những tay cầm đầu bị bắt đã khai ra nhiều điều thiết yếu để FBI, CIA và các cơ quan an ninh khác của Mỹ tìm ra manh mối truy lùng những kẻ còn ở ngoài vòng pháp luật. Xét ra sống trong nhà tù Mỹ vẫn sướng hơn lên "thiên đường" hưởng thụ.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình