[LS Lê Đình Hồ là tác giả cuốn “Từ Điển Luật Pháp Anh Việt-Việt Anh” dày 1,920 trang vừa được xuất bản. Qúy độc giả có thể mua sách qua internet bằng cách lên Website Google (google.com) đánh máy chữ “ho ledinh”, rồi theo sự hướng dẫn của các websites.]
Hỏi (Bà Trần T.K.T): Vào năm 1999 chồng tôi từ Úc về Việt Nam và chúng tôi đã kết hôn với nhau. Sau khi nộp đơn bảo lãnh tôi đã được đến Úc vào tháng 6 năm 2000.
Cho đến nay chúng tôi vẫn chưa có con với nhau. Khi đến Úc tôi sống với ba mẹ của chồng tôi. Vì chồng tôi là người con độc nhất trong gia đình, nên căn nhà do mẹ của chồng tôi mua đã được chuyển tên sang cho chồng tôi.
Năm 2003, khi ba chồng xin nghỉ hưu sớm, ông đã dùng một phần của số tiền hưu trí để đặt cọc cho vợ chồng tôi đứng tên mua một căn nhà khác. Hiện căn nhà này đang được cho mướn.
Khi mua căn nhà này, tôi cùng chồng tôi đã đứng tên chung để mượm tiền. Mặc dầu hồi đó tôi vẫn còn học tại trường cao đẳng kỹ thuật, hoàn toàn không có lợi tức gì nhưng ngân hàng đã đồng ý cho mượn với điều kiện là chồng tôi phải dùng căn nhà mà mẹ của anh đã chuyển tên cho anh để thế chấp.
Chồng tôi vẫn tiếp tục đi làm và trả tiền hàng tháng cho ngân hàng cho đến tháng 11 năm 2005, khi tôi học xong, tôi đã phụ chồng tôi để trả tiền nợ của ngân hàng. Hiện căn nhà này vẫn còn thiếu $280,000.
Cách đây gần 2 tháng, chồng tôi thường đi sớm về khuya. Sau đó tôi mới phát hiện trong điện thoại di động của anh ta có nhiều lời nhắn tin của một người đàn bà khác. Tôi đem sự việc này phân trần với anh ta thì anh ta bỏ nhà đi luôn mấy ngày trời. Kể từ đó chúng tôi không còn sống đời sống vợ chồng như trước đây, vì anh ta đi làm về rất khuya và thường ngủ tại phòng khách.
Tôi có đặt vấn đề với anh ta thì anh ta đòi ly dị.
Xin LS cho biết là nếu ly dị thì tôi có quyền phân chia tài sản với chồng tôi hay không" Hiện căn nhà mà chúng tôi đang ở, đứng tên một mình chồng tôi, trị giá khoảng $550,000 còn căn nhà chúng tôi đứng tên chung, hiện đang cho mướn, trị giá khoảng $450,000.
*
Trả lời: Trong vụ TS & VC [2005] FamCA 1183. Tình tiết trong vụ đó có thể được lược thuật như sau: Hai bên đương sự kết hôn vào năm 1996 và ly thân vào năm 2002. Khi vụ tranh chấp về tài sản được tòa xét xử thì cả 2 bên đương sự đang ở tuổi 31. Tuy chung sống với nhau được 6 năm nhưng họ không có con với nhau.
Trong thời gian 3 năm đầu của đời sống hôn phối, cả 2 vợ chồng đều sống trong nhà của cha mẹ vợ. Rồi cha mẹ vợ đã cho họ một phần của mảnh đất. Mặc dầu người anh vợ cũng có phần chia trong mảnh đất đó và cùng đứng tên sỡ hữu mảnh đất.
Sau đó họ phân lô mảnh đất. Trong lúc chờ đợi xây căn nhà trên lô đất của mình, cả hai bên đương sự đều tá túc tại nhà của cha mẹ vợ.
Để có thể xây căn nhà trên lô đất đó, hai bên đương sự đã phải mượn ngân hàng $80,000. Điều kiện của ngân hàng đưa ra trước khi cho hai vợ chồng mượn tiền là cha mẹ của người chồng phải cùng đứng ra bảo đảm về số tiền mượn, mặc dầu họ chưa bao giờ bị ngân hàng đòi hỏi phải có tài sản.
Rồi 2 căn nhà đã được xây trên mảnh đất đó. Một căn để cho người anh vợ, còn căn kia thuộc về hai vợ chồng.
Việc xây cất 2 căn nhà đều do người anh và cha của người vợ thực hiện, mặc dầu các nhà thầu chuyên nghiệp thỉnh thoảnh cũng được gọi đến để làm một số công việc cần thiết.
Vào lúc nộp đơn chia tài sản thì trị giá của căn nhà là $267,500 và số tiền thiếu ngân hàng là $75,000. Điều này có nghĩa rằng số tiền còn dư ra sau khi trả nợ sẽ là $192,500. Như vậy mỗi bên đương sự sẽ được nhận một nửa.
Thực ra, số tiền được tính là dư ra sau khi trả nợ, chính là do ảnh hưởng của lạm phát đối với đất đai chứ không phải do bất cứ sự cố gắng nào của các bên đương sự.
“Tòa đã chấp nhận bằng chứng về sự đóng góp lớn lao được thực hiện thay cho người vợ bởi gia đình của bà” (The court accepted in the evidence of the significant contribution that were made on behalf of the wife by her family).
Vì thế, Tòa đã đưa ra án lệnh “ddể cho người vợ giữ toàn bộ tài sản và không để cho người chồng bất cứ tài sản nào mà hai vợ chồng đã tích lũy được trong quá trình chung sống với nhau” (to leave the wife with retention of all of the assets of the parties and to leave the husband with none of the assets that the parties has accumulated in the course of their cohabitation).
Người chồng bèn nộp đơn kháng án để xin được chia 40% cho mình và 60% cho người vợ.
Căn cứ vào lý do của vị thẩm phán tọa xử tại tòa sơ thẩm gia đình thì mảnh đất được xem là một tặng vật do cha mẹ vợ trao tặng. Riêng căn nhà được xây trên mảnh đất đó là do bởi $20,000 tiền tiết kiệm của người vợ và phần còn lại phải mượn ngân hàng. Người chồng chẳng bao giờ chịu trả góp số tiền mượn của ngân hàng được quy định hàng tháng cho đến lúc người vợ phải trả số tiền đó.
Tòa sơ thẩm gia đình cũng nhận thấy rằng tài sản và đất đai được nâng giá hoàn toàn là do công lao của gia đình bên vợ, mặc dầu người chồng đưa ra chứng cớ rằng ông ta cũng đến phụ giúp xây cất vào cuối tuần.
Hơn nữa, gia đình bên vợ đã cho tá túc và không hề đòi tiền mướn trong thời gian 3 năm, riêng số quà tặng và tiền thu được trong ngày cưới thì 2 vợ chồng đã tiêu xài và mua một số bàn ghế, đồ đạc.
Tòa Kháng Án Gia Đình nhận thấy rằng quyết định phân chia tài sản của tòa sơ thẩm “dường như không được công bằng đối với người chồng trong tình huống này” (seem to be unfair to the husband in the circumstances).
Tuy thế, Tòa không thấy sự sai sót nào mà vị thẩm phán tọa xử của tòa sơ thẩm gia đình đã phạm phải khi hành xử “thẩm quyền tùy tiện” (discretionary power) theo sự quy định của luật pháp.
Vì theo điều 79 của Đạo Luật Gia Đình thì vị thẩm phán tọa xử trước khi đưa ra phán quyết về việc phân chia tài sản cần phải lưu tâm đến việc đóng góp tài chánh một cách trực tiếp hoặc gián tiếp bởi các bên đương sự trong việc tậu mãi tài sản.
Cuối cùng Tòa Kháng án đã bác đơn kháng án của người chồng vì cho rằng việc hành xử quyền tùy tiện của vị thẩm phán tọa xử thuộc tòa sơ thẩm gia đình vẫn nằm trong giới hạn luật định.
Dựa vào luật pháp cũng như phán quyết vừa trưng dẫn bà có thể thấy được rằng bà hoàn toàn có quyền nộp đơn để xin chia tài sản.
Tuy nhiên, trong trường hợp của bà tài sản chắc chắn sẽ được tòa cứu xét để chia là căn nhà mà chồng của bà đã tậu mãi sau khi kết hôn với bà.
Riêng căn nhà do mẹ chồng đã chuyển sang cho chồng bà thì bà vẫn buộc phải liệt kê như là một phần trong toàn bộ tài sản để tòa cứu xét.
Nếu bà còn thắc mắc, xin vui lòng điện thoại cho chúng tôi để được giải đáp tường tận hơn.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình