Một thời vang bóng

Trấn nhỏ Hoa Mộc Lan, ngoại thành Ất Lăng có một body shop của cha con ông John chuyên sửa, làm đồng và mua bán trao đổi xe Volkswagen cũ. Phải nói đây là một địa điểm khá đặc biệt, ít người biết, ngoại trừ nhựng người thích chơi xe cổ. Body shop chỉ chuyên sửa loại xe Volkswagen, một nhãn hiệu danh tiếng của Đức. Hãng xe Volkswagen thành lập năm 1937 bởi German Labor Front và trụ sở ở Wolfsbug. Xe Volkswagen là loại xe hạng sang, mắc tiền và chất lượng thì tuyệt vời.
    Hằng ngày tôi vẫn đi về ngang qua body shop chuyên sửa xe Volkswagen cổ này và lúc nào tôi cũng ngoái nhìn những chiếc xe cổ, những chiếc xe hư chỉ còn cái xác để gỡ lấy những phụ tùng còn xài được. Những chiếc xe Volkswagen cổ gợi nhớ về hình ảnh những chiếc xe mà ngày xưa người Sài Gòn và người miền nam thường kêu là xe qua (Hoa) Kỳ hoặc là xe con rùa.
    Hôm nay tôi ghé vào body shop để xin chụp hình mấy chiếc xe Volkswagen cổ. Tôi cũng muốn gặp ông chủ để hỏi thêm ít thông tin nhưng ngại mình không có tư cách pháp nhân gì để hỏi nên đành thôi! Ông John đã nghỉ hưu và body shop được chuyển giao lại cho người con trai, có lẽ cũng một tay hoài cổ, vẫn tiếp tục sửa, làm đồng và mua bán chỉ một loại xe cổ Volkswagen.

    Không biết những chiếc Volkswagen đầu tiên nhập về Sài Gòn từ năm nào nhưng nó đã trở thành một hình ảnh quen thuộc của người Sài Gòn nói riêng người miền nam nói chung. Thuở ấy mọi người cứ kêu là xe qua (Hoa) Kỳ, người dân (tầng lớp bình dân) chẳng phân biệt đâu là xe Mỹ, Đức, Pháp và cũng chẳng phân biệt nhãn hiệu… Cứ xe hơi (automible) là xe qua (Hoa) Kỳ, và cũng tương tự như vậy, kêu xe gắn máy (motocycle) là xe Honda, chẳng cần biết đó là thương hiệu gì, tất cả xe máy đều là xe Honda. Việc này kéo dài đến nhiều năm sau 1975 và ngay cả bây giờ vẫn còn một bộ phận dân cư (nhất là những người lớn tuổi) vẫn kêu xe gắn máy là xe Honda.

    Trước năm 1975, ở Sài Gòn và miền nam nói chung, những nhà khá giả mới sắm xe Wolkswagen. Còn lại thường thì là xe Renault của Pháp hoặc xe Lada lắp ráp trong nước. Sài Gòn thuở ấy xe Renault rất thông dụng, có cả đội xe taxi sơn màu xanh trắng. Về hình dáng thì có lẽ xe Renault và Volkswagen khá gần giống nhau, dân gian thường gọi là xe con rùa hay xe con cóc và người dân vẫn thường kêu là  xe qua (Hoa) Kỳ. Tôi nhớ lần đầu tiên lên Sài Gòn được đi xe taxi con rùa từ ga Sài Gòn về Chợ Lớn, trời ơi nó sướng làm sao! Cả nhà năm người chất trong chiếc taxi con rùa này chạy phom phom, tôi cứ mở to con mắt ngắm nhìn nhà cửa phố xá hai bên đường. Xe Volkswagen vốn là xe sang, không ai dùng để chạy taxi nhưng đến cuối thập niên tám mươi và đầu thập niên chín mươi thì những chiếc xe Volkswagen của Sài Gòn ngày xưa đã rệu rã nên chỉ còn để chạy taxi. Một phần nữa là những chủ nhân chính của những chiếc xe đó đã di tản hết rồi. Cũng ở thời gian này, tôi tận mắt thấy những chiếc xe taxi con rùa thường đậu quanh  ngã bảy, đường Lý Thái Tổ, bên hông tòa nhà khách chính phủ Việt Cộng (tương truyền là dinh thự của tỷ phú Hoa kiều Hui Bon Hoa). Mãi đến năm 1992 tôi còn thấy giáo sư văn chương Nguyễn Văn Chương (một giáo sư cũ của đại học Văn Khoa – Sài Gòn) còn lái xe Volkswagen này vào sân trường đại học Tổng Hợp, lúc bấy giờ tôi còn học ở đây. Thời gian liên tục biến thiên, lịch sử và xã hội luôn luôn thay đổi. Trường Văn Khoa Sài Gòn trước 1975 trở thành trường đại học Tổng Hợp và bây giờ mang một tên mới là trường đại học Khoa Học Xã Hội và Nhân Văn.
Không biết Sài Gòn giờ có còn những chiếc xe Volkswagen cổ nữa không chứ xe Volkswagen đời mới thì có nhiều. Không biết bây giờ có còn ai kêu những chiếc xe hơi là xe qua (Hoa)Kỳ như một thuở Sài Gòn xưa? Thành Ất Lăng ở vùng trời ngoại phương xa xôi mà cụ thể ngay trấn hoa Mộc Lan này vẫn còn những chiếc xe qua (Hoa) Kỳ, xe con rùa, hình bóng gợi nhớ về dĩ vãng của Sài Gòn một thời vang bóng.