Có bao nhiêu dân Việt Nam thực sự tin tưởng vào nhà nước Hà Nội" Và có bao nhiêu thực sự tin tưởng vào Đảng CSVN" Mọi người đều biết là tỉ lệ tin nhà nước và đảng rất là thấp, có lẽ chưa tới 5%, nhưng để đoán được con số thì không cách nào cả. Bởi vì nhà nước Hà Nội không cho ai hỏi ý dân mình bao giờ -- đó là một trong những điều cấm kỵ, còn tệ hơn là đứng trước Lăng Hồ Chí Minh mà thương khóc cầm biểu ngữ "Tội nghiệp Bác Hồ, chết mà vẫn còn gin..." Bảo đảm công an bắt liền. Bất kể là có nói đúng theo sử Đảng. Bởi vì nhà nước đã đi tới mức không còn tin là lại có ai ngây thơ đi tin vào nhà nước nữa.
Hồi tháng 10 cũng có một điển hình về lòng tin của dân, và được trắc nghiệm cụ thể trước mắt cả thế giới.
Chỉ vì lời đồn truyền miệng thôi, chứ còn truyền thông nhà nước thì chớ dám hé môi, rằng ông Phạm Văn Thiết, tổng giám đốc ngân hàng tư nhân lớn nhất VN, đã bỏ trốn khỏi VN rồi, làm mọi người lo sợ nhà băng Asia Commercial Bank (ACB), nơi ông quản trị, đang ở thế kẹt.
Mà chuyện này thì dễ hiểu lắm. Dân chúng trước giờ vẫn tin là thành phần chuyên gia làm nhiệm vụ giữ tiền và đầu tư kinh tài cho các cán bộ gộc thì trước sau gì cũng bị hy sinh, vì biết quá nhiều. Thêm nữa, các tay này nằm giữa các cuộc tranh giành quyền lực kinh tài, nếu bình yên cả đời mới là chuyện lạ. Thêm nữa, nói là nhà băng tư nhưng thực sự những người bỏ tiền đầu tư nhiều nhất vẫn là cán bộ, vì dân lành có tiền là giấu dưới gầm giường liền, vì dân vẫn tin là... để hở tiền ra nhiều quá thì đảng chôm liền. Còn dân làm ăn kinh doanh thì mới phải gửi tiền vào để có sổ check mà giao dịch, tất nhiên,dù là cũng lo sẽ mất.
Thế cho nên, khi có tin đồn, ai cũng tin liền. Những người gửi vào ACB mới tràn tới các chi nhánh ở Sài Gòn và Hà Nội hôm 14-10 để rút tiền tiết kiệm. Báo Financial Times kể rằng tại một chi nhánh, không ghi rõ nhưng có lẽ ở Sài Gòn, có tới 4,000 người chen chúc nhau và thư ký nhà băng phải làm việc suốt cả đêm.
Thế là CSVN phải đem súng lớn ra chống đỡ: Ngân Hàng Trung Ương VN liền bơm cho ACB 61.2 triệu đô la tiền lưu hành khẩn cấp. Con số này là nhiều kinh khủng. Bạn cứ thử suy nghĩ mà xem, dân lương thiện lấy tiền đâu mà gửi, mà có dư chút tiền là phải giấu liền, chỉ khi làm ăn hay là đảng viên nhiều năm mới dám gửi tiền, vì nghĩ không lẽ đảng lại chôm tiền đảng viên... thế nên con số 61.2 triệu đô khẩn cấp đã nói lên mức độ nghiêm trọng lúc đó. Ông Lê Đức Thúy, Thống Đốc Ngân Hàng Trung Ương, phải tới tận bản doanh ACB để thuyết phục đám đông rằng đó chỉ là lời đồn thôi, rằng ACB sẽ không sụp tiệm bao giờ... Tuy nhiên, lúc đó không mấy người tin ông Thúy. Mà nếu có ai lúc đó dám nói là "tôi tin vào đảng" thì thế nào chung quanh ai cũng bật cười, vì biết là xạo ngay rồi.
Thực sự, Thúy hơi dở. Lúc đó Thúy chỉ cần nói rằng, "Nhà băng ACB không bao giờ sụp tiệm cả. Xin đồng bào yên tâm. Vì ABC đang giữ tiền và đầu tư cho các đồng chí lãnh đạo trong Chính Trị Bộ của ta, nên không thể thua được..." Phải chi Thúy nói thế, lập tức mọi chuyện êm liền. Vì tiền của các cán bộ lãnh đạo làm sao mất được, chỉ có sinh lợi thêm chứ không thể co cụm nổi. Mà ai đụng tới là tru di tam tộc chứ, mọi người vẫn chưa quên chính sách 3 đời tru diệt của ông Hồ đưa ra thời đấu tố địa chủ...
Thấy tình hình vẫn sôi động, một ủy viên Ủy Ban Nhân Dân TP Sài Gòn lập tức bèn chạy tìm cho ra Phạm Văn Thiết, và 2 người mới đứng trên một cái bàn để nói với đám đông là Thiết vẫn còn đây. Báo chí, truyền hình, truyền thanh nhà nước làm ầm ĩ lên... Hôm sau mới từ từ êm.
ACB là một trong các nhà băng tư nhân có uy tín nhất của Việt Nam, theo nhận xét của nhà phân tích Amy Kazmin. ACB có 800 triệu đô trị giá tích sản và hơn 25 chi nhánh, là mạng lưới lớn nhất trong các nhà băng tư doanh. Giới đầu tư ngoại quốc giữ 24% cổ phần, trong đó có 8% mới đây mua bởi International Finance Corp., cơ quan đầu tư tư doanh của World Bank.
Các bạn thử suy nghĩ chỗ này. Tổng sản lượng quóác gia VN khoảng 35 tỉ đô la. Còn ACB có tích sản 800 triệu, tức là cũng gặm một khoảnh lớn trong con số GDP trên. Câu hỏi rất nghiêm túc giữa người Việt Nam với nhau: Tư nhân nào kinh doanh mà được nhà nước cho phép giữ tới gần 1/35 tài sản cả nước" Tư nhân nào" Dĩ nhiên là các cán bộ với nhau. Và phải chăng vì thế, WB mới tin cậy mà hùn vốn vào kinh tài" Vì đảng có thể cướp tài sản của người ngoài đảng, nhưng không dám làm sứt mẻ một đồng của nhau" Và phải chăng lời đồn chĩa mũi dùi vào Thiết và ACB là từ các nhà băng bị kém thế vì thiếu ô dù và gậy chống lưng" Dĩ nhiên, các suy đóán này chỉ dựa theo lời đồn ngoài phố của dân Sài Gòn. Nói theo kiểu tìm bạn bốn phương thì "lời này đúng sai tùy người đối diện..."
Dù sao đi nữa, kiểu làm ăn dựa vào thế lực của VN vẫn có khuyết điểm, dưới mắt quốc tế. "Chúng tôi cứ báo động hoài trong 2 năm qua rằng hệ thống ngân hàng VN có nhiều sơ hở," theo lời của Susan Adams, đại diện của International Monetary Fund tại Hà Nội.
Theo phân tích này, dù VN đang từ nền kinh tế hoạch định tiến vào kinh tế thị trường, các nhà băng thương mại quốc doanh -- hiện chiếm 70% tích sản toàn bộ hệ thống nhà băng -- vẫn chưa chịu ngưng bơm tiền cho các hãng quốc doanh bất kể là họ làm ăn thua lỗ. Hà Nội có chương trình 1 tỉ đô la để giải quyết các nợ xấu của nhà băng quốc doanh, nhưng việc cải tổ lại trì trệ, gây nỗi lo là nợ xấu sẽ cứ dồn nặng thêm.
Các nhà băng tư doanh thì khác hơn, nhưng "tính khả tín của các bản kết tóán tài chánh của họ, vốn không theo tiêu chuẩn kế toán quốc tế, lại bị nghi ngờ. Các quy định dễ dãi về tường trình và chung cấp các khoản nợ xấu cũng có thể che giấu các yếu kém của nhà băng," theo tờ Financial Times ghi nhận. Người ta vẫn chưa quên là khỏản nợ xấu ở nhà băng Vietnam Joint Stock Bank for Private Enterprise đã chiếm tới 80% tổng tích sản năm 1997, và chủ tịch nhà băng này, cùng 2 ủy viên quản trị và 2 người cho vay chính đã bị tống giam một thời gian.
Cốt tủy của vấn đề là tại sao lời đồn xấu về nhà nước thì dân tin, còn lời đồn tốt thì chẳng mấy ai tin" Thậm chí tới khi chúng ta có nói y chang theo sử đảng là Bác còn gin thì cũng sẽ bị quy chụp là phản động móc mỉa, mà nói ngược với sử đảng thì không ai dám nói... Tại sao thế"
Hồi tháng 10 cũng có một điển hình về lòng tin của dân, và được trắc nghiệm cụ thể trước mắt cả thế giới.
Chỉ vì lời đồn truyền miệng thôi, chứ còn truyền thông nhà nước thì chớ dám hé môi, rằng ông Phạm Văn Thiết, tổng giám đốc ngân hàng tư nhân lớn nhất VN, đã bỏ trốn khỏi VN rồi, làm mọi người lo sợ nhà băng Asia Commercial Bank (ACB), nơi ông quản trị, đang ở thế kẹt.
Mà chuyện này thì dễ hiểu lắm. Dân chúng trước giờ vẫn tin là thành phần chuyên gia làm nhiệm vụ giữ tiền và đầu tư kinh tài cho các cán bộ gộc thì trước sau gì cũng bị hy sinh, vì biết quá nhiều. Thêm nữa, các tay này nằm giữa các cuộc tranh giành quyền lực kinh tài, nếu bình yên cả đời mới là chuyện lạ. Thêm nữa, nói là nhà băng tư nhưng thực sự những người bỏ tiền đầu tư nhiều nhất vẫn là cán bộ, vì dân lành có tiền là giấu dưới gầm giường liền, vì dân vẫn tin là... để hở tiền ra nhiều quá thì đảng chôm liền. Còn dân làm ăn kinh doanh thì mới phải gửi tiền vào để có sổ check mà giao dịch, tất nhiên,dù là cũng lo sẽ mất.
Thế cho nên, khi có tin đồn, ai cũng tin liền. Những người gửi vào ACB mới tràn tới các chi nhánh ở Sài Gòn và Hà Nội hôm 14-10 để rút tiền tiết kiệm. Báo Financial Times kể rằng tại một chi nhánh, không ghi rõ nhưng có lẽ ở Sài Gòn, có tới 4,000 người chen chúc nhau và thư ký nhà băng phải làm việc suốt cả đêm.
Thế là CSVN phải đem súng lớn ra chống đỡ: Ngân Hàng Trung Ương VN liền bơm cho ACB 61.2 triệu đô la tiền lưu hành khẩn cấp. Con số này là nhiều kinh khủng. Bạn cứ thử suy nghĩ mà xem, dân lương thiện lấy tiền đâu mà gửi, mà có dư chút tiền là phải giấu liền, chỉ khi làm ăn hay là đảng viên nhiều năm mới dám gửi tiền, vì nghĩ không lẽ đảng lại chôm tiền đảng viên... thế nên con số 61.2 triệu đô khẩn cấp đã nói lên mức độ nghiêm trọng lúc đó. Ông Lê Đức Thúy, Thống Đốc Ngân Hàng Trung Ương, phải tới tận bản doanh ACB để thuyết phục đám đông rằng đó chỉ là lời đồn thôi, rằng ACB sẽ không sụp tiệm bao giờ... Tuy nhiên, lúc đó không mấy người tin ông Thúy. Mà nếu có ai lúc đó dám nói là "tôi tin vào đảng" thì thế nào chung quanh ai cũng bật cười, vì biết là xạo ngay rồi.
Thực sự, Thúy hơi dở. Lúc đó Thúy chỉ cần nói rằng, "Nhà băng ACB không bao giờ sụp tiệm cả. Xin đồng bào yên tâm. Vì ABC đang giữ tiền và đầu tư cho các đồng chí lãnh đạo trong Chính Trị Bộ của ta, nên không thể thua được..." Phải chi Thúy nói thế, lập tức mọi chuyện êm liền. Vì tiền của các cán bộ lãnh đạo làm sao mất được, chỉ có sinh lợi thêm chứ không thể co cụm nổi. Mà ai đụng tới là tru di tam tộc chứ, mọi người vẫn chưa quên chính sách 3 đời tru diệt của ông Hồ đưa ra thời đấu tố địa chủ...
Thấy tình hình vẫn sôi động, một ủy viên Ủy Ban Nhân Dân TP Sài Gòn lập tức bèn chạy tìm cho ra Phạm Văn Thiết, và 2 người mới đứng trên một cái bàn để nói với đám đông là Thiết vẫn còn đây. Báo chí, truyền hình, truyền thanh nhà nước làm ầm ĩ lên... Hôm sau mới từ từ êm.
ACB là một trong các nhà băng tư nhân có uy tín nhất của Việt Nam, theo nhận xét của nhà phân tích Amy Kazmin. ACB có 800 triệu đô trị giá tích sản và hơn 25 chi nhánh, là mạng lưới lớn nhất trong các nhà băng tư doanh. Giới đầu tư ngoại quốc giữ 24% cổ phần, trong đó có 8% mới đây mua bởi International Finance Corp., cơ quan đầu tư tư doanh của World Bank.
Các bạn thử suy nghĩ chỗ này. Tổng sản lượng quóác gia VN khoảng 35 tỉ đô la. Còn ACB có tích sản 800 triệu, tức là cũng gặm một khoảnh lớn trong con số GDP trên. Câu hỏi rất nghiêm túc giữa người Việt Nam với nhau: Tư nhân nào kinh doanh mà được nhà nước cho phép giữ tới gần 1/35 tài sản cả nước" Tư nhân nào" Dĩ nhiên là các cán bộ với nhau. Và phải chăng vì thế, WB mới tin cậy mà hùn vốn vào kinh tài" Vì đảng có thể cướp tài sản của người ngoài đảng, nhưng không dám làm sứt mẻ một đồng của nhau" Và phải chăng lời đồn chĩa mũi dùi vào Thiết và ACB là từ các nhà băng bị kém thế vì thiếu ô dù và gậy chống lưng" Dĩ nhiên, các suy đóán này chỉ dựa theo lời đồn ngoài phố của dân Sài Gòn. Nói theo kiểu tìm bạn bốn phương thì "lời này đúng sai tùy người đối diện..."
Dù sao đi nữa, kiểu làm ăn dựa vào thế lực của VN vẫn có khuyết điểm, dưới mắt quốc tế. "Chúng tôi cứ báo động hoài trong 2 năm qua rằng hệ thống ngân hàng VN có nhiều sơ hở," theo lời của Susan Adams, đại diện của International Monetary Fund tại Hà Nội.
Theo phân tích này, dù VN đang từ nền kinh tế hoạch định tiến vào kinh tế thị trường, các nhà băng thương mại quốc doanh -- hiện chiếm 70% tích sản toàn bộ hệ thống nhà băng -- vẫn chưa chịu ngưng bơm tiền cho các hãng quốc doanh bất kể là họ làm ăn thua lỗ. Hà Nội có chương trình 1 tỉ đô la để giải quyết các nợ xấu của nhà băng quốc doanh, nhưng việc cải tổ lại trì trệ, gây nỗi lo là nợ xấu sẽ cứ dồn nặng thêm.
Các nhà băng tư doanh thì khác hơn, nhưng "tính khả tín của các bản kết tóán tài chánh của họ, vốn không theo tiêu chuẩn kế toán quốc tế, lại bị nghi ngờ. Các quy định dễ dãi về tường trình và chung cấp các khoản nợ xấu cũng có thể che giấu các yếu kém của nhà băng," theo tờ Financial Times ghi nhận. Người ta vẫn chưa quên là khỏản nợ xấu ở nhà băng Vietnam Joint Stock Bank for Private Enterprise đã chiếm tới 80% tổng tích sản năm 1997, và chủ tịch nhà băng này, cùng 2 ủy viên quản trị và 2 người cho vay chính đã bị tống giam một thời gian.
Cốt tủy của vấn đề là tại sao lời đồn xấu về nhà nước thì dân tin, còn lời đồn tốt thì chẳng mấy ai tin" Thậm chí tới khi chúng ta có nói y chang theo sử đảng là Bác còn gin thì cũng sẽ bị quy chụp là phản động móc mỉa, mà nói ngược với sử đảng thì không ai dám nói... Tại sao thế"
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình