Thay vì dùng chữ người làm vườn, tôi lại thích chữ người cắt cỏ để dịch chữ Gardener, một cái nghề mà cả ngàn người Việt ở Cali đã làm từ khi đặt bước chân lưu vong xứ người. Theo lời kể của những tay đi trước thì sau tháng tư bảy lăm, có vài du học sinh của VNCH ở miền Nam Cali trở nên bơ vơ và họ phải tìm một nghề tay chân nào đó để kiếm sống. Rồi nghề cắt cỏ được tìm tới, mua một cái máy cắt cỏ cũ, cái kéo, cái chổi, cái thang và đi bỏ giấy quảng cáo từng nhà. Thế mà cái nghề này chợt trở nên khấm khá vì lao động tuy cực nhọc nhưng không quá nặng nề, tự làm chủ lấy không bị ai sai khiến và tiền bạc thì tính ra vẫn hơn lương của một công nhân trung bình trong hãng.
Dần dần từ công việc cắt cỏ, tỉa cây, bón phân cho vườn tược dẫn tới việc nhận thầu làm một bãi cỏ mới, hay đổ xi măng, xây bồn hoa, hàng rào..., nói chung là trở thành một Landscaper tức là một chuyên viên lo những công việc liên quan tới cây cảnh, vườn tược của một căn nhà hay một cơ sở.
Những người cắt cỏ tiên phong kể rằng họ bắt chước những tay nhà nghề bản xứ, vừa làm vừa thử nghiệm học hỏi và truyền lại kinh nghiệm cho những người VN đến sau. Chỉ có tiểu bang California nắng ấm, hoa lá bốn mùa xanh tươi và dân cư đông đúc mới là thị trường của nghề cắt cỏ thịnh hành. Có những tay từ nghề này mà nên cửa nên nhà bạc triệu, và nghề đã nuôi sống bao nhiêu người thuở ban đầu khốn khó khi mới từ nơi khác đến.
Nhà hoạt động Lý Khôi Việt đã từng viết sách và làm hai câu thơ đầy khẩu khí: "Người xưa tay trắng thành sự nghiệp. Ta nay cắt cỏ dựng cơ đồ" hay một Đỗ Bưởi với mấy câu: " Trên đồi cao cắt cỏ. Hoa đào lất phất bay..." vẽ ra cảnh thơ mộng của một buổi sáng mùa xuân, cho máy cắt cỏ tự động chạy trên bãi cỏ rộng của khu nhà giàu Los Altos Hill, nhìn mấy cây hoa đào nở rộ mà lòng sảng khoái. Vừa ngắm thiên nhiên cây lá, vừa lao động cho chân tay khoẻ mạnh vừa có tiền vô túi thì kiếm đâu ra cái hạnh phúc gồm cả ba điều tốt hay như vậy gộp lại.
Trong một bài viết khai bút đầu năm trên một tuần san, người viết đã diễn tả ngày mùng một đi cắt cỏ với tâm trạng như trên, sau này gặp một độc giả bảo là thích bài đó, kể cũng khoái chí.
Trên báo thỉnh thoảng thấy có vài bài thơ tả người cắt cỏ, lâu quá không nhớ, có Đoàn Minh với ý thơ nói rằng anh sẽ thay trời làm mưa tức là dùng vòi nước tưới cây cỏ, thay trời làm gió tức là dùng máy thổi để gom những chiếc lá vàng mùa thu, đại khái là cho người yêu vui. Có khá nhiều thi sĩ, văn sĩ, nhạc sĩ, họa sĩ, chính trị gia đã từng làm nghề cắt cỏ, và vẫn còn một số đeo đuổi làm cái nghề chung thân xứ Mỹ.
Có một anh bạn đã cảm khái nói rằng mình qua đây thì được đi xe hơi, ở nhà lầu nhưng mà phải hốt cức chó, ý nói là gặp những bãi cỏ mà chủ nhà có nuôi chó thì người cắt cỏ phải hốt thôi.
Vào mùa thu mùa đông Cali, có nhà trồng loại cây lá nhiều, chỉ qua một cơn mưa dông lá rụng đầy sân, phải mất cả buổi mới dọn sạch vườn thật mất thì giờ. Lúc đó mới thấm thía câu hát: "Mùa thu đến rồi đó em, lòng anh lá bay lá bay..."
Có cô bạn kể chuyện mời một anh làm vườn tới nhà trồng cho bãi cỏ mới. Anh này làm xong nhưng lại vặn đồng hồ tưới cỏ nửa đêm làm chủ nhà phải kêu tới điều chỉnh, rồi lần khác lại kêu phôn xin tới lấy cái cuốc bỏ quên, anh chàng lấy nhiều cớ để tới gặp cô chủ nhà độc thân. Sau đó cô bán nhà và mấy tháng sau trở lại để lấy thư ở địa chỉ cũ thì tình cờ gặp lại chàng cắt cỏ đang lái xe loanh quanh gần đó. Thấy mặt chàng mừng rỡ chào hỏi và nói là cô đi đâu mất biệt làm chàng ngẩn ngơ tìm kiếm khắp nơi. Lúc đó cô gái mới biết là anh chàng đã trồng cây si và những lý do bỏ quên cái cuốc, vặn sai đồng hồ.
Xin nhắc anh chàng tìm bài hát Vì Tôi Cần Thấy Em Yêu Đời của Trịnh Công Sơn có câu dễ thương đúng tâm trạng như: "Tôi đi tìm quanh đây, bao loài hoa cỏ lạ, tôi mang về dưới phố, cắm trên những đường đi..." Đúng ra là mang về trồng trong vườn nhà em, để đêm về hoa nở ngát hương ru em giấc mộng thấy anh, để buổi sáng chim chóc bay về hót líu lo bài ca yêu người, để bốn mùa hoa lá xinh đẹp vì anh là chuyên viên biết chọn lựa những loài hoa cỏ thích hợp với em nhất.
Một triết gia thời xưa đã nói là người nghệ sỹ phải lao động chân tay một ít để kiếm sống và để thân thể khoẻ mạnh nuôi dưỡng đầu óc sáng tạo. Đừng làm quá cực nhọc thì mệt mỏi và cũng đừng lười biếng không chịu vận động thân thể để trí não bạc nhược. Lao động còn giúp có tiền sinh sống không phải ăn bám xã hội hay người thân chứ đừng trông mong vào việc bán tác phẩm để mưu sinh. Lỡ mà không bán được thì phải đói rách ảnh hưởng đến việc sáng tác.
Từ đó mới thấy là nghề cắt cỏ là một trong những nghề thích hợp cho những tay nghệ sỹ lưu vong xứ người này.
Và trong lòng một nhạc sỹ vẫn canh cánh nỗi khắc khoải là bài hát Tình Ca Ngừơi Cắt Cỏ lâu rồi vẫn chưa hoàn tất.
San Jose 15-8-03
Dần dần từ công việc cắt cỏ, tỉa cây, bón phân cho vườn tược dẫn tới việc nhận thầu làm một bãi cỏ mới, hay đổ xi măng, xây bồn hoa, hàng rào..., nói chung là trở thành một Landscaper tức là một chuyên viên lo những công việc liên quan tới cây cảnh, vườn tược của một căn nhà hay một cơ sở.
Những người cắt cỏ tiên phong kể rằng họ bắt chước những tay nhà nghề bản xứ, vừa làm vừa thử nghiệm học hỏi và truyền lại kinh nghiệm cho những người VN đến sau. Chỉ có tiểu bang California nắng ấm, hoa lá bốn mùa xanh tươi và dân cư đông đúc mới là thị trường của nghề cắt cỏ thịnh hành. Có những tay từ nghề này mà nên cửa nên nhà bạc triệu, và nghề đã nuôi sống bao nhiêu người thuở ban đầu khốn khó khi mới từ nơi khác đến.
Nhà hoạt động Lý Khôi Việt đã từng viết sách và làm hai câu thơ đầy khẩu khí: "Người xưa tay trắng thành sự nghiệp. Ta nay cắt cỏ dựng cơ đồ" hay một Đỗ Bưởi với mấy câu: " Trên đồi cao cắt cỏ. Hoa đào lất phất bay..." vẽ ra cảnh thơ mộng của một buổi sáng mùa xuân, cho máy cắt cỏ tự động chạy trên bãi cỏ rộng của khu nhà giàu Los Altos Hill, nhìn mấy cây hoa đào nở rộ mà lòng sảng khoái. Vừa ngắm thiên nhiên cây lá, vừa lao động cho chân tay khoẻ mạnh vừa có tiền vô túi thì kiếm đâu ra cái hạnh phúc gồm cả ba điều tốt hay như vậy gộp lại.
Trong một bài viết khai bút đầu năm trên một tuần san, người viết đã diễn tả ngày mùng một đi cắt cỏ với tâm trạng như trên, sau này gặp một độc giả bảo là thích bài đó, kể cũng khoái chí.
Trên báo thỉnh thoảng thấy có vài bài thơ tả người cắt cỏ, lâu quá không nhớ, có Đoàn Minh với ý thơ nói rằng anh sẽ thay trời làm mưa tức là dùng vòi nước tưới cây cỏ, thay trời làm gió tức là dùng máy thổi để gom những chiếc lá vàng mùa thu, đại khái là cho người yêu vui. Có khá nhiều thi sĩ, văn sĩ, nhạc sĩ, họa sĩ, chính trị gia đã từng làm nghề cắt cỏ, và vẫn còn một số đeo đuổi làm cái nghề chung thân xứ Mỹ.
Có một anh bạn đã cảm khái nói rằng mình qua đây thì được đi xe hơi, ở nhà lầu nhưng mà phải hốt cức chó, ý nói là gặp những bãi cỏ mà chủ nhà có nuôi chó thì người cắt cỏ phải hốt thôi.
Vào mùa thu mùa đông Cali, có nhà trồng loại cây lá nhiều, chỉ qua một cơn mưa dông lá rụng đầy sân, phải mất cả buổi mới dọn sạch vườn thật mất thì giờ. Lúc đó mới thấm thía câu hát: "Mùa thu đến rồi đó em, lòng anh lá bay lá bay..."
Có cô bạn kể chuyện mời một anh làm vườn tới nhà trồng cho bãi cỏ mới. Anh này làm xong nhưng lại vặn đồng hồ tưới cỏ nửa đêm làm chủ nhà phải kêu tới điều chỉnh, rồi lần khác lại kêu phôn xin tới lấy cái cuốc bỏ quên, anh chàng lấy nhiều cớ để tới gặp cô chủ nhà độc thân. Sau đó cô bán nhà và mấy tháng sau trở lại để lấy thư ở địa chỉ cũ thì tình cờ gặp lại chàng cắt cỏ đang lái xe loanh quanh gần đó. Thấy mặt chàng mừng rỡ chào hỏi và nói là cô đi đâu mất biệt làm chàng ngẩn ngơ tìm kiếm khắp nơi. Lúc đó cô gái mới biết là anh chàng đã trồng cây si và những lý do bỏ quên cái cuốc, vặn sai đồng hồ.
Xin nhắc anh chàng tìm bài hát Vì Tôi Cần Thấy Em Yêu Đời của Trịnh Công Sơn có câu dễ thương đúng tâm trạng như: "Tôi đi tìm quanh đây, bao loài hoa cỏ lạ, tôi mang về dưới phố, cắm trên những đường đi..." Đúng ra là mang về trồng trong vườn nhà em, để đêm về hoa nở ngát hương ru em giấc mộng thấy anh, để buổi sáng chim chóc bay về hót líu lo bài ca yêu người, để bốn mùa hoa lá xinh đẹp vì anh là chuyên viên biết chọn lựa những loài hoa cỏ thích hợp với em nhất.
Một triết gia thời xưa đã nói là người nghệ sỹ phải lao động chân tay một ít để kiếm sống và để thân thể khoẻ mạnh nuôi dưỡng đầu óc sáng tạo. Đừng làm quá cực nhọc thì mệt mỏi và cũng đừng lười biếng không chịu vận động thân thể để trí não bạc nhược. Lao động còn giúp có tiền sinh sống không phải ăn bám xã hội hay người thân chứ đừng trông mong vào việc bán tác phẩm để mưu sinh. Lỡ mà không bán được thì phải đói rách ảnh hưởng đến việc sáng tác.
Từ đó mới thấy là nghề cắt cỏ là một trong những nghề thích hợp cho những tay nghệ sỹ lưu vong xứ người này.
Và trong lòng một nhạc sỹ vẫn canh cánh nỗi khắc khoải là bài hát Tình Ca Ngừơi Cắt Cỏ lâu rồi vẫn chưa hoàn tất.
San Jose 15-8-03
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình