Nhiều người tưởng rằng trong nạn lụt vừa qua chỉ có tai họa nước lũ ào ạt cuốn trôi làng xã, nhưng chuyện dị thường lại là hàng ngàn tảng đá đã từ núi lở xuống nhận chìm nguyên một ngôi làng. Nhiều tảng đá nặng cả 5 tới 10 tấn, lớn hơn cả con trâu, cũng trôi băng băng...
Đại Sơn là một xã vùng sâu thuộc huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam. Cách đây hơn 3 tuần, vào ngày 2 tháng 11, một trận lũ đá đã xảy ra ở vùng này, nhấn chìm cả một làng trong biển đá. Đây là hiện tượng lạ chưa từng xảy ra ở đây. Báo VN ghi nhận như sau.
Ông Nguyễn Nga (70 tuổi), nhà ở thôn Thác Cạn, xã Đại Sơn, huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam, ngồi trên bãi đá mà trước đây là ngôi làng của ông, khuôn mặt vẫn chưa hết bàng hoàng. Những gì mà ông đã trải qua sau trận lũ đá có lẽ không ai có thể hình dung được. Đời ông, chưa bao giờ chứng kiến một tai họa như thế. Căn nhà duy nhất, lẻ loi của ông Nga còn sót lại sau trận lũ đá không còn ai dám bén mảng tới gần. Nó bị đá đẩy đi xa 10 m, làm xô lệch và xiêu vẹo toàn bộ. Ông khoát một vòng tay, chỉ bãi đá mẹ, đá con to như những con voi nằm xếp lớp, trải dài vào tận khe núi xanh. Ông Nga nói: “Ngày hôm qua, tôi quyết xem thử bãi đá bắt đầu từ đâu, tôi đã đi mất một buổi nhưng vẫn chưa hết...”
* Hai phút kinh hoàng!
Ngày 2-11, trời mưa rất to. Những căn nhà trong một thung lũng nhỏ của thôn Thác Cạn nằm im lìm bên bờ sông Bung. Trong xóm, mặc dù trời mưa vẫn có nhiều người đi ra rẫy, vì ở đây chưa hề xảy ra lũ lớn bao giờ. Trong các gia đình lúc này, phần lớn chỉ còn lại người già và trẻ con. Mưa mỗi lúc một to. Anh Nguyễn Tấn Luận (38 tuổi) kể: “Lúc đó khoảng 9 giờ sáng. Mưa xối ầm ầm, bầu trời đen kịt. Tôi ra sau nhà. Đột nhiên nghe một âm thanh đục, trầm từ trong núi vọng ra. Âm thanh đó lớn dần thành những tiếng nổ ùng ục, kéo dài. Tiếng nổ vọng từ xa đến gần. Từ trong khe núi, một luồng không khí cực mạnh đẩy ra kèm theo một cột nước khổng lồ cao gần 10 m, đỏ ngầu, phần trên trắng xóa đang trên đà lao nhanh về làng. Cây cối dọc hai bên triền núi ngã rạp. Tôi nghĩ đó là nước ống (tiếng địa phương dùng để chỉ lũ quét). Nhưng thoáng chốc, tôi nhìn thấy đi trước cột nước là những tảng đá to bằng con trâu con bò bắn xa hàng chục mét. Kèm theo đó là những thân cây rừng trụi cành, tróc vỏ lao theo như tên bắn. Không phải nước ống mà là một cái gì đó rất rùng rợn lạ lùng, tôi chưa từng thấy bao giờ”. Anh Luận vội la thất thanh: “Bà con ơi, chết rồi! Chạy mau! Bỏ hết! Chạy mau!”. Nhà anh Trương Văn Lộc, ở giữa xóm, hai vợ chồng ở ngoài rẫy, trong nhà chỉ còn 4 cháu nhỏ. Anh Trần Văn Toàn, anh Trương Văn Thạch nghe tiếng la thất thanh của anh Luận mới phóng vào nhà anh Lộc cắp nách mỗi bên một cháu lao ra. Cháu Trương Thị Linh (6 tuổi) còn sót lại hoảng hốt tuyệt vọng kêu lên: “Chú Ba ơi! Cứu con!” Nhưng không kịp nữa rồi. Tiếng kêu của cháu Linh tắt ngấm trong tiếng ùng ục dữ dằn của dòng thác đá. Tất cả tai họa rùng rợn kể trên chỉ xảy ra trong vòng 2 phút!
Nếu lũ đá xảy ra ban đêm, cả xóm không ai có cơ may sống sót!
Anh Nguyễn Tấn Luận nói: “Khi thoát thân được lên núi, một lúc sau tôi mới hoàn hồn. Nhìn lại, sáu ngôi nhà nhanh như chớp biến mất. Không còn bất cứ một mảnh ván nhỏ nào để làm kỷ niệm!” Cháu Nguyễn Tấn Hiệp (6 tuổi), con anh Luận, vì quá hoảng loạn nên đã chạy lên trên núi trốn. Hai vợ chồng anh tìm kiếm. Mãi đến 2 tiếng sau, mới tìm thấy cháu Hiệp trốn trong bụi cây. Một tiếng đồng hồ sau khi tìm ra, cháu Hiệp mới nói lắp bắp được. Trong phút chốc, cả thung lũng nhỏ trước kia không hề có một tảng đá đã bị lấp đầy bằng những mảng đá tảng, kéo dài như một dòng sông vào trong tận núi sâu. Khung cảnh sau trận lũ đá ở Thác Cạn không khác gì một trận động đất. Nhiều tảng đá nặng 5, 10 tấn bị cuốn trôi hàng chục cây số. Xác cháu Linh, hơn 15 ngày sau người nhà mới tìm thấy ở bãi đất ven sông thuộc xã Đại Cường. Hơn 45 con người ở xóm nhỏ của thôn Thác Cạn ngơ ngác, sửng sốt như vừa trải qua một cơn ác mộng kinh người. Cụ Nguyễn Thị Tường (78 tuổi) nói: “Thế mà cũng còn may! Nếu trận lũ đá xảy ra ban đêm lúc mọi người đang ngủ thì không còn một mạng!”. Tất cả tài sản nhà cửa của 7 gia đình không còn sót lại gì. Mỗi người chỉ có duy nhất một bộ quần áo rách nát mặc trên người. Thậm chí có người chỉ còn độc một chiếc quần cộc.
* Tai họa lũ đá ở Đại Sơn đã được báo trước"
Đại Sơn là xã xa xôi hẻo lánh nhất của huyện Đại Lộc, giáp huyện miền núi Nam Giang. Toàn xã chưa quá 600 hộ với 3.500 dân, ở 7 làng nhỏ nằm trong các thung lũng của hai dãy núi Tung Tang và Bằng Da, nơi có vườn trái Nam Trân nổi tiếng. Bảy ngôi làng nhỏ của Đại Sơn nằm lọt thỏm trong các dãy núi đá cao vút, đầy hiểm họa. Mấy năm gần đây các dãy núi này bị sạt lở nghiêm trọng. Ngồi trên thuyền ngược dòng sông Bung, hai bên núi đá như chực ụp đổ xuống đầu. Sau lũ, hàng nghìn vết lở đỏ quạch kéo dài in dấu trên sườn núi. Một số khe cạn, một số thung lũng ven sông cũng đã có hiện tượng lũ đá với cường độ nhỏ. Anh Đỗ Văn Tưởng - Bí thư xã Đại Sơn - cho biết mấy ngày sau đợt lũ vừa rồi, đi dọc sông thấy có một hiện tượng lạ nữa là có những hang nước kiểu hang động từ trong lòng núi chảy ồng ộc ra sông, trông rất ghê rợn.
Không những nằm trong hiểm họa của núi sạt lở mà dân Đại Sơn còn nằm trong hiểm họa sạt lở sông. Nhiều làng, bờ sông ăn sâu vào gây sạt lở không còn một tấc đất để sản xuất nên phải vào rừng kiếm sống. Một số làng khác khi sông bị sạt lở thì tổ chức di dân lên núi, nhưng giờ đây, núi cũng không còn là nơi trú ẩn an toàn nữa.
Đại Sơn là một xã vùng sâu thuộc huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam. Cách đây hơn 3 tuần, vào ngày 2 tháng 11, một trận lũ đá đã xảy ra ở vùng này, nhấn chìm cả một làng trong biển đá. Đây là hiện tượng lạ chưa từng xảy ra ở đây. Báo VN ghi nhận như sau.
Ông Nguyễn Nga (70 tuổi), nhà ở thôn Thác Cạn, xã Đại Sơn, huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam, ngồi trên bãi đá mà trước đây là ngôi làng của ông, khuôn mặt vẫn chưa hết bàng hoàng. Những gì mà ông đã trải qua sau trận lũ đá có lẽ không ai có thể hình dung được. Đời ông, chưa bao giờ chứng kiến một tai họa như thế. Căn nhà duy nhất, lẻ loi của ông Nga còn sót lại sau trận lũ đá không còn ai dám bén mảng tới gần. Nó bị đá đẩy đi xa 10 m, làm xô lệch và xiêu vẹo toàn bộ. Ông khoát một vòng tay, chỉ bãi đá mẹ, đá con to như những con voi nằm xếp lớp, trải dài vào tận khe núi xanh. Ông Nga nói: “Ngày hôm qua, tôi quyết xem thử bãi đá bắt đầu từ đâu, tôi đã đi mất một buổi nhưng vẫn chưa hết...”
* Hai phút kinh hoàng!
Ngày 2-11, trời mưa rất to. Những căn nhà trong một thung lũng nhỏ của thôn Thác Cạn nằm im lìm bên bờ sông Bung. Trong xóm, mặc dù trời mưa vẫn có nhiều người đi ra rẫy, vì ở đây chưa hề xảy ra lũ lớn bao giờ. Trong các gia đình lúc này, phần lớn chỉ còn lại người già và trẻ con. Mưa mỗi lúc một to. Anh Nguyễn Tấn Luận (38 tuổi) kể: “Lúc đó khoảng 9 giờ sáng. Mưa xối ầm ầm, bầu trời đen kịt. Tôi ra sau nhà. Đột nhiên nghe một âm thanh đục, trầm từ trong núi vọng ra. Âm thanh đó lớn dần thành những tiếng nổ ùng ục, kéo dài. Tiếng nổ vọng từ xa đến gần. Từ trong khe núi, một luồng không khí cực mạnh đẩy ra kèm theo một cột nước khổng lồ cao gần 10 m, đỏ ngầu, phần trên trắng xóa đang trên đà lao nhanh về làng. Cây cối dọc hai bên triền núi ngã rạp. Tôi nghĩ đó là nước ống (tiếng địa phương dùng để chỉ lũ quét). Nhưng thoáng chốc, tôi nhìn thấy đi trước cột nước là những tảng đá to bằng con trâu con bò bắn xa hàng chục mét. Kèm theo đó là những thân cây rừng trụi cành, tróc vỏ lao theo như tên bắn. Không phải nước ống mà là một cái gì đó rất rùng rợn lạ lùng, tôi chưa từng thấy bao giờ”. Anh Luận vội la thất thanh: “Bà con ơi, chết rồi! Chạy mau! Bỏ hết! Chạy mau!”. Nhà anh Trương Văn Lộc, ở giữa xóm, hai vợ chồng ở ngoài rẫy, trong nhà chỉ còn 4 cháu nhỏ. Anh Trần Văn Toàn, anh Trương Văn Thạch nghe tiếng la thất thanh của anh Luận mới phóng vào nhà anh Lộc cắp nách mỗi bên một cháu lao ra. Cháu Trương Thị Linh (6 tuổi) còn sót lại hoảng hốt tuyệt vọng kêu lên: “Chú Ba ơi! Cứu con!” Nhưng không kịp nữa rồi. Tiếng kêu của cháu Linh tắt ngấm trong tiếng ùng ục dữ dằn của dòng thác đá. Tất cả tai họa rùng rợn kể trên chỉ xảy ra trong vòng 2 phút!
Nếu lũ đá xảy ra ban đêm, cả xóm không ai có cơ may sống sót!
Anh Nguyễn Tấn Luận nói: “Khi thoát thân được lên núi, một lúc sau tôi mới hoàn hồn. Nhìn lại, sáu ngôi nhà nhanh như chớp biến mất. Không còn bất cứ một mảnh ván nhỏ nào để làm kỷ niệm!” Cháu Nguyễn Tấn Hiệp (6 tuổi), con anh Luận, vì quá hoảng loạn nên đã chạy lên trên núi trốn. Hai vợ chồng anh tìm kiếm. Mãi đến 2 tiếng sau, mới tìm thấy cháu Hiệp trốn trong bụi cây. Một tiếng đồng hồ sau khi tìm ra, cháu Hiệp mới nói lắp bắp được. Trong phút chốc, cả thung lũng nhỏ trước kia không hề có một tảng đá đã bị lấp đầy bằng những mảng đá tảng, kéo dài như một dòng sông vào trong tận núi sâu. Khung cảnh sau trận lũ đá ở Thác Cạn không khác gì một trận động đất. Nhiều tảng đá nặng 5, 10 tấn bị cuốn trôi hàng chục cây số. Xác cháu Linh, hơn 15 ngày sau người nhà mới tìm thấy ở bãi đất ven sông thuộc xã Đại Cường. Hơn 45 con người ở xóm nhỏ của thôn Thác Cạn ngơ ngác, sửng sốt như vừa trải qua một cơn ác mộng kinh người. Cụ Nguyễn Thị Tường (78 tuổi) nói: “Thế mà cũng còn may! Nếu trận lũ đá xảy ra ban đêm lúc mọi người đang ngủ thì không còn một mạng!”. Tất cả tài sản nhà cửa của 7 gia đình không còn sót lại gì. Mỗi người chỉ có duy nhất một bộ quần áo rách nát mặc trên người. Thậm chí có người chỉ còn độc một chiếc quần cộc.
* Tai họa lũ đá ở Đại Sơn đã được báo trước"
Đại Sơn là xã xa xôi hẻo lánh nhất của huyện Đại Lộc, giáp huyện miền núi Nam Giang. Toàn xã chưa quá 600 hộ với 3.500 dân, ở 7 làng nhỏ nằm trong các thung lũng của hai dãy núi Tung Tang và Bằng Da, nơi có vườn trái Nam Trân nổi tiếng. Bảy ngôi làng nhỏ của Đại Sơn nằm lọt thỏm trong các dãy núi đá cao vút, đầy hiểm họa. Mấy năm gần đây các dãy núi này bị sạt lở nghiêm trọng. Ngồi trên thuyền ngược dòng sông Bung, hai bên núi đá như chực ụp đổ xuống đầu. Sau lũ, hàng nghìn vết lở đỏ quạch kéo dài in dấu trên sườn núi. Một số khe cạn, một số thung lũng ven sông cũng đã có hiện tượng lũ đá với cường độ nhỏ. Anh Đỗ Văn Tưởng - Bí thư xã Đại Sơn - cho biết mấy ngày sau đợt lũ vừa rồi, đi dọc sông thấy có một hiện tượng lạ nữa là có những hang nước kiểu hang động từ trong lòng núi chảy ồng ộc ra sông, trông rất ghê rợn.
Không những nằm trong hiểm họa của núi sạt lở mà dân Đại Sơn còn nằm trong hiểm họa sạt lở sông. Nhiều làng, bờ sông ăn sâu vào gây sạt lở không còn một tấc đất để sản xuất nên phải vào rừng kiếm sống. Một số làng khác khi sông bị sạt lở thì tổ chức di dân lên núi, nhưng giờ đây, núi cũng không còn là nơi trú ẩn an toàn nữa.
Lý Thuyết Văn Học Thực Hành Phê Bình