APEC: Sân Khấu, Cuộc Đời
Một tuần hội nghị APEC tưng bừng ở Hà Nội đã qua. Những lời tuyên bố ngoại giao, những hành động biểu diễn chấm dứt. Lãnh đạo quốc gia 21 nước ai về nhà nấy. Chuyện còn lại là chuyện những công nhân vệ sinh lo dọn dẹp. Như sân khấu cải lương và đào kép khi vãn tuồng; như những dòng chữ và hình ảnh và tiếng nói trên không gian ảo Tin Học. Vì bản chất APEC là bàn luận, kêu gọi, chớ không có chấp hành. Tuy nhiên APEC không khỏi để lại một số dư âm, dư ảnh khó quên về TT Bush, CS Hà nội, và người dân Việt trong ngoài nước.
Một, về TT Bush. Ong là vị tổng thống Mỹ nói mạnh, nói nhiều về tư do, dân chủ nhứt. Câu bất hủ năng thuyết của Ong là người dân nơi nào đứng lên vì tự do, Ong sẽ đứng bên cạnh. Nhưng bất năng hành trong phái đoàn hàng người đi Hà nội của ông không có một nhà đấu tranh cho tự do, dân chủ Mỹ hay Việt. Đến Hà nội Ong còn vào Phủ Chủ tịch viếng thăm Chủ tịch Nước Việt Cộng, chụp dưới tượng bán thân của Ô. Hồ. Hình ảnh này hầu hết các báo lớn của Mỹ đều có đăng trang nhứt. Cùng một sự kiện này, người này nói nếu TT Clinton có công hoà giải chánh quyền Mỹ với cựu thù CS Hà nội thì TT Bush có công kết bạn với họ. Người kia lại nói thật là dị hợm. Ô. Tổ CSVN ngồi chung với Ô. Thần Tự do, Dân Chủ. Người Mỹ gốc Việt nhiều kinh nghiệm CS nghĩ TT Bush có bị CS gài độ hay không khi xếp chỗ ngồi dưới góc độ đó để lấy hình. CS là những "tay nghề cao" về mánh giả lộng thành chân để truyên truyền như Ô Hồ đi hội nghị ở Pháp, rảo bước lên thềm thang để từ trên cao bắt tay đại diện Pháp chứng tỏ mình "trưởng thượng" và quan trọng hơn.
Thứ đến TT Bush một tín đồ ngoan đạo Tin Lành lại phải đi nhà thờ Công Giáo La Mã. Hà nội văn hóa văn vật, thời Pháp, thời Ô Hồ biết CS là gì, đã có nhà thờ Tin Lành rồi. Nhưng bây giờ TT Bush không đi được vì sự sấp xếp của CS Hà Nội viện dẩn lý do an ninh. Thế là TT Bush phải đi nhà thờ Công Giáo cầu nguyện. TT Bush thua me lẫn bài cào đối vói CS Hà Nội là tay chơi "mánh mun" lặt vặt giỏi. TT Bush đã thua khi gỡ CPC cho CS Hà nội để chứng minh Hà nội có tiến bộ về tự do tôn giáo. TT Bush muốn đi cầu nguyện ở Hà nội với người dân Việt để chứng tỏ ở VN có tự do tôn giáo, cũng không được. Ong phải đi nhà thờ Công Giáo để cầu nguyện dù Ô là một tổng thống Mỹ có tiếng trung thành với đạo Tin Lành.
Và tiếp theo là, TT Bush và Mỹ có hai ý muốn chánh nơi APEC. Một thua một được. Ý muốn APEC mở rộng mậu dịch Thái bình Dương để Mỹ có thể vào bị gạt ngay trong cuộc họp cấp bộ trưởng của APEC, Ô Bộ Trưởng của CS Hà Nội đã đúc kết không đưa đề nghị đó vào nghị trình ở Hà nội năm nay, mà hứa có thể vào kỳ họp sau ở Uc cho đỡ mất mặt Mỹ. Gỡ gạc được một cái APEC đáp ứng lời TT Bush kêu gọi chống khủng bố. Thông cáo chung ghi nhận các nhà lãnh đạo đã thỏa thuận về các đề nghị cải cách để APEC ngày càng vững mạnh, đồng ý rằng khủng bố là mối đe dọa hòa bình và an ninh thế giới, cũng như cam kết xúc tiến việc ngăn chận dịch bệnh, thiên tai..
Hai, về CS Hà nội. CS Hà nội được APEC đăng quang như một kép độc lên sân khấu thế giới. CS Hà nội được tiếng đã là Hội viên WTO thứ 150, chuẩn bị dư luận làm bàn để xin làm hội viên không thường trực Hội đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc. Nhưng CS Hà nội sẽ phải đối phó với cái miếng của hai siêu cường Trung Cộng và Mỹ lôi kéo CS Hà nội về phía mình. CS Hà nội bị đăt vào thế đi đu dây, lơ mơ rớt sẽ từ chết tới bị thương. Ngày xưa thời Tàu đô hộ, mỗi lần người Việt nổi lên dấy binh đánh đuổi quân Tàu ra khỏi đều phải uốn mình qua ngõ hẹp, phải qua Tàu cầu phong. Cầu phong thì được tạm yên vì có thế nhân dân trong nước bảo vệ làm đối lực. Bây giờ mỗi lần Tổng Bí Thư VNCS đi Bắc Kinh hay Chủ Tịch Nước TC sang VN, là mỗi lần người Việt sợ mất đất mất biển vì thiếu thế nhân dân ủng hộ. Còn thời Mỹ, một Tổng Thống VN bị lật đổ và sát hại vì lo ngại cho Mỹ đổ quân vào Mỹ thì TC nhảy vô VN, biến VN thành chiến trường của hai khối Tư bản- Cộng sản, và một tổng thống khác được Mỹ đưa lên rồi cắt viện trợ cho xuống và đẩy đi lưu vong để tạo điều kiện xé hiến pháp và bức tử luôn cả chế độ VN Cộng hoà.
Ba, về người dân Việt trong ngoài nước. Những nhà đấu tranh cho tự do, dân chủ, nhân quyền VN, và các vị lãnh đạo tinh thần các tôn giáo độc lập, thì phê bình nặng TT Bush trong việc gỡ CPC cho CS Hà Nội nhưng không chống WTO. Giống như đa số người Việt trong nước biết mở rộng giao thương, mở rộng cửa đầu tư cho ngoại quốc, lợi trước nhứt là cho thiểu số đảng viên cán bộ và người ăn theo. 12 năm Hà Nội hứa giải tư quốc doanh, xương sống kinh tế của đảng, ai có tiền để mua cổ phần, chứng khoán ngoài giai cấp tư ban đỏ mới này. Trước người dân chỉ chịu một cổ một tròng CS. Có thêm tư bản vô đầu tư, hai bên sẽ kết hợp kềm giá nhơn công rẻ để bóc lột, áp bức không cho người lao động đòi quyền lợi; người dân Việt thêm một tròng tư bản áp bức nữa.
Nhưng dù sao, chơi với người giàu như Mỹ, người phóng khoáng, người không tham vọng đất đai, vẫn tốt hơn với người đã từng nô lệ quốc gia dân tộc VN suốt 1000 năm. Nên dư luận trội yếu là vui thấy Mỹ đi rồi Mỹ lại về, chơi với Mỹ dù gì cũng đỡ hơn. Nên thấy TT Clinton, TT Bush qua đều khoái, khoái cái tự do, thoải mái, trong lối suy nghĩ, làm việc, ăn mặc. Khoái cái bình đẳng, tôn trọng cái khác nhau trong niềm tương kính. Một tổng thống vẫn quỳ cầu nguyện chung với người bình dân Việt trong nhà thờ Công Giáo dù giáo dân đó ai cũng biết đã được CS sưu tra lý lịch dàn dựng. Đài VOA tiếng nói chánh thức của chánh quyền Mỹ, đài RFA được Quốc Hội Mỹ tài trợ vẫn tỉnh bơ nói lên những thất bại của TT Bush, của Quốc Hội, và chuyển tải những chỉ trích năng nề chánh quyền; ở VN làm như thế là tù mọt gông.
Người có kinh nghiệm CS và Mỹ thì hết sức dè dặt, coi những lời nói khoa trương hứa hẹn, những hành động biểu diễn "hữu nghị" của CS trong hội nghị APEC chỉ là ảo ảnh của sân khấu. Cuộc đời trong chế độ CS khác hơn. Hậu APEC, cái gì lợi cho Đảng Nhà Nước CS, thì CS làm, không lợi thì lơ là hay bất động. Bị phê bình, chỉ trích, khiếu kiện thì cãi chày cãi cối hay viện lẽ nọ, lý kia. Còn những nhà đấu tranh sẽ bị hậu chấn APEC, cường độ có khi mạnh hơn thời Hà Nội tiền APEC vì CS phải tạo mội trưòng sạch chống đối để vào WTO. Nhưng đã chấp nhân đương đầu với CS, ắt những vị ấy đã chuẩn bị sẵn sàng cách đối phó. Và người Việt yêu nước muốn 84 triệu đồng bào có tự do, dân chủ, nhân quyền sẽ không bao giờ để người làm đại nghĩa cô đơn.
Và người Việt hải ngoại gia tăng nỗ lực yểm trợ dân chủ quốc nội. Nhiều phong trào, nhiều ủy ban được thành lập ở ngoại quốc để tăng cường độ và nhịp độ yểm trợ công cuộc đấu tranh cho tự do tôn giáo, dân chủ và nhân quyền VN.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình