[LS Lê Đình Hồ là tác giả cuốn “Từ Điển Luật Pháp Anh Việt-Việt Anh” dày 1,920 trang vừa được xuất bản. Qúy độc giả có thể mua sách qua internet bằng cách lên Website Google (google.com) đánh máy chữ “ho ledinh”, rồi theo sự hướng dẫn của các websites.]
Hỏi (Bà Vũ Nguyễn T Thanh [Cabramatta]): Gia Đình của tôi tại Việt Nam chuyên sản xuất đồ gia dụng, có lập công ty trách nhiệm hữu hạn tại Việt Nam.
Vào tháng 1 năm 2004, công ty của gia đình chúng tôi đã ký kết hợp đồng bán đồ gia dụng cho một công ty do người Việt tại Mỹ làm chủ. Hợp đồng đựoc ký kết theo dạng FAS.
Công việc làm ăn cũng rất thuận tiện, mãi cho đến tháng 2 năm 2006, khi chúng tôi giao hàng hóa cho họ tại bến cảng, nhưng tàu được chỉ định bởi công ty Hoa Kỳ không được phép cập vào bến cảng. Chúng tôi không biết lý do. Sau đó họ có liên lạc với chúng tôi và yêu cầu chúng tôi phải giúp họ mướn các tàu hàng nhỏ để vận chuyển hàng hóa lên tàu đang bỏ neo khá xa, tính từ bến cảng. Sau khi mướn các tàu hàng để giao hàng tận tàu cho công ty Hoa Kỳ, chúng tôi đã tính cước phí vận chuyển này, nhưng họ đã từ chối không chịu trả.
Xin LS cho biết là chúng tôi phải khiếu nại thế nào để đòi họ bồi hòan cước phí vận chuyển hàng hóa này.
*
Trả lời: Trước khi trả lời câu hỏi này thiết tưởng chúng ta cần phải biết luật pháp định nghĩa thế nào là hợp đồng FAS.
FAS contract (Free Alongside Ship contract) (hợp đồng giao hàng tại thành tàu): Theo luật về mậu dịch quốc tế, thuật từ được dùng để chỉ hợp đồng bán hàng hóa mà trong đó trách nhiệm của người bán phải giao hàng hóa, bởi chính phí tổn của đương sự, đến tận thành tàu được chỉ định bởi người mua. Tài sản cũng như những sự rủi ro được chuyển sang cho người mua tại điểm [chuyển giao] đó. (In international trade law, the term used to denote a contract for the sale of goods in which the seller’s responsibility is to deliver the goods, at his or her expense, alongside the ship nominated by the buyer, the risk and property pass to the buyer at that point).
Theo hợp đồng này thì trách nhiệm của người bán phải chuyển giao hàng hóa tận thành tàu được chỉ định bởi người mua, như được xét xử trong vụ Eastern Gas & Fuel Associates v Howard 69 Supp 824 (1946) U.S.
Trong vụ đó, hợp đồng mua bán than đá được ký kết giữa người mua và người bán quy định rằng người bán phải giao hàng tận thành tàu cho người mua với giá cả được quy định cho mỗi tấn than đá, cộng với thuế chuyên chở cùng bảo hiểm. Đồng thời quy định rằng nếu chuyến tàu thay đổi hải trình thì người mua phải trả thêm cước phí hoặc sẽ được giảm bớt cước phí tùy theo sự thay đổi đó.
Một điều khỏan khác quy định rằng nếu “thuyền bị chìm trên hải trình, thì quyền sở hữu than đá vẫn chưa chuyển giao để ngăn chận người bán không được đòi đền bù đối với công ty vận chuyển. (barge sank en route, title to coal had not passed so as to prevent seller from recovering against carrier).
Hợp đồng FAS được thiết lập tại Pennsylvania giữa người bán và người mua là công ty Connecticut Coke Company để chở than từ Pier 18 thuộc cảng Jersey đến New Haven, Connecticut. Hợp đồng quy định hàng phải được chuyển giao đến cho người mua tại cầu tàu ở New Haven, Connecticut.
Vấn đề đặt ra ở đây không phải là luật lệ của tiểu bang nào - Pennsylvania, Connecticut hoặc New York - đã chi phối hợp đồng này; vì luật lệ của các bang này đều có các điều khỏan liên hệ tương đương với Đạo Luật Thống Nhất về việc Mua Bán.
Vấn đề đặt ra là liệu đây có phải là hợp đồng FAS hay không"
Người bán cho rằng vì hợp đồng quy định giá bán là $8.08 một tấn, cộng với thuế vận chuyển $0.40 một tấn, cộng với tiền bảo hiểm hàng hải cùng bảo hiểm về rủi ro chiến tranh. Vì thế theo người bán, điều khỏan này cho thấy rằng đây là lọai hợp đồng CIF.
Dựa vào những điều kiện này, người bán tranh cãi rằng hợp đồng này không phải là hợp đồng FAS mà là hợp đồng CIF.
[Ghi chú: C.I.F. contract (Cost, Insurance, Freight contract) (hợp đồng bao gồm giá cả, bảo hiểm, và cước phí chuyên chở): Theo hợp đồng mua bán trong luật mậu dịch quốc tế, thuật từ được dùng để chỉ hợp đồng mua bán hàng hóa mà trong đó tổn phí người mua phải trả bao gồm giá của hàng hóa và phí tổn bảo hiểm cùng phí tổn chuyên chở đến nơi quy định. (In contract of sale in international trade law, the term used to denote a contract for the sale of goods in which the price that the buyer has to pay includes the cost of the goods and the insurace and the freight to the named destination).
Tuy nhiên, tòa cho rằng người bán đã lầm lẫn về điểm này.
Vấn đề không phải liệu giá bán có giúp cho người bán lấy lại được cước phí chuyển chở và bảo hiểm hay không. Ngọai trừ bán lỗ, bằng ngược lại thì người bán luôn luôn lấy lại được tòan bộ các chi phí này, vì các chi phí này đã được tính luôn trong giá thành của sản phẩm.
Trong vụ kiện này, cước phí chuyên chở và bảo hiểm là do người bán chịu trách nhiệm. Vì người bán phải chịu trách nhiệm về cước phí chuyên chở cũng như bảo hiểm, nên đương sự phải lo tính tóan về giá bán sao cho có lời để trả cho các chi phí đó. Vì thế, hàng hóa vẫn được xem là thuộc về người bán cho đến khi chúng được chuyển đến cầu tàu như đã được quy định trong hợp đồng.
Cuối cùng, tòa đã đưa ra phán quyết rằng quyền sở hữu về than đá vẫn chưa được chuyển giao từ người bán sang người mua.
Trong trường hợp tàu không thể cập bến cảng, và phải bỏ neo tận ngòai khơi, thì người bán phải chuyển giao hàng hóa bằng những tàu chuyển hàng để chuyển hàng đến thành tàu cho người mua.
Việc chuyển giao hàng hóa được xem là hòan tất một khi các chuyến tàu chuyển hàng đã mang hàng đến giao tại thành tàu của người mua.
Tuy nhiên, các bên đương sự của hợp đồng có quyền thỏa thuận với nhau để dùng cụm từ “free on lighter” (giao hàng lên xà lan, [tàu chuyển hàng, tàu bốc dỡ hàng]) thay vì “free alongside ship” (giao hàng tận thành tàu).
Trong trường hợp “free on lighter” (giao hàng lên xà lan, [tàu chuyển hàng, tàu bốc dỡ hàng]), thì khi hàng hóa được chuyển giao đến các tàu chuyển hàng, thì người bán được xem như đã làm xong nghĩa vụ của mình, vì vào lúc hàng hóa được chuyển lên các tàu chuyển hàng, thì điều này có nghĩa là vào thời điểm đó, tài sản cũng như sự rủi ro đã được chuyển giao cho người mua.
Dựa vào luật pháp cũng như phán quyết vừa trưng dẫn, bà có thể thấy được rằng việc công ty của Hoa Kỳ phải chịu trách nhiệm về việc trả tiền phí tổn liên hệ đến việc mướn các xà lan hay tàu bốc dỡ hàng để chuyển hàng hóa từ bến cảng ra thành tàu đang bỏ neo ngòai khơi hay không, điều này còn tùy thuộc vào các điều khỏan được quy định trong hợp đồng.
Nếu bà còn thắc mắc xin điện thọai cho chúng tôi để được giải đáp. Trước khi gọi điện thọai cho chúng tôi, bà nhớ gởi cho chúng tôi một bản sao hợp đồng mà gia đình bà đã ký kết.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình